Van điện từ ODE dùng trong hệ thống làm lạnh công nghiệp cần đặc biệt chú ý đến loại môi chất đi qua van, trạng thái môi chất, áp lực, nhiệt độ, vật liệu thân van, gioăng làm kín, điện áp coil và vị trí lắp đặt. Đây là nhóm ứng dụng có điều kiện vận hành phức tạp hơn hệ cấp nước thông thường, vì hệ thống làm lạnh có thể dùng nước lạnh, nước glycol, dung dịch tải lạnh, khí nén phụ trợ hoặc môi chất lạnh chuyên dụng tùy theo từng thiết kế.

Trong thực tế, không nên mặc định mọi van điện từ ODE đều dùng được cho mọi loại môi chất lạnh. Nếu chọn sai model, van có thể bị rò, đóng không kín, kẹt lõi, gioăng bị trương nở, coil nóng bất thường hoặc ảnh hưởng đến độ ổn định của hệ thống làm lạnh. Vì vậy, trước khi chọn van, cần xác định rõ van lắp trên đường nước lạnh tuần hoàn, đường dung dịch tải lạnh hay đường môi chất lạnh chuyên dụng.

Bạn có thể tham khảo thêm các dòng van điện từ ODE đang được phân phối tại ODEVN để lựa chọn đúng model cho nước lạnh, nước nóng, hơi nóng, áp suất cao và các hệ thống điều khiển tự động công nghiệp.

Hệ thống làm lạnh công nghiệp dùng những loại môi chất nào?

Hệ thống làm lạnh công nghiệp có thể dùng nhiều loại môi chất khác nhau. Phổ biến nhất là nước lạnh tuần hoàn trong chiller, dung dịch nước pha glycol để chống đóng băng, nước muối lạnh trong một số hệ đặc thù, khí nén phụ trợ cho thiết bị điều khiển hoặc môi chất lạnh chuyên dụng trong chu trình lạnh.

Mỗi loại môi chất có tính chất khác nhau. Nước lạnh tương đối dễ chọn van hơn nếu áp lực, nhiệt độ và cặn bẩn nằm trong giới hạn phù hợp. Dung dịch glycol hoặc nước muối lạnh cần kiểm tra kỹ vật liệu gioăng và thân van. Môi chất lạnh chuyên dụng lại yêu cầu van đúng chủng loại, đúng áp suất, đúng nhiệt độ và phải tương thích với thiết kế hệ thống lạnh.

Vì vậy, câu hỏi đầu tiên khi chọn van điện từ ODE cho hệ làm lạnh không phải là chọn DN bao nhiêu, mà là: van sẽ tiếp xúc với môi chất gì, ở trạng thái lỏng hay khí, nhiệt độ bao nhiêu và áp lực làm việc ra sao.

Van điện từ ODE có dùng được trong hệ thống làm lạnh công nghiệp không?

Van điện từ ODE có thể dùng trong một số vị trí của hệ thống làm lạnh công nghiệp nếu model van phù hợp với môi chất và điều kiện vận hành thực tế. Van có thể được dùng để đóng mở nước lạnh, nước tuần hoàn, dung dịch tải lạnh, nước cấp phụ trợ hoặc một số nhánh điều khiển bằng tín hiệu điện.

Tuy nhiên, nếu van lắp trực tiếp trên đường môi chất lạnh chuyên dụng, cần kiểm tra đúng catalogue và khuyến nghị kỹ thuật của model van. Không nên dùng van điện từ nước thông thường để lắp cho gas lạnh, môi chất lạnh hoặc dầu lạnh nếu chưa xác nhận khả năng tương thích.

Trong hệ làm lạnh, một sai lệch nhỏ về vật liệu gioăng, áp lực hoặc nhiệt độ có thể làm van rò hoặc hỏng nhanh. Vì vậy, cần phân biệt rõ van dùng cho “hệ nước lạnh phụ trợ” và van dùng cho “đường môi chất lạnh chính”.

