Máy dập công nghiệp thường cần nước cho các hạng mục phụ trợ như làm mát khuôn, làm mát dầu thủy lực, vệ sinh khu vực dập, cấp nước cho bộ trao đổi nhiệt hoặc hệ thống xử lý nhiệt. Van điện từ được dùng để tự động cấp và ngắt nước theo tín hiệu từ tủ điều khiển, cảm biến nhiệt độ hoặc PLC.
Van điện từ ODE có thể dùng cho hệ thống cấp nước máy dập công nghiệp nếu lựa chọn đúng môi chất, áp suất, lưu lượng, điện áp coil, vật liệu thân và điều kiện lắp đặt. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ van đang điều khiển nước làm mát hay điều khiển dầu, khí nén hoặc môi chất khác.
Van điện từ ODE có phù hợp với máy dập công nghiệp không?
Van điện từ ODE phù hợp với nhiều đường cấp nước phụ trợ cho máy dập công nghiệp. Thiết bị có thể đóng mở tự động theo tín hiệu từ PLC, cảm biến nhiệt độ, cảm biến mức nước, công tắc áp suất hoặc bộ hẹn giờ.
Van có thể dùng cho:
- Đường nước làm mát khuôn dập.
- Đường nước làm mát dầu thủy lực.
- Đường cấp nước cho bộ trao đổi nhiệt.
- Đường nước vệ sinh khu vực máy.
- Đường nước làm mát thiết bị phụ trợ.
- Đường cấp nước cho hệ thống lọc tuần hoàn.
- Đường nước xả rửa định kỳ.
- Đường cấp nước cho cụm làm mát trong dây chuyền.
Nếu van chỉ lắp trên đường nước, cần chọn theo thông số của nước. Không nên lấy áp suất dầu thủy lực hoặc thông số của máy dập để chọn van nước.
Cần xác định van điều khiển môi chất nào
Máy dập có thể liên quan đến nước, dầu thủy lực, khí nén hoặc dung dịch làm mát. Mỗi môi chất yêu cầu vật liệu và kiểu van khác nhau.
| Vị trí lắp van | Môi chất đi qua van | Lưu ý lựa chọn |
|---|---|---|
| Đường nước làm mát khuôn | Nước sạch hoặc nước tuần hoàn | Chọn theo lưu lượng, áp suất và nhiệt độ nước |
| Đường làm mát dầu thủy lực | Nước đi qua bộ trao đổi nhiệt | Chọn theo nước, không chọn theo dầu |
| Đường dầu thủy lực | Dầu | Không dùng van nước thông thường khi chưa kiểm tra |
| Đường khí nén điều khiển | Khí nén | Chọn theo áp suất khí, độ sạch khí và kiểu kết nối |
| Đường nước pha hóa chất | Nước có phụ gia | Kiểm tra thân van và gioăng |
Việc xác định đúng môi chất giúp tránh chọn sai gioăng, sai thân van hoặc sai dải áp suất.
Chọn van thường đóng hay thường mở?
Với hệ thống cấp nước máy dập, van thường đóng thường được sử dụng nhiều hơn. Khi chưa cấp điện, van ở trạng thái đóng. Khi máy cần nước làm mát hoặc nước cấp cho thiết bị phụ trợ, tủ điều khiển sẽ cấp điện để van mở.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Chỉ cấp nước khi máy hoạt động.
- Cần ngắt nước khi máy dừng.
- Muốn tránh nước chảy liên tục khi mất điện.
- Điều khiển nước theo cảm biến nhiệt độ.
- Điều khiển nước theo chu kỳ sản xuất.
- Cấp nước cho từng cụm máy riêng biệt.
Van thường mở được cân nhắc khi nước cần duy trì liên tục để bảo vệ thiết bị. Ví dụ, nếu mất điện mà vẫn cần nước lưu thông để tránh quá nhiệt, van thường mở có thể phù hợp hơn. Tuy nhiên, phương án này phải dựa trên thiết kế an toàn của toàn hệ thống.
