Khu vực làm sạch phôi sau gia công thường dùng nước để rửa mạt kim loại, bụi mài, dầu cắt gọt, cặn nhựa, bụi cao su, bột vật liệu hoặc tạp chất còn bám trên bề mặt phôi. Van điện từ được dùng để tự động cấp nước theo timer, PLC, cảm biến vị trí, cảm biến mức hoặc chu trình rửa của máy.
Van điện từ ODE có thể dùng cho đường ống cấp nước khu vực làm sạch phôi sau gia công nếu van được lắp trên đường nước sạch hoặc nước đã lọc, đồng thời chọn đúng lưu lượng, áp suất, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil và điều kiện môi trường. Đây là ứng dụng phù hợp, nhưng cần đặc biệt chú ý mạt gia công và cặn bẩn vì các tạp chất này dễ làm kẹt màng, tắc lỗ pilot hoặc khiến van đóng không kín.
Van điện từ ODE có phù hợp với khu vực làm sạch phôi không?
Van điện từ ODE phù hợp với nhiều đường nước cấp trong khu vực làm sạch phôi, nhất là đường nước sạch, nước tráng, nước cấp cho đầu phun hoặc nước bổ sung cho bồn rửa.
Van thường được dùng cho:
- Đường nước cấp vào máy rửa phôi.
- Đường nước cấp cho đầu phun làm sạch.
- Đường nước tráng phôi sau gia công.
- Đường nước rửa mạt kim loại.
- Đường nước vệ sinh bàn gá, khay chứa phôi.
- Đường nước bổ sung bồn tuần hoàn.
- Đường nước điều khiển theo PLC hoặc timer.
- Đường nước cấp theo cảm biến vị trí phôi.
Tuy nhiên, nếu nước sau rửa có nhiều mạt kim loại, dầu, bùn mài, keo, hóa chất hoặc cặn lớn, không nên để nước bẩn đi trực tiếp qua van điện từ nếu chưa lọc và xử lý phù hợp.
Cần xác định loại phôi sau gia công
Phôi sau gia công có thể thuộc nhiều vật liệu khác nhau. Mỗi loại phôi tạo ra dạng cặn khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến cách chọn van và bố trí lọc.
| Loại phôi | Rủi ro cần chú ý |
|---|---|
| Phôi kim loại | Mạt sắc, dầu cắt gọt, rỉ sét |
| Phôi nhựa | Vụn nhựa, bụi nhựa, tĩnh điện bám bẩn |
| Phôi cao su | Bụi cao su, dầu, phụ gia |
| Phôi nhôm | Mạt nhỏ, bột mịn, dễ bám trong lọc |
| Phôi inox | Mạt sắc, cặn đánh bóng, dầu gia công |
| Phôi sau mài | Bùn mài, bột mài, cặn rất mịn |
| Phôi có keo hoặc dầu | Dễ bám màng, gioăng và đầu phun |
Nếu phôi tạo nhiều mạt nhỏ hoặc bùn mài, bộ lọc trước van là phần gần như bắt buộc.
Nên bố trí van trên đường nước sạch cấp vào
Cách bố trí hợp lý là đặt van điện từ ODE trên đường nước sạch trước khi nước đi vào đầu phun hoặc buồng rửa phôi. Không nên đặt van tại vị trí nước bẩn sau khi rửa phôi chảy qua, vì nước này thường chứa nhiều mạt và dầu.
Cụm bố trí tham khảo:
Nguồn nước → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ ODE → van điều chỉnh lưu lượng nếu cần → đầu phun hoặc buồng rửa phôi
Cách bố trí này giúp:
- Giữ cặn trước khi vào thân van.
- Bảo vệ màng van.
- Hạn chế kẹt lõi từ.
- Giảm tắc lỗ pilot.
- Giúp van đóng kín hơn.
- Bảo vệ đầu phun rửa.
- Dễ cô lập van khi bảo trì.
- Giảm rủi ro nước bẩn hồi ngược về van.
Nếu hệ thống dùng nước tuần hoàn, cần có lọc thô, lọc tinh hoặc bể lắng trước khi nước quay lại đường cấp.
Nên chọn van thường đóng hay thường mở?
Với đường ống cấp nước khu vực làm sạch phôi sau gia công, van thường đóng là lựa chọn phổ biến hơn. Khi chưa có tín hiệu điều khiển, van đóng lại. Khi đến chu kỳ rửa hoặc khi phôi đi vào vị trí, PLC hoặc timer mới cấp điện để van mở.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Chỉ cấp nước khi có phôi cần rửa.