Tiêu chí 1: Xác định đúng loại môi chất đi qua van

Tiêu chí đầu tiên là xác định van điện từ ODE đang làm việc với loại môi chất nào. Nếu là nước lạnh tuần hoàn trong hệ chiller, cần chú ý nhiệt độ nước, áp lực bơm, cặn bẩn và khả năng ngưng tụ hơi nước bên ngoài van.

Nếu là dung dịch glycol, cần kiểm tra nồng độ glycol và khả năng tương thích với gioăng làm kín. Một số vật liệu gioăng có thể không phù hợp với dung dịch pha hóa chất hoặc có thể giảm tuổi thọ khi làm việc lâu dài.

Nếu là môi chất lạnh chuyên dụng trong chu trình lạnh, cần chọn đúng van được thiết kế cho môi chất đó. Không nên thay thế bằng van dùng cho nước hoặc khí nén thông thường vì điều kiện áp lực, nhiệt độ và độ kín khác nhau rất nhiều.

Tiêu chí 2: Kiểm tra trạng thái môi chất là lỏng, khí hay hỗn hợp

Môi chất trong hệ làm lạnh có thể ở trạng thái lỏng, khí hoặc thay đổi trạng thái theo từng vị trí trong hệ thống. Đây là điểm rất quan trọng khi chọn van điện từ.

Van dùng cho nước lạnh hoặc dung dịch tải lạnh thường làm việc với chất lỏng. Khi chọn, cần kiểm tra lưu lượng, áp lực, nhiệt độ, cặn và vật liệu gioăng.

Van dùng cho khí hoặc hơi môi chất cần yêu cầu khác hơn. Khí có thể gây rò qua khe hở nhỏ, áp lực có thể cao hơn và độ kín cần kiểm soát kỹ hơn. Nếu môi chất có khả năng thay đổi trạng thái, việc chọn van càng phải bám đúng thông số của nhà sản xuất.

Vì vậy, không nên chọn van chỉ theo kích cỡ đường ống. Cần xác định rõ vị trí lắp nằm trên đường lỏng, đường khí, đường nước lạnh hay đường dung dịch tải lạnh.

Tiêu chí 3: Chọn vật liệu thân van phù hợp môi trường lạnh

Trong hệ thống làm lạnh công nghiệp, thân van cần chịu được môi trường ẩm, nhiệt độ thấp, nước ngưng và đôi khi có dung dịch tải lạnh. Với nước lạnh thông thường, thân đồng có thể phù hợp ở một số vị trí nếu môi trường không quá ăn mòn và điều kiện vận hành nằm trong dải cho phép.

Tuy nhiên, với môi trường ẩm, nước lạnh tuần hoàn lâu ngày, dung dịch glycol, nước có hóa chất xử lý hoặc khu vực dễ đọng sương, thân inox thường nên được cân nhắc nhiều hơn. Inox có lợi thế về chống oxy hóa, độ bền bề mặt và khả năng làm việc tốt hơn trong môi trường ẩm.

Dù chọn thân đồng hay inox, vẫn cần kiểm tra đúng model. Không nên chỉ thấy thân inox là mặc định dùng được cho mọi môi chất lạnh. Vật liệu thân van chỉ là một phần, gioăng và màng van mới là yếu tố quyết định độ kín lâu dài.

Tiêu chí 4: Gioăng và màng van phải tương thích với môi chất

Gioăng, màng van và các chi tiết làm kín là bộ phận cần kiểm tra kỹ nhất khi dùng van điện từ ODE trong hệ làm lạnh. Nếu gioăng không tương thích với môi chất, van có thể bị rò, đóng không kín, trương nở, chai cứng hoặc nứt sau một thời gian sử dụng.

Với nước lạnh, cần chú ý nhiệt độ thấp và cặn bẩn trong hệ tuần hoàn. Với dung dịch glycol, cần kiểm tra vật liệu gioăng có phù hợp với dung dịch này không. Với môi chất lạnh chuyên dụng, bắt buộc phải chọn đúng loại van và vật liệu làm kín được nhà sản xuất cho phép.