Chọn thân đồng hay thân inox?
Vật liệu thân van cần được chọn theo chất lượng nước và môi trường lắp đặt. Trong nhà máy dập, khu vực quanh máy có thể có dầu, bụi kim loại, hơi ẩm hoặc nước tuần hoàn có hóa chất xử lý.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng phù hợp với nước sạch, nước máy hoặc nước làm mát có tính chất tương đối trung tính. Đây là lựa chọn hợp lý cho nhiều hệ thống cấp nước phụ trợ thông thường.
Có thể chọn thân đồng khi:
- Nước không có tính ăn mòn mạnh.
- Không pha hóa chất đặc biệt.
- Áp suất nằm trong giới hạn model.
- Nhiệt độ nước không quá cao.
- Khu vực lắp đặt ít hóa chất và ít hơi ăn mòn.
- Cần tối ưu chi phí đầu tư.
Van điện từ ODE thân inox
Thân inox nên được cân nhắc khi nước có hóa chất xử lý, nước tuần hoàn dễ gây ăn mòn hoặc khu vực lắp đặt thường xuyên ẩm ướt. Inox cũng phù hợp với môi trường có yêu cầu vệ sinh và chống oxy hóa tốt hơn.
Nên chọn inox khi:
- Nước có phụ gia chống cáu cặn.
- Nước tuần hoàn qua tháp giải nhiệt.
- Môi trường có hơi ẩm, dầu và hóa chất vệ sinh.
- Van lắp gần khu vực rửa máy.
- Cần độ bền chống ăn mòn cao hơn.
- Hệ thống có yêu cầu vật liệu rõ ràng từ thiết kế.
Chọn gioăng theo nhiệt độ và phụ gia trong nước
Gioăng và màng van là bộ phận ảnh hưởng trực tiếp đến độ kín của van. Nếu nước có nhiệt độ cao hoặc có phụ gia xử lý, cần chọn vật liệu gioăng phù hợp.
Một số vật liệu thường gặp:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước và nước nóng ở mức phù hợp |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chịu nhiệt và chống nhiều loại hóa chất tốt |
Nếu nước làm mát có chất chống cáu cặn, chất chống ăn mòn hoặc hóa chất vệ sinh, cần kiểm tra khả năng tương thích của gioăng trước khi chọn.
Kiểm tra nhiệt độ nước làm mát
Máy dập có thể phát sinh nhiệt tại khuôn, dầu thủy lực hoặc bộ phận truyền động. Nước cấp vào có thể mát, nhưng nước sau khi đi qua bộ trao đổi nhiệt có thể nóng hơn đáng kể.
Cần xác định:
- Nhiệt độ nước đầu vào.
- Nhiệt độ nước sau trao đổi nhiệt.
- Nhiệt độ cao nhất khi máy chạy tải nặng.
- Van lắp trước hay sau bộ làm mát.
- Thời gian van mở liên tục.
- Nhiệt độ môi trường quanh van.
- Coil có nằm gần nguồn nhiệt không.
Nếu van lắp trên đường nước ra khỏi bộ trao đổi nhiệt, cần chọn theo nhiệt độ nước ra, không chỉ theo nhiệt độ nước cấp ban đầu.
Chọn kích thước van theo lưu lượng nước
Lưu lượng nước ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm mát. Van quá nhỏ có thể khiến nước cấp không đủ, làm dầu hoặc khuôn dập nóng nhanh, gây báo lỗi hoặc ảnh hưởng chất lượng sản xuất.
Khi chọn kích thước van cần xác định:
- Lưu lượng nước yêu cầu của máy.
- Số cụm làm mát dùng chung một đường nước.
- Áp suất nước cấp.
- Mức tụt áp qua van.
- Kích thước đường ống.
- Chiều dài đường ống.