- Cấp nước theo chu kỳ máy.
- Điều khiển bằng PLC, timer hoặc cảm biến.
- Ngắt nước khi dây chuyền dừng.
- Tránh nước chảy tự do khi mất điện.
- Hạn chế tràn bồn rửa.
- Tiết kiệm nước.
- Điều khiển từng nhánh đầu phun riêng.
Van thường mở chỉ nên dùng trong trường hợp đặc biệt khi mất điện vẫn cần duy trì nước cấp vì lý do an toàn. Với khu vực rửa phôi, trường hợp này không phổ biến.
Chọn lưu lượng theo số đầu phun và thời gian rửa
Lưu lượng nước quyết định hiệu quả làm sạch phôi. Nếu van quá nhỏ, đầu phun yếu, mạt kim loại và dầu bẩn không được cuốn trôi. Nếu van quá lớn, nước cấp quá mạnh, dễ bắn ra ngoài, tiêu hao nước và làm hệ thống khó kiểm soát.
Khi chọn lưu lượng cần xác định:
- Số lượng đầu phun rửa.
- Lưu lượng mỗi đầu phun.
- Số nhánh mở cùng lúc.
- Thời gian rửa mỗi chu kỳ.
- Kích thước đường ống.
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất yêu cầu tại đầu phun.
- Mức tụt áp qua van.
- Lưu lượng thực tế của model ODE.
Không nên chọn van chỉ theo cỡ ren. Hai van cùng kích thước ren nhưng lỗ thông và lưu lượng thực tế có thể khác nhau.
Chọn theo áp suất nước thực tế
Khu vực làm sạch phôi có thể dùng nước máy, bơm tăng áp, bơm tuần hoàn hoặc máy rửa áp lực nhẹ. Áp suất tại vị trí lắp van cần nằm trong dải làm việc của model van.
Cần kiểm tra:
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm nếu có.
- Áp suất sau bộ lọc.
- Áp suất sau van.
- Áp suất tại đầu phun.
- Áp suất khi nhiều đầu phun mở cùng lúc.
- Áp suất khi đầu phun bị tắc.
- Chênh áp thực tế qua van.
- Áp suất khi van đóng nhanh.
Nếu hệ thống có bơm tăng áp, cần chú ý xung áp khi van đóng nhanh, vì xung áp có thể làm rung đường ống và nhanh hỏng màng van.
Chú ý chênh áp tối thiểu
Một số dòng van điện từ ODE dạng màng gián tiếp cần có chênh áp tối thiểu để mở ổn định. Nếu hệ thống áp yếu, cấp nước từ bồn thấp hoặc tuần hoàn kín, van có thể mở không hết.
Dấu hiệu chênh áp không đủ gồm:
- Coil có điện nhưng nước ra yếu.
- Van mở chậm.
- Đầu phun rửa phôi phun không đều.
- Van rung khi mở.
- Lưu lượng rửa không ổn định.
- Van chỉ hoạt động tốt khi bơm chạy mạnh.
- Mạt trên phôi không được rửa sạch.
Nếu hệ thống có áp thấp, cần chọn model phù hợp với điều kiện chênh áp thấp, không chọn theo thói quen.
Lắp bộ lọc trước van
Bộ lọc trước van là hạng mục rất quan trọng trong khu vực làm sạch phôi sau gia công. Nước cấp có thể có rỉ sét, cát mịn, cặn đường ống, còn nước tuần hoàn có thể chứa mạt kim loại, bùn mài, vụn nhựa hoặc dầu bẩn.
Bộ lọc giúp:
- Giữ cặn trước khi vào thân van.
- Bảo vệ màng van.
- Hạn chế kẹt lõi từ.
- Giảm nguy cơ tắc lỗ pilot.
- Giúp van đóng kín hơn.
- Bảo vệ đầu phun.
- Giảm lỗi nước yếu sau van.
- Kéo dài tuổi thọ van.
Bộ lọc cần đặt ở vị trí dễ tháo vệ sinh. Nếu bộ lọc tắc, đầu phun sẽ yếu và người vận hành dễ nhầm là van điện từ bị lỗi.