Không nên tự thay gioăng ngoài không rõ vật liệu. Gioăng không đúng loại có thể làm van mất độ kín, giảm tuổi thọ hoặc gây lỗi lặp lại trong hệ thống.

Tiêu chí 5: Kiểm tra nhiệt độ làm việc thấp nhất và cao nhất

Hệ thống làm lạnh công nghiệp có thể vận hành ở nhiệt độ thấp hơn nhiều so với hệ cấp nước thông thường. Nếu van làm việc với nước lạnh hoặc dung dịch tải lạnh, cần biết nhiệt độ thấp nhất tại vị trí lắp van.

Nhiệt độ thấp có thể làm một số vật liệu gioăng trở nên cứng hơn, giảm đàn hồi hoặc đóng kín kém. Ngược lại, một số vị trí trong hệ làm lạnh vẫn có thể có nhiệt độ cao hơn, ví dụ khu vực gần bộ trao đổi nhiệt, nước hồi hoặc nhánh phụ trợ.

Vì vậy, cần kiểm tra cả nhiệt độ thấp nhất và cao nhất. Không nên chỉ xem nhiệt độ trung bình của hệ thống, vì van phải chịu điều kiện thực tế tại vị trí lắp.

Tiêu chí 6: Kiểm tra áp lực và nguy cơ dao động áp

Hệ thống làm lạnh công nghiệp thường có bơm tuần hoàn, bơm nước lạnh, máy nén, bình chứa, van một chiều, lọc, bộ trao đổi nhiệt và nhiều nhánh đóng mở. Vì vậy, áp lực tại vị trí van có thể thay đổi theo tải vận hành.

Nếu áp lực quá thấp, một số dòng van điện từ có thể mở không ổn định. Nếu áp lực quá cao hoặc dao động mạnh, van có thể rò, rung, hỏng màng hoặc giảm tuổi thọ gioăng.

Cần kiểm tra áp lực làm việc bình thường, áp lực cao nhất và áp lực thấp nhất tại vị trí lắp. Nếu hệ thống có xung áp hoặc búa nước trên đường nước lạnh, nên xử lý bằng van giảm áp, bình tích áp hoặc giải pháp ổn định áp phù hợp.

Tiêu chí 7: Lắp lọc trước van nếu nước hoặc dung dịch tuần hoàn có cặn

Trong hệ nước lạnh tuần hoàn hoặc dung dịch tải lạnh, cặn bẩn vẫn có thể xuất hiện sau thời gian vận hành. Cặn có thể là rỉ sét, mạt kim loại, cặn khoáng, bụi đường ống, cáu bẩn từ bơm hoặc tạp chất từ quá trình bảo trì.

Nếu cặn đi vào van điện từ, chúng có thể làm kẹt lõi, nghẹt lỗ pilot, đóng không kín hoặc làm van mở chậm. Đây là lỗi rất thường gặp ở các hệ tuần hoàn lâu ngày.

Nên lắp lọc Y hoặc bộ lọc phù hợp trước van, đặc biệt ở các nhánh nước lạnh tuần hoàn. Lọc cần được vệ sinh định kỳ. Nếu lọc nghẹt, lưu lượng qua van giảm và hệ thống làm lạnh có thể hoạt động không đúng công suất.

Tiêu chí 8: Bảo vệ coil khỏi nước ngưng và môi trường ẩm

Trong hệ thống làm lạnh, nước ngưng bên ngoài đường ống là vấn đề rất dễ gặp. Khi đường ống lạnh tiếp xúc với không khí ẩm, hơi nước có thể ngưng tụ thành giọt nước trên bề mặt ống, thân van hoặc khu vực gần coil.

Nếu coil và đầu điện bị nước ngưng tác động lâu ngày, van có thể kêu rè, chập chờn, oxy hóa đầu nối hoặc giảm tuổi thọ coil. Vì vậy, khi bố trí van điện từ ODE trong hệ làm lạnh, cần chú ý vị trí coil, hướng lắp và khả năng chống ẩm.

