Hệ thống xả nước tự động theo cảm biến thường được dùng để xả nước bồn chứa, xả nước ngưng, xả đáy, xả tràn, xả nước thải nhẹ hoặc xả theo mức nước. Van điện từ đóng vai trò mở đường xả khi cảm biến gửi tín hiệu và đóng lại khi điều kiện xả đã kết thúc.
Van điện từ ODE có thể dùng cho hệ thống xả nước tự động nếu chọn đúng kiểu thường đóng hoặc thường mở, đúng vật liệu thân, gioăng, áp suất, lưu lượng và điện áp coil. Ngoài ra, cần bố trí van sao cho không bị cặn bẩn làm kẹt, không bị nước ngập phần điện và không đóng mở liên tục do cảm biến dao động.
Van điện từ ODE có phù hợp với hệ thống xả nước tự động không?
Van điện từ ODE phù hợp với nhiều hệ thống xả nước tự động theo cảm biến. Van có thể nhận tín hiệu từ cảm biến mức, cảm biến áp suất, cảm biến độ ẩm, cảm biến lưu lượng hoặc PLC để tự động đóng mở.
Van thường được dùng trong các vị trí như:
- Xả nước bồn chứa.
- Xả nước ngưng trong đường ống.
- Xả đáy bể.
- Xả nước thừa khi bồn đầy.
- Xả nước sau chu trình rửa.
- Xả nước làm mát sau thiết bị.
- Xả nước trong hệ thống xử lý nước.
- Xả nước tại máy móc công nghiệp.
- Xả theo cảm biến mức cao, mức thấp.
- Xả nước tự động tại khu vực sàn kỹ thuật.
Điều quan trọng là phải xác định nước xả là nước sạch, nước có cặn, nước nóng, nước pha hóa chất hay nước thải nhẹ. Mỗi loại môi chất sẽ yêu cầu vật liệu và kiểu van khác nhau.
Cần xác định cảm biến điều khiển van là loại nào
Van điện từ chỉ thực hiện lệnh đóng mở. Việc van mở lúc nào, đóng lúc nào phụ thuộc vào cảm biến và bộ điều khiển phía trước. Vì vậy, trước khi chọn van cần hiểu hệ thống đang điều khiển theo tín hiệu nào.
Các cảm biến thường gặp gồm:
| Loại cảm biến | Ứng dụng phổ biến |
|---|---|
| Cảm biến mức nước | Xả khi bồn đầy hoặc dừng xả khi bồn cạn |
| Phao điện | Điều khiển xả đơn giản theo mực nước |
| Cảm biến áp suất | Xả khi áp suất vượt ngưỡng |
| Cảm biến độ ẩm | Xả nước tại khu vực phát hiện đọng nước |
| Cảm biến lưu lượng | Kiểm soát có dòng xả hay không |
| Cảm biến nhiệt độ | Xả nước nóng hoặc nước làm mát theo nhiệt |
| PLC | Điều khiển xả theo chương trình tự động |
Nếu cảm biến phát tín hiệu không ổn định, van có thể đóng mở liên tục dù bản thân van không bị lỗi.
Nên chọn van thường đóng hay thường mở?
Với hệ thống xả nước tự động, van thường đóng là lựa chọn phổ biến nhất. Khi chưa có điện, van ở trạng thái đóng. Khi cảm biến báo cần xả, van được cấp điện để mở.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Chỉ xả nước khi có tín hiệu.
- Muốn tránh nước xả ngoài ý muốn.
- Cần đóng van khi mất điện.
- Hệ thống xả theo mức nước cao.
- Xả nước theo chu kỳ.
- Xả nước sau quá trình rửa.
- Xả bồn hoặc xả đáy có kiểm soát.
Van thường mở phù hợp hơn trong trường hợp muốn duy trì đường xả ở trạng thái mở khi mất điện. Ví dụ, một số hệ thống cần ưu tiên thoát nước an toàn để tránh tràn bồn hoặc tránh tích nước gây nguy hiểm. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ vì van thường mở có thể làm nước thoát ra nếu nguồn điều khiển mất điện.
Chọn van theo trạng thái an toàn khi mất điện
Đây là điểm rất quan trọng trong hệ thống xả nước tự động. Khi mất điện, van sẽ trở về trạng thái mặc định. Nếu chọn sai trạng thái, hệ thống có thể bị tràn hoặc xả nước ngoài ý muốn.