- Hệ số lưu lượng của model van.
- Công suất bơm nước nếu có.
Không nên chọn van chỉ theo đường kính ren. Hai van cùng cỡ ren nhưng lỗ thông và lưu lượng thực tế có thể khác nhau.
Kiểm tra áp suất và chênh áp
Van điện từ cần làm việc trong dải áp suất cho phép. Với một số dòng van màng gián tiếp, hệ thống phải có chênh áp tối thiểu để van mở ổn định.
Cần kiểm tra:
- Áp suất nước thấp nhất.
- Áp suất nước cao nhất.
- Áp suất khi nhiều máy cùng hoạt động.
- Áp suất khi bơm khởi động.
- Áp suất khi đầu ra bị khóa.
- Áp suất phía sau van.
- Chênh áp qua van.
- Mức tụt áp qua bộ lọc.
Nếu hệ thống dùng bể nước đặt thấp, áp lực yếu hoặc đường ống dài, nên cân nhắc van tác động trực tiếp hoặc model làm việc được ở chênh áp thấp.
Chú ý rung động từ máy dập
Máy dập tạo rung và lực va đập lớn hơn nhiều thiết bị công nghiệp khác. Rung động có thể truyền qua nền, khung máy hoặc đường ống, làm ảnh hưởng đến van điện từ.
Rung động có thể gây:
- Lỏng đầu nối ren.
- Dây điện bị mỏi.
- Giắc coil tiếp xúc kém.
- Thân van bị kéo lệch.
- Gioăng làm kín nhanh hỏng.
- Coil phát tiếng rung.
- Van đóng mở chập chờn.
- Rò nước tại đầu nối.
Van không nên được lắp tại vị trí chịu rung trực tiếp từ thân máy dập. Nếu bắt buộc lắp gần máy, cần có giá đỡ chắc chắn và đoạn giảm rung phù hợp.
Không để đường ống kéo lệch thân van
Đường ống cấp nước cho máy dập có thể chạy quanh khung máy, sàn xưởng hoặc cụm thủy lực. Nếu hai đầu ống không thẳng, thân van sẽ chịu lực uốn liên tục.
Khi lắp đặt cần:
- Căn thẳng hai đầu đường ống.
- Không dùng van để kéo hai đoạn ống lệch nhau.
- Có giá đỡ trước và sau van.
- Không để trọng lượng đường ống đè lên van.
- Không dùng coil làm tay vặn.
- Siết ren bằng lực vừa đủ.
- Chừa không gian tháo coil và màng van.
- Hạn chế lắp van tại vị trí thường xuyên bị va chạm.
Cách lắp sai có thể làm van rò dù bản thân van chọn đúng thông số.
Lắp bộ lọc trước van
Nước trong nhà xưởng có thể chứa cặn rỉ, mạt kim loại, cặn tháp giải nhiệt hoặc tạp chất từ bồn chứa. Những chất này dễ làm kẹt lõi từ, tắc lỗ pilot hoặc khiến van đóng không kín.
Nên bố trí bộ lọc trước van để:
- Giữ cặn bẩn.
- Bảo vệ màng van.
- Hạn chế kẹt lõi từ.
- Giảm rò nước sau khi đóng.
- Bảo vệ bộ trao đổi nhiệt.
- Giảm nguy cơ tắc đầu phun hoặc đường nước nhỏ.
Bộ lọc cần được vệ sinh định kỳ. Nếu lọc bị tắc, van có thể vẫn mở nhưng lưu lượng nước làm mát không đủ.
Chú ý xung áp khi van đóng nhanh
Khi van điện từ đóng nhanh, dòng nước bị dừng đột ngột. Nếu đường ống dài hoặc bơm nước vẫn chạy, có thể xuất hiện búa nước.
Xung áp có thể làm:
- Rung đường ống.
- Lỏng đầu nối.
- Hỏng màng van.
- Nứt phụ kiện.