Mạt kim loại và bùn mài là rủi ro lớn
Phôi sau gia công thường còn mạt kim loại, bùn mài, dầu cắt gọt hoặc cặn nhỏ bám trên bề mặt. Khi rửa, các tạp chất này bị cuốn vào nước. Nếu nước được tái sử dụng, rủi ro kẹt van càng cao.
Mạt và bùn mài có thể gây:
- Màng van bị xước.
- Lõi từ bị kẹt.
- Lỗ pilot bị tắc.
- Van mở chậm.
- Van đóng không kín.
- Nước rò sau khi van đóng.
- Đầu phun bị nghẹt.
- Lưu lượng rửa giảm dần.
Vì vậy, van điện từ nên làm việc với nước sạch hoặc nước đã qua lọc, không nên để nước bẩn sau rửa đi trực tiếp qua van.
Chống hồi lưu nước bẩn về van
Nước sau khi rửa phôi thường chứa mạt gia công, dầu, bùn, hóa chất hoặc cặn nhỏ. Nếu nước này hồi ngược về van cấp, van rất dễ bị kẹt và đóng không kín.
Nên bố trí:
- Tách đường nước cấp sạch và đường nước bẩn.
- Không để đầu cấp nước ngập trong bồn nước bẩn.
- Lắp van một chiều nếu có nguy cơ hồi lưu.
- Không để nước xả dâng ngược lên đường cấp.
- Đường thoát nước phải đủ lưu lượng.
- Có lọc trước khi tái sử dụng nước.
- Vệ sinh bồn hoặc hố gom định kỳ.
Chống hồi lưu giúp bảo vệ van, đầu phun và chất lượng nước rửa.
Chọn thân đồng hay thân inox?
Vật liệu thân van cần chọn theo nước rửa, hóa chất, độ ẩm và yêu cầu vệ sinh của khu vực làm sạch phôi.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng có thể dùng khi:
- Nước qua van là nước sạch.
- Không có hóa chất ăn mòn mạnh.
- Nhiệt độ nước không quá cao.
- Áp suất nằm trong giới hạn model.
- Van không bị nước bẩn hoặc hóa chất bắn trực tiếp.
- Khu vực lắp có che chắn tương đối.
- Cần tối ưu chi phí đầu tư.
Van điện từ ODE thân inox
Thân inox nên được cân nhắc khi:
- Khu vực rửa phôi thường xuyên ẩm ướt.
- Có hóa chất tẩy dầu hoặc nước nóng.
- Có nước bắn trực tiếp quanh thiết bị.
- Cần chống oxy hóa tốt hơn.
- Phôi thuộc ngành thực phẩm, y tế hoặc môi trường sạch.
- Van cần vệ sinh thường xuyên.
- Nước có phụ gia tẩy rửa hoặc chống rỉ.
- Môi trường có mạt kim loại và hơi ẩm.
Dù chọn thân inox, vẫn cần kiểm tra vật liệu gioăng và màng theo nước, nhiệt độ và hóa chất thực tế.
Chọn gioăng theo nước, dầu và hóa chất
Gioăng và màng van quyết định khả năng đóng kín. Trong hệ thống làm sạch phôi, nước có thể lẫn dầu cắt gọt, hóa chất tẩy dầu, chất chống rỉ, clo, kiềm nhẹ hoặc nước nóng. Nếu chọn sai gioăng, van có thể nhanh rò hoặc kẹt.
Một số vật liệu gioăng thường gặp:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước, nước nóng nhẹ và nhiều ứng dụng cấp nước |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chịu nhiệt và chống nhiều loại hóa chất tốt |
Nếu dùng hóa chất tẩy dầu hoặc phụ gia rửa phôi, cần cung cấp tên hóa chất, nồng độ, pH, nhiệt độ và thời gian tiếp xúc để chọn gioăng phù hợp.
Chú ý nước nóng khi rửa dầu
Một số hệ thống làm sạch phôi dùng nước nóng để tẩy dầu cắt gọt hoặc làm sạch bề mặt nhanh hơn. Khi đó, van cần được chọn theo nhiệt độ cao nhất, không chọn theo nhiệt độ trung bình.
Cần xác định:
- Nhiệt độ nước rửa cao nhất.
- Thời gian nước nóng đi qua van.
- Số chu kỳ nước nóng mỗi ngày.
- Nước nóng có pha hóa chất không.
- Van lắp gần nguồn nhiệt không.
- Coil có bị hơi nóng phả trực tiếp không.