Cần trả lời rõ:
- Mất điện thì cần van đóng hay mở?
- Nếu van đóng, nước có bị tràn bồn không?
- Nếu van mở, nước có bị xả hết không?
- Nước xả có gây nguy hiểm cho khu vực bên dưới không?
- Có bơm hoặc thiết bị phía trước vẫn hoạt động không?
- Có cần tín hiệu báo lỗi khi van không mở không?
Nếu cần ngăn nước xả khi mất điện, chọn van thường đóng. Nếu cần ưu tiên thoát nước khi mất điện, cân nhắc van thường mở.
Chọn kích thước van theo lưu lượng xả
Đường xả cần đủ lưu lượng để thoát nước trong thời gian yêu cầu. Nếu van quá nhỏ, nước xả chậm, bồn có thể vẫn đầy hoặc hệ thống không kịp thoát nước khi lưu lượng vào lớn.
Cần xác định:
- Lượng nước cần xả.
- Thời gian xả mong muốn.
- Mực nước hoặc áp suất tạo dòng xả.
- Đường kính ống xả.
- Chiều dài đường xả.
- Mức tụt áp qua van.
- Có xả bằng trọng lực hay xả có bơm.
- Có nhiều nhánh xả cùng lúc không.
Không nên chọn van chỉ theo kích thước ren. Van cùng cỡ ren nhưng lỗ thông và hệ số lưu lượng có thể khác nhau.
Áp suất và chênh áp có đủ để van mở không?
Một số van điện từ ODE hoạt động theo nguyên lý gián tiếp bằng màng. Loại này cần có chênh áp tối thiểu giữa đầu vào và đầu ra để mở ổn định.
Trong hệ thống xả nước, có nhiều trường hợp áp suất thấp, đặc biệt khi:
- Xả bằng trọng lực từ bồn thấp.
- Mực nước trong bồn không cao.
- Đầu vào và đầu ra gần bằng áp suất.
- Đường xả ngắn, áp lực nhỏ.
- Van lắp gần đáy bồn nhưng cột nước thấp.
- Xả nước từ khay hoặc máng hở.
Nếu chênh áp thấp, nên cân nhắc van tác động trực tiếp hoặc dòng van hoạt động được từ áp suất thấp. Nếu chọn van màng gián tiếp không phù hợp, coil có điện nhưng van vẫn không mở hết.
Chọn vật liệu thân van theo chất lượng nước xả
Nước xả có thể là nước sạch, nước có cặn, nước nóng, nước tuần hoàn hoặc nước có hóa chất nhẹ. Vật liệu thân van cần được chọn theo môi chất thực tế.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng phù hợp với nước sạch, nước thông thường và các hệ thống xả không có hóa chất ăn mòn mạnh. Đây là lựa chọn phổ biến cho hệ thống xả nước phụ trợ, xả bồn hoặc xả nước sinh hoạt.
Có thể chọn thân đồng khi:
- Nước xả tương đối sạch.
- Nhiệt độ nằm trong giới hạn model.
- Không có hóa chất ăn mòn.
- Áp suất không quá cao.
- Khu vực lắp đặt khô ráo hơn.
- Cần tối ưu chi phí đầu tư.
Van điện từ ODE thân inox
Thân inox nên được cân nhắc nếu nước xả có hóa chất, nước nóng, nước tuần hoàn, nước có tính ăn mòn hoặc khu vực lắp đặt thường xuyên ẩm ướt.
Nên chọn inox khi:
- Nước có hóa chất xử lý.
- Nước có độ pH không ổn định.
- Môi trường nhiều hơi ẩm.
- Đường xả cần vệ sinh thường xuyên.
- Có nguy cơ oxy hóa thân và đầu nối.
- Hệ thống yêu cầu vật liệu bền hơn.
Dù dùng inox, vẫn phải kiểm tra gioăng và màng van theo môi chất.
Chọn gioăng theo nước, nhiệt độ và hóa chất
Gioăng và màng van tiếp xúc trực tiếp với nước xả. Nếu nước có hóa chất hoặc nhiệt độ cao, gioăng không phù hợp có thể bị trương, cứng, nứt hoặc mất độ kín.