- Tạo tiếng va trong ống.
- Giảm tuổi thọ bộ trao đổi nhiệt.
- Làm rò nước tại các mối nối.
Nếu hệ thống có tiếng đập khi van đóng, cần kiểm tra tốc độ dòng chảy, áp suất bơm và khả năng bổ sung thiết bị giảm xung.
Chọn điện áp coil theo tủ điều khiển máy
Máy dập công nghiệp thường có tủ điện điều khiển riêng. Van điện từ ODE cần dùng đúng điện áp với nguồn cấp trong tủ, chẳng hạn 24VDC, 24VAC, 110VAC hoặc 220VAC tùy model.
Khi chọn coil cần kiểm tra:
- Nguồn điều khiển là AC hay DC.
- Điện áp định mức.
- Công suất coil.
- Ngõ ra PLC có đủ tải không.
- Có cần relay trung gian không.
- Khoảng cách từ tủ điện đến van.
- Mức sụt áp trên dây.
- Môi trường quanh coil có ẩm hoặc dầu không.
Cấp sai điện áp có thể làm van không mở, coil rung, nóng hoặc cháy.
Coil có cần chịu tần suất đóng mở cao không?
Máy dập có thể vận hành liên tục theo ca. Nếu van đóng mở theo từng chu kỳ máy, tần suất hoạt động có thể rất lớn. Điều này ảnh hưởng đến coil, lõi từ, lò xo và màng van.
Cần xác định:
- Van đóng mở theo chu kỳ dập hay theo nhiệt độ.
- Số lần đóng mở mỗi giờ.
- Thời gian coil giữ trạng thái có điện.
- Máy chạy bao nhiêu giờ mỗi ngày.
- Coil có bị đặt gần nguồn nhiệt không.
- Điện áp có ổn định không.
- Van có bị rung cơ học không.
Nếu chỉ cần làm mát theo nhiệt độ, nên điều khiển van theo ngưỡng nhiệt có độ trễ, không nên đóng mở liên tục theo từng nhịp máy nếu không cần thiết.
Cài đặt độ trễ trong điều khiển nhiệt độ
Nếu van cấp nước làm mát dầu hoặc khuôn dập theo cảm biến nhiệt độ, cần cài độ trễ hợp lý. Nếu điểm mở và điểm đóng quá gần nhau, van có thể đóng mở liên tục.
Ví dụ, van mở khi nhiệt độ đạt 45°C nhưng đóng ngay khi giảm còn 44,8°C, hệ thống có thể bật tắt liên tục do dao động nhỏ của cảm biến.
Nên có:
- Ngưỡng mở van.
- Ngưỡng đóng van.
- Thời gian trễ mở hoặc đóng.
- Cảnh báo khi nhiệt độ không giảm.
- Cảnh báo khi thiếu nước làm mát.
- Liên động với bơm nước.
- Liên động dừng máy khi quá nhiệt.
Cài đặt phù hợp giúp van bền hơn và nhiệt độ hệ thống ổn định hơn.
Bảo vệ coil khỏi dầu, nước và bụi kim loại
Khu vực máy dập thường có dầu bôi trơn, bụi kim loại, nước làm mát và rung động. Những yếu tố này có thể làm giắc điện và coil xuống cấp nhanh.
Khi lắp đặt cần:
- Lắp đủ gioăng giắc điện.
- Hướng dây điện xuống dưới.
- Không để nước chảy vào giắc.
- Tránh dầu bắn trực tiếp vào coil.
- Cố định dây điện chống rung.
- Không để dây cọ vào mép kim loại.
- Không đặt coil quá gần nguồn nhiệt.
- Không để coil bị va đập khi bảo trì máy.
- Kiểm tra đầu nối điện định kỳ.
Giắc điện bị lỏng hoặc ẩm có thể khiến van đóng mở chập chờn, làm hệ thống làm mát không ổn định.