- Gioăng có phù hợp nhiệt độ không.
Nếu nước nóng gián đoạn, màng và gioăng vẫn phải chịu chu kỳ nóng – lạnh lặp lại, nên không được chọn như đường nước lạnh thông thường.
Bảo vệ coil khỏi nước bắn và hơi ẩm
Khu vực làm sạch phôi thường có nước bắn, hơi ẩm, dầu, hóa chất và cặn gia công. Coil và giắc điện cần được bảo vệ kỹ để tránh đóng mở chập chờn.
Khi lắp đặt cần:
- Không để đầu phun chĩa trực tiếp vào coil.
- Không để hóa chất rửa bắn vào giắc điện.
- Lắp đầy đủ gioăng giắc điện.
- Siết kín đầu cáp.
- Hướng dây điện xuống dưới.
- Tạo vòng võng để nước không chảy vào giắc.
- Không đặt coil ở điểm thấp dễ ngập.
- Đặt hộp nối điện ở vị trí khô hơn.
- Che chắn coil nhưng không bọc kín gây bí nhiệt.
- Không xịt nước áp lực trực tiếp vào coil khi vệ sinh.
Coil bị ẩm hoặc bám hóa chất lâu ngày có thể làm van đóng mở chập chờn, giắc oxy hóa hoặc coil nhanh hỏng.
Chọn điện áp coil theo tủ điều khiển
Van điện từ ODE có nhiều lựa chọn điện áp như 24VDC, 24VAC, 110VAC, 220VAC hoặc 230VAC tùy model. Khu vực làm sạch phôi thường điều khiển bằng PLC, relay, timer, công tắc tay hoặc cảm biến vị trí.
Cần kiểm tra:
- Điện áp ghi trên coil.
- Nguồn điều khiển là AC hay DC.
- Công suất coil.
- Ngõ ra PLC có đủ tải không.
- Có cần relay trung gian không.
- Khoảng cách dây từ tủ đến van.
- Có sụt áp khi nhiều van mở cùng lúc không.
- Có cần chống xung cho coil không.
- Tủ điện có chống ẩm tốt không.
- Dây điện có đi gần motor, bơm hoặc biến tần không.
Không nên đấu coil trực tiếp vào cảm biến hoặc ngõ ra PLC nếu thiết bị điều khiển không đủ dòng tải.
Chú ý xung áp khi van đóng nhanh
Nếu hệ thống dùng bơm tăng áp hoặc nhiều đầu phun, van điện từ đóng nhanh có thể tạo xung áp. Xung áp lặp lại nhiều lần sẽ làm rung đường ống, rò đầu nối và giảm tuổi thọ màng van.
Dấu hiệu có xung áp gồm:
- Đường ống kêu đập khi van đóng.
- Đồng hồ áp dao động mạnh.
- Đầu nối thường rò nước.
- Cụm đầu phun rung.
- Van một chiều đóng mạnh.
- Màng van nhanh hỏng.
- Bơm phát tiếng bất thường.
- Van rò lại sau thời gian ngắn.
Nếu có hiện tượng này, cần kiểm tra áp suất bơm, bình tích áp, van một chiều, tốc độ dòng chảy và trình tự đóng mở các van.
Không dùng van điện từ để chỉnh lưu lượng
Van điện từ thông thường chủ yếu làm việc ở hai trạng thái đóng hoàn toàn và mở hoàn toàn. Không nên dùng van bằng cách mở hé để chỉnh lượng nước rửa phôi.
Nếu cần điều chỉnh lưu lượng, nên dùng thêm:
- Van điều chỉnh lưu lượng.
- Van kim.
- Van giảm áp.
- Đồng hồ áp suất.
- Đồng hồ lưu lượng.
- Bộ điều áp.
- Đầu phun phù hợp.
- Biến tần cho bơm nếu cần.
Van điện từ nên làm nhiệm vụ đóng mở tự động, còn lưu lượng và áp lực rửa nên được kiểm soát bằng thiết bị chuyên dụng.
Vị trí lắp đặt phù hợp
Van nên lắp ở vị trí dễ quan sát, dễ tháo coil, dễ vệ sinh bộ lọc và tránh nước phun trực tiếp. Không nên lắp van ở điểm nước bẩn, dầu hoặc mạt gia công thường xuyên bắn vào.
Khi lắp cần chú ý:
- Lắp đúng chiều mũi tên trên thân van.