Một số vật liệu thường gặp:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch, nước thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước, nước nóng nhẹ và một số dung dịch rửa |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chịu nhiệt và chống nhiều loại hóa chất tốt |
Nếu nước xả có chất tẩy rửa, hóa chất vệ sinh, phụ gia chống cáu cặn hoặc nước nóng, cần kiểm tra vật liệu gioăng trước khi chọn.
Cặn bẩn trong nước xả là vấn đề lớn
Đường xả thường dễ có cặn hơn đường cấp nước. Cặn có thể đến từ đáy bồn, bùn lắng, rỉ sét đường ống, cặn khoáng, rác nhỏ hoặc chất rắn lơ lửng.
Cặn bẩn có thể làm:
- Kẹt lõi từ.
- Tắc lỗ pilot.
- Màng van đóng không kín.
- Van mở chậm.
- Van rò nước sau khi đóng.
- Lưu lượng xả giảm.
- Bề mặt làm kín bị xước.
- Van đóng mở chập chờn.
Với hệ thống xả đáy hoặc xả nước có cặn, cần bố trí lọc hoặc chọn giải pháp van phù hợp hơn. Không nên để van điện từ làm việc như thiết bị xả bùn đặc hoặc xả rác.
Có nên lắp bộ lọc trước van xả không?
Nếu van xả điều khiển nước có cặn, nên có biện pháp ngăn cặn lớn đi vào van. Tuy nhiên, với đường xả đáy bồn, bộ lọc quá mịn có thể nhanh tắc và làm giảm khả năng xả.
Cần cân nhắc:
- Nước xả có nhiều cặn không.
- Cặn là cát, rỉ sét hay bùn.
- Đường xả có cần thoát nhanh không.
- Có thể vệ sinh lọc thường xuyên không.
- Lọc có làm giảm lưu lượng xả không.
- Có cần xả cặn bằng van tay riêng không.
Trong nhiều trường hợp, nên lắp lọc thô hoặc bố trí điểm xả cặn riêng trước khi nước đi qua van điện từ.
Vị trí lắp van trên đường xả
Van nên được lắp tại vị trí dễ kiểm tra, dễ tháo vệ sinh và không bị ngập nước. Nếu van lắp quá thấp, phần coil và giắc điện có thể bị nước bắn hoặc ngâm khi hệ thống xả.
Khi lắp đặt cần chú ý:
- Lắp đúng chiều mũi tên trên thân van.
- Không để coil nằm ở điểm dễ ngập.
- Không lắp tại nơi cặn lắng trực tiếp vào thân van.
- Có van khóa tay để bảo dưỡng.
- Có đoạn ống tháo lắp thuận tiện.
- Có giá đỡ đường ống.
- Không để đường ống kéo lệch thân van.
- Chừa khoảng trống tháo coil và màng.
- Tránh nơi bị va chạm cơ học.
Nếu nước xả có nhiệt độ cao hoặc hóa chất, cần tránh vị trí người vận hành dễ tiếp xúc trực tiếp khi van xả.
Cảm biến mức cần đặt đúng vị trí
Với hệ thống xả theo mức nước, cảm biến mức hoặc phao điện quyết định thời điểm mở và đóng van. Nếu đặt sai vị trí, van có thể xả quá sớm, xả quá muộn hoặc đóng mở liên tục.
Cần chú ý:
- Cảm biến không đặt ngay vị trí nước chảy mạnh.
- Tránh vùng có sóng nước liên tục.
- Không để phao vướng thành bồn.
- Cài mức mở và mức đóng có khoảng cách hợp lý.
- Có thời gian trễ chống đóng mở liên tục.
- Dây cảm biến không bị ẩm hoặc đứt ngầm.
- Cảm biến phù hợp với nhiệt độ và hóa chất trong bồn.
Nếu cảm biến dao động, van ODE sẽ hoạt động theo tín hiệu dao động đó, dễ làm coil nóng và nhanh mòn.
Cần cài độ trễ đóng mở
Độ trễ giúp van không đóng mở liên tục khi mực nước hoặc áp suất dao động quanh điểm cài đặt. Đây là yếu tố rất quan trọng đối với hệ thống xả tự động.
Nên có:
- Mức nước bắt đầu xả.