Nên đặt coil ở vị trí khô ráo nhất có thể, tránh nước ngưng chảy trực tiếp vào đầu điện. Dây điện cần đấu chắc, có bảo vệ phù hợp và không để nước chảy theo dây vào giắc điện.

Bảng tiêu chí chọn van điện từ ODE cho hệ thống làm lạnh công nghiệp

Checklist trước khi chọn van điện từ ODE cho hệ làm lạnh

Những lỗi thường gặp khi chọn van cho hệ thống làm lạnh

Lỗi đầu tiên là dùng van nước thông thường cho môi chất lạnh chuyên dụng mà chưa kiểm tra catalogue. Đây là lỗi nguy hiểm vì môi chất lạnh có yêu cầu riêng về áp lực, độ kín và vật liệu làm kín.

Lỗi thứ hai là bỏ qua gioăng. Thân van có thể phù hợp nhưng gioăng không tương thích với glycol, dung dịch tải lạnh hoặc nhiệt độ thấp thì van vẫn có thể rò.

Lỗi thứ ba là không kiểm tra nước ngưng quanh coil. Coil bị ẩm lâu ngày có thể chập chờn, kêu rè hoặc nhanh hỏng.

Lỗi thứ tư là không lắp lọc trên hệ tuần hoàn. Cặn trong nước lạnh hoặc dung dịch tuần hoàn có thể làm van kẹt lõi, đóng không kín hoặc mở chậm.

Lỗi thứ năm là chọn sai điện áp coil. Hệ điều khiển dùng 24V DC nhưng lắp coil 220V hoặc nhầm AC/DC có thể làm van không hoạt động hoặc cháy coil.

Lưu ý khi lắp đặt và chạy thử

Khi lắp van điện từ ODE trong hệ thống làm lạnh công nghiệp, cần lắp đúng chiều mũi tên trên thân van. Nếu lắp sai chiều, van có thể không mở, đóng không kín hoặc làm lưu lượng qua van không ổn định.

Trước khi lắp, nên xả rửa đường ống để loại bỏ cặn, mạt hàn, rỉ sét hoặc tạp chất. Với hệ nước lạnh tuần hoàn, cần kiểm tra lọc, bơm và chất lượng nước trước khi vận hành.

Sau khi lắp, nên chạy thử trong điều kiện thực tế, không chỉ thử ở trạng thái không tải. Cần quan sát van có mở đúng tín hiệu không, đóng kín không, coil có bị nước ngưng không, áp lực có dao động mạnh không và lưu lượng làm lạnh có đạt yêu cầu không.

Nếu van dùng cho môi chất lạnh chuyên dụng, cần kiểm tra kỹ tài liệu kỹ thuật và không tự thay thế nếu chưa xác nhận model tương thích.

Có nên dùng van điện từ ODE cho hệ thống làm lạnh công nghiệp không?

Có thể dùng van điện từ ODE cho hệ thống làm lạnh công nghiệp nếu chọn đúng model theo môi chất, nhiệt độ, áp lực, vật liệu, gioăng và điện áp coil. Với hệ nước lạnh tuần hoàn, nước glycol hoặc dung dịch tải lạnh phù hợp, van có thể dùng để đóng mở tự động theo tín hiệu điều khiển.

Tuy nhiên, nếu lắp trực tiếp trên đường môi chất lạnh chính, cần kiểm tra rất kỹ catalogue, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu của hệ thống. Không nên dùng van nước thông thường thay thế cho van chuyên dụng của hệ lạnh.

Nếu hệ thống của bạn cần tham khảo thêm các model ODE cho nước lạnh, nước nóng, áp suất cao hoặc các nhánh điều khiển tự động trong công nghiệp, có thể xem thêm nhóm sản phẩm van điện từ ODE để lựa chọn đúng loại theo điều kiện vận hành thực tế.

Câu hỏi thường gặp về van điện từ ODE trong hệ thống làm lạnh công nghiệp