Có nên dùng van điện từ để điều chỉnh lưu lượng không?
Van điện từ thông thường chủ yếu dùng để đóng hoặc mở dòng nước. Thiết bị không thay thế van điều tiết lưu lượng hoặc van giảm áp.
Nếu hệ thống máy dập cần kiểm soát lưu lượng nước làm mát chính xác, nên kết hợp thêm:
- Van điều chỉnh lưu lượng.
- Van cân bằng.
- Van kim.
- Van giảm áp.
- Cảm biến lưu lượng.
- Đồng hồ lưu lượng.
- Biến tần cho bơm nước.
Không nên bật tắt van liên tục để thay thế chức năng điều tiết, vì cách này dễ làm coil nóng và giảm tuổi thọ van.
Bảo dưỡng van điện từ trong hệ thống máy dập
Van làm việc trong môi trường máy dập cần được kiểm tra định kỳ, đặc biệt nếu lắp gần khu vực rung, nhiều dầu hoặc dùng nước tuần hoàn.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Kiểm tra rò nước tại đầu nối.
- Kiểm tra dây điện và giắc coil.
- Quan sát thân van có bị rung hoặc lệch không.
- Làm sạch lõi từ và khoang van khi cần.
- Kiểm tra màng và gioăng.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Kiểm tra nhiệt độ coil.
- Kiểm tra tín hiệu từ PLC hoặc cảm biến.
- Chạy thử van ở chế độ tự động.
- Kiểm tra lưu lượng nước làm mát.
- Ghi nhận tình trạng cặn trong nước.
Nếu van đóng không kín, nên kiểm tra cặn bẩn, màng van và lỗ pilot trước khi kết luận coil bị hỏng.
Dấu hiệu van chọn chưa phù hợp
Một số biểu hiện cho thấy van đang không phù hợp với hệ thống cấp nước máy dập hoặc đang bị ảnh hưởng bởi điều kiện lắp đặt.
Các dấu hiệu gồm:
- Van mở nhưng nước cấp yếu.
- Dầu hoặc khuôn vẫn nóng.
- Van đóng mở liên tục.
- Coil nóng bất thường.
- Van rung mạnh.
- Có tiếng va trong đường ống.
- Nước rò tại đầu nối.
- Van đóng nhưng nước vẫn đi qua.
- Bộ lọc nhanh tắc.
- Màng van nhanh hỏng.
- Giắc điện thường xuyên lỏng.
- Van chỉ hoạt động khi áp suất cao.
Khi gặp các dấu hiệu này, cần kiểm tra cả van, bộ lọc, bơm nước, cảm biến, bộ trao đổi nhiệt và chương trình điều khiển.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để chọn đúng van điện từ ODE cho hệ thống cấp nước máy dập công nghiệp, người mua nên chuẩn bị đầy đủ thông tin vận hành.
Cần cung cấp:
- Van dùng cho nước, dầu hay khí nén.
- Nước sạch hay nước tuần hoàn.
- Có hóa chất xử lý nước không.
- Nhiệt độ nước.
- Áp suất thấp nhất và cao nhất.
- Lưu lượng nước yêu cầu.
- Kích thước đường ống.
- Kiểu kết nối ren.
- Van thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Tần suất đóng mở.
- Vị trí lắp gần hay xa máy dập.
- Mức rung tại vị trí lắp.
- Có cần thân đồng hay inox không.
- Môi trường có dầu, nước hoặc bụi kim loại không.
Kết luận
Với các hệ thống máy dập có rung động lớn, áp suất nước thay đổi hoặc có nguy cơ xung áp khi van đóng mở, người dùng có thể tham khảo nhóm Van áp cao để lựa chọn dòng van phù hợp hơn với điều kiện làm việc nặng. Khi chọn vẫn cần đối chiếu đúng áp suất thực tế, lưu lượng, nhiệt độ nước, vật liệu gioăng và điện áp điều khiển của từng model.