- Mức nước dừng xả.
- Thời gian trễ mở van.
- Thời gian trễ đóng van.
- Thời gian xả tối đa.
- Cảnh báo khi van mở nhưng nước không thoát.
- Cảnh báo khi van đóng nhưng nước vẫn rò.
- Liên động với bơm nếu có.
Nếu không có độ trễ, van có thể đóng mở nhiều lần trong thời gian ngắn, làm giảm tuổi thọ coil và cơ cấu bên trong.
Chọn điện áp coil theo tủ điều khiển
Van điện từ ODE có nhiều lựa chọn điện áp tùy model. Hệ thống xả tự động theo cảm biến có thể dùng nguồn 24VDC, 24VAC, 110VAC hoặc 220VAC tùy tủ điều khiển.
Cần kiểm tra:
- Điện áp ghi trên coil.
- Nguồn là AC hay DC.
- Công suất coil.
- Ngõ ra cảm biến có đủ tải không.
- Có cần relay trung gian không.
- Khoảng cách dây dẫn từ tủ đến van.
- Có sụt áp khi van hoạt động không.
- Có cần chống xung điện cho coil không.
Không nên cấp điện trực tiếp từ cảm biến cho coil nếu cảm biến không đủ dòng tải. Nên dùng relay trung gian hoặc bộ điều khiển phù hợp.
Bảo vệ coil khỏi nước xả và độ ẩm
Đường xả thường có nước bắn, hơi ẩm hoặc nguy cơ ngập cục bộ. Coil và giắc điện cần được bảo vệ tốt để tránh chập chờn.
Khi lắp đặt cần:
- Hướng dây điện xuống dưới.
- Lắp đầy đủ gioăng giắc điện.
- Siết kín đầu cáp.
- Không để giắc điện hứng nước.
- Không đặt coil ở điểm thấp dễ ngập.
- Bố trí hộp nối điện cao hơn mực nước.
- Cố định dây điện chống rung.
- Không để dây bị kéo căng.
- Không dùng vòi áp lực xịt trực tiếp vào coil.
Nếu khu vực thường xuyên ngập, cần đưa phần điện lên cao hoặc thay đổi vị trí lắp van.
Kiểm tra khả năng thoát nước sau van
Van mở nhưng nước không thoát được có thể làm hệ thống báo lỗi hoặc khiến bồn vẫn đầy. Nguyên nhân không phải lúc nào cũng do van.
Cần kiểm tra:
- Đường ống sau van có bị tắc không.
- Đầu xả có bị ngập nước không.
- Có van tay phía sau đang đóng không.
- Đường xả có bị gấp khúc không.
- Có khí bị kẹt trong đường xả không.
- Cao độ đường ống có phù hợp không.
- Lưu lượng qua van có đủ không.
- Cặn có bám tại đầu xả không.
Trong hệ thống xả bằng trọng lực, độ dốc và đường kính ống sau van rất quan trọng.
Xả bằng trọng lực cần chọn van kỹ hơn
Nếu hệ thống xả nước chỉ dựa vào trọng lực, áp suất qua van thường thấp. Đây là trường hợp dễ chọn sai nếu dùng van màng gián tiếp cần chênh áp.
Khi xả bằng trọng lực cần chú ý:
- Chiều cao cột nước.
- Mực nước thấp nhất khi vẫn cần xả.
- Đường kính ống xả.
- Chiều dài đường xả.
- Tổn thất áp qua van.
- Chênh áp tối thiểu của model.
- Có cần van tác động trực tiếp không.
- Có cặn lắng ở đáy bồn không.
Nếu cột nước thấp, nên ưu tiên dòng van có khả năng hoạt động ở áp suất thấp.
Xả bằng bơm cần chú ý xung áp
Nếu đường xả có bơm, van điện từ có thể chịu áp suất và xung áp cao hơn. Khi van đóng nhanh trong lúc bơm còn chạy, đường ống có thể bị va đập.
Cần có liên động:
- Bơm chạy sau khi van mở.
- Bơm dừng trước khi van đóng nếu cần.
- Có bảo vệ quá áp.
- Có van một chiều phù hợp.
- Có thiết bị giảm xung nếu đường ống dài.
- Có cảm biến xác nhận dòng xả.
- Không để bơm chạy vào đường ống bị khóa kín.