- Có van khóa trước và sau.
- Có bộ lọc trước van.
- Có van một chiều nếu có nguy cơ hồi lưu.
- Có giá đỡ đường ống.
- Không để ống mềm treo trọng lượng van.
- Không để thân van bị kéo lệch.
- Không dùng coil làm tay vặn.
- Chừa khoảng trống tháo coil và nắp van.
- Tránh điểm thấp dễ ngập nước.
- Dây điện đi gọn, chống nước và chống rung.
Vị trí lắp tốt giúp giảm lỗi rò nước, kẹt van, hỏng coil và thuận tiện bảo trì.
Bảo dưỡng van trong khu vực làm sạch phôi
Van điện từ trong hệ thống làm sạch phôi cần được kiểm tra định kỳ vì môi trường thường có nước, cặn mạt, dầu, hóa chất và độ ẩm cao.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Kiểm tra đầu phun có bị tắc không.
- Kiểm tra lưu lượng nước sau van.
- Kiểm tra áp suất trước và sau van.
- Kiểm tra rò nước tại đầu nối.
- Kiểm tra giắc điện và dây dẫn.
- Lau sạch hóa chất bám quanh coil.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Kiểm tra coil có nóng bất thường không.
- Vệ sinh lõi từ nếu van mở chậm.
- Kiểm tra màng và gioăng nếu van rò.
- Xả cặn, mạt và nước bẩn ở bồn tuần hoàn nếu có.
Nếu van đóng không kín, cần kiểm tra cặn, mạt kim loại, màng van, lỗ pilot và bộ lọc trước khi thay coil.
Những sai lầm thường gặp khi chọn van
Một số lỗi lựa chọn và bố trí có thể làm van ODE nhanh hỏng hoặc hệ thống làm sạch phôi hoạt động kém ổn định.
Cần tránh:
- Chọn van chỉ theo kích thước ren.
- Không xác định nước sạch hay nước tuần hoàn.
- Không tính lưu lượng đầu phun.
- Không kiểm tra áp suất thực tế.
- Không lắp bộ lọc trước van.
- Để nước bẩn hồi ngược về van.
- Để mạt kim loại đi trực tiếp vào van.
- Để coil bị nước phun trực tiếp.
- Dùng gioăng không phù hợp dầu hoặc hóa chất.
- Không kiểm tra nước nóng nếu có.
- Không xử lý xung áp khi dùng bơm.
- Dùng van điện từ để chỉnh lưu lượng.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để chọn đúng van điện từ ODE cho đường ống cấp nước khu vực làm sạch phôi sau gia công, người mua nên chuẩn bị đầy đủ thông tin vận hành.
Cần cung cấp:
- Phôi là kim loại, nhựa, cao su hay vật liệu khác.
- Nước rửa là nước sạch, nước nóng hay nước có hóa chất.
- Có dầu, keo, mạt kim loại hoặc bùn mài không.
- Có bao nhiêu đầu phun rửa.
- Lưu lượng nước yêu cầu.
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm nếu có.
- Kích thước đường ống.
- Van thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Điều khiển bằng PLC, timer hay công tắc tay.
- Tần suất đóng mở.
- Có nước tuần hoàn không.
- Có nguy cơ nước bẩn hồi ngược không.
- Vị trí lắp có bị nước bắn trực tiếp không.
- Cần thân đồng hay inox.
- Có hóa chất vệ sinh không, nồng độ bao nhiêu.
Kết luận
Van điện từ ODE dùng cho đường ống cấp nước khu vực làm sạch phôi sau gia công là phù hợp nếu van được lắp trên đường nước sạch hoặc nước đã lọc, sau van khóa tay và bộ lọc, trước cụm đầu phun hoặc buồng rửa. Khi chọn cần chú ý lưu lượng, áp suất, chênh áp, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil, nước nóng, hóa chất, chống hồi lưu nước bẩn và bảo vệ coil khỏi nước phun.
Với các hệ thống rửa phôi có nhiều mạt kim loại, bùn mài, cặn nhỏ hoặc van thường xuyên bị đóng không kín sau thời gian sử dụng, người dùng có thể tham khảo nhóm Màng van để chọn đúng phụ kiện thay thế khi cần bảo trì. Khi thay vẫn cần xử lý nguyên nhân gốc như cặn bẩn, lọc kém, hóa chất không phù hợp hoặc xung áp để tránh lỗi lặp lại.