Không nên xem van điện từ là thiết bị bảo vệ áp suất chính cho hệ thống xả có bơm.
Không dùng van điện từ để xả bùn đặc
Van điện từ phù hợp với nước và một số dung dịch lỏng tương thích, nhưng không phù hợp để xả bùn đặc, nước có nhiều rác lớn hoặc chất lỏng chứa hạt rắn lớn.
Không nên dùng van điện từ thông thường cho:
- Bùn đặc.
- Nước nhiều rác.
- Xi măng loãng có hạt.
- Nước thải có sợi, tóc, vải.
- Dung dịch dễ kết dính.
- Chất lỏng có hạt lớn.
- Cặn lắng đáy chưa qua lọc.
Trong các trường hợp này, nên dùng van cơ, van bi điều khiển, van dao hoặc giải pháp xả chuyên dụng phù hợp hơn.
Bảo dưỡng van xả tự động
Van xả tự động thường làm việc với nước nhiều cặn hơn van cấp nước, nên cần bảo dưỡng định kỳ. Tần suất phụ thuộc vào chất lượng nước và số lần xả.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Kiểm tra van có mở đúng tín hiệu không.
- Kiểm tra van có đóng kín không.
- Vệ sinh lọc thô nếu có.
- Xả cặn trong bồn hoặc đường ống.
- Kiểm tra lõi từ và màng van.
- Kiểm tra lỗ pilot.
- Kiểm tra giắc điện và dây dẫn.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Kiểm tra cảm biến mức hoặc áp suất.
- Thử chế độ xả tự động nhiều chu kỳ.
- Kiểm tra đường ống sau van.
- Ghi lại thời gian xả thực tế.
Nếu thời gian xả lâu hơn trước, cần kiểm tra cặn, áp suất và lưu lượng qua van.
Những lỗi thường gặp khi chọn van xả tự động
Một số lỗi khiến hệ thống xả tự động hoạt động không ổn định dù van còn mới.
Cần tránh:
- Chọn van màng gián tiếp cho hệ thống áp quá thấp.
- Không kiểm tra trạng thái an toàn khi mất điện.
- Chọn van quá nhỏ làm xả chậm.
- Không tính cặn bẩn trong nước xả.
- Không có van khóa để bảo dưỡng.
- Đặt coil ở nơi dễ ngập.
- Cấp trực tiếp từ cảm biến không đủ tải.
- Không cài độ trễ cảm biến.
- Lắp sai chiều dòng chảy.
- Không kiểm tra đường ống sau van.
- Dùng van điện từ cho bùn đặc.
- Không vệ sinh định kỳ.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để chọn đúng van điện từ ODE cho hệ thống xả nước tự động theo cảm biến, người mua nên chuẩn bị các thông tin sau:
- Nước xả là nước sạch, nước nóng hay nước có cặn.
- Có hóa chất hay không.
- Nhiệt độ nước xả.
- Xả bằng trọng lực hay bằng bơm.
- Áp suất trước van.
- Áp suất sau van.
- Lưu lượng xả yêu cầu.
- Thời gian cần xả hết nước.
- Kích thước đường ống.
- Kiểu thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Loại cảm biến điều khiển.
- Tần suất xả mỗi ngày.
- Vị trí lắp có bị ngập không.
- Có cần thân đồng hay inox không.
Kết luận
Van điện từ ODE dùng cho hệ thống xả nước tự động theo cảm biến cần chọn theo trạng thái an toàn khi mất điện, lưu lượng xả, áp suất, chênh áp, chất lượng nước, vật liệu thân, gioăng và điện áp coil. Với phần lớn hệ thống, van thường đóng phù hợp để chỉ xả khi có tín hiệu điều khiển. Tuy nhiên, nếu cần ưu tiên thoát nước khi mất điện để tránh tràn, có thể cân nhắc kiểu thường mở.
Trong các hệ thống xả nước cần duy trì trạng thái mở khi mất điện hoặc cần bảo đảm nước thoát theo hướng an toàn, người dùng có thể tham khảo nhóm Van thường mở. Khi lựa chọn cần đối chiếu đúng môi chất, áp suất, lưu lượng, nhiệt độ, vật liệu gioăng, điện áp coil và logic điều khiển của cảm biến.
