Hệ thống rửa băng tải trong nhà máy thường dùng nước sạch, nước áp lực, nước nóng nhẹ hoặc nước pha dung dịch vệ sinh để làm sạch bề mặt băng tải sau quá trình sản xuất. Van điện từ được dùng để tự động cấp và ngắt nước theo tín hiệu từ PLC, cảm biến, timer hoặc chương trình vệ sinh định kỳ.
Van điện từ ODE có thể lắp cho hệ thống rửa băng tải nếu chọn đúng vật liệu thân, gioăng, lưu lượng, áp suất, điện áp coil và cách bảo vệ phần điện. Đây là ứng dụng cần chú ý nhiều đến độ ẩm, cặn bẩn, hóa chất vệ sinh và tần suất đóng mở.
Van điện từ ODE có phù hợp với hệ thống rửa băng tải không?
Van điện từ ODE phù hợp với nhiều hệ thống cấp nước rửa băng tải trong nhà máy, đặc biệt là các dây chuyền cần tự động phun nước theo chu kỳ. Van có thể mở nước khi băng tải chạy, khi đến ca vệ sinh hoặc khi cảm biến phát hiện cần làm sạch.
Van thường dùng cho:
- Đường nước rửa băng tải thực phẩm.
- Đường nước vệ sinh băng tải sản xuất.
- Đường cấp nước cho đầu phun rửa.
- Đường nước rửa cuối ca.
- Đường nước nóng nhẹ cho vệ sinh.
- Đường nước pha dung dịch tẩy rửa nhẹ.
- Đường cấp nước cho hệ thống CIP đơn giản.
- Đường nước phun làm sạch con lăn, máng hứng hoặc khu vực quanh băng tải.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ nước rửa là nước sạch, nước nóng hay nước có hóa chất. Nếu chọn sai gioăng hoặc vật liệu thân, van có thể nhanh rò, kẹt hoặc bị ăn mòn.
Cần xác định môi chất rửa là gì
Hệ thống rửa băng tải không phải lúc nào cũng chỉ dùng nước lạnh thông thường. Một số nhà máy dùng nước nóng, nước có chất tẩy rửa, nước khử khuẩn hoặc nước tuần hoàn.
| Môi chất đi qua van | Lưu ý khi chọn van |
|---|---|
| Nước sạch | Chọn theo áp suất, lưu lượng và điện áp coil |
| Nước nóng nhẹ | Kiểm tra giới hạn nhiệt và vật liệu gioăng |
| Nước pha hóa chất vệ sinh | Kiểm tra thân van, màng và gioăng |
| Nước tuần hoàn | Chú ý cặn bẩn, lọc và ăn mòn |
| Nước áp lực qua đầu phun | Chú ý áp suất, xung áp và lưu lượng |
| Nước có cặn từ băng tải | Cần lọc trước van và vệ sinh định kỳ |
Nếu nước có hóa chất tẩy rửa, không nên chọn van chỉ theo cỡ ren. Cần biết tên hóa chất, nồng độ, nhiệt độ và thời gian tiếp xúc.
Nên chọn van thường đóng hay thường mở?
Với hệ thống rửa băng tải, van thường đóng là lựa chọn phổ biến hơn. Khi chưa có tín hiệu, van ở trạng thái đóng. Khi đến chu kỳ rửa hoặc PLC cấp lệnh, van mở để cấp nước cho đầu phun.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Chỉ rửa khi có lệnh điều khiển.
- Cần ngắt nước khi máy dừng.
- Muốn tránh nước chảy tự do khi mất điện.
- Cấp nước theo timer.
- Cấp nước theo tín hiệu cảm biến.
- Phun rửa theo từng đoạn băng tải.
- Cần kiểm soát lượng nước sử dụng.
Van thường mở chỉ nên dùng khi hệ thống cần duy trì dòng nước trong trạng thái mất điện vì lý do an toàn hoặc vệ sinh. Trường hợp này cần đánh giá riêng theo logic vận hành của dây chuyền.
Chọn thân đồng hay thân inox?
Vật liệu thân van là yếu tố rất quan trọng vì khu vực rửa băng tải thường ẩm, có nước bắn và có thể có hóa chất vệ sinh. Nếu môi trường ăn mòn hoặc thường xuyên rửa bằng hóa chất, thân inox sẽ phù hợp hơn.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng có thể dùng cho hệ thống rửa bằng nước sạch, nước máy hoặc nước không có hóa chất ăn mòn mạnh. Đây là lựa chọn hợp lý nếu khu vực lắp van tương đối khô, không bị phun rửa trực tiếp và cần tối ưu chi phí.
Có thể chọn thân đồng khi:
- Nước rửa là nước sạch.
- Không dùng hóa chất mạnh.
- Nhiệt độ nước nằm trong giới hạn model.
- Áp suất phù hợp.
- Van được lắp trong tủ hoặc khu vực có che chắn.
- Môi trường không quá ẩm hoặc ăn mòn.
Van điện từ ODE thân inox
Thân inox nên được ưu tiên nếu hệ thống rửa băng tải thường xuyên tiếp xúc nước, hơi ẩm, dung dịch vệ sinh hoặc khu vực sản xuất có yêu cầu vệ sinh cao.
Nên chọn thân inox khi:
- Băng tải rửa trong nhà máy thực phẩm.
- Có dùng dung dịch tẩy rửa nhẹ.
- Khu vực thường xuyên phun nước.
- Van lắp gần đầu phun hoặc máng rửa.
- Môi trường có hơi ẩm và hóa chất vệ sinh.
- Cần bề mặt thân van dễ lau chùi.
- Muốn hạn chế oxy hóa thân và đầu nối.
Dù chọn inox, vẫn cần kiểm tra gioăng và màng van vì đây là bộ phận tiếp xúc trực tiếp với môi chất.
Chọn gioăng theo nước nóng và hóa chất vệ sinh
Gioăng, màng van và các chi tiết làm kín quyết định khả năng đóng kín của van. Nếu gioăng không phù hợp với dung dịch rửa, van có thể bị trương, chai cứng, nứt hoặc rò sau thời gian ngắn.
Một số vật liệu gioăng thường gặp:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước, nước nóng nhẹ và nhiều ứng dụng vệ sinh |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chịu nhiệt và chống nhiều loại hóa chất tốt |
Với hệ thống rửa băng tải có hóa chất, cần kiểm tra độ pH, nồng độ, nhiệt độ và thời gian ngâm rửa. Không nên chỉ chọn theo tên “nước rửa” vì mỗi nhà máy có công thức vệ sinh khác nhau.
Kiểm tra nhiệt độ nước rửa
Một số hệ thống rửa băng tải dùng nước nóng để tăng hiệu quả làm sạch dầu mỡ, bột, tinh bột, thực phẩm bám dính hoặc cặn sản xuất. Nhiệt độ nước ảnh hưởng trực tiếp đến gioăng và coil.
Cần xác định:
- Nhiệt độ nước rửa bình thường.
- Nhiệt độ cao nhất khi vệ sinh.
- Van lắp trên đường nước nóng hay nước lạnh.
- Nước nóng chạy liên tục hay theo chu kỳ.
- Coil có nằm gần đường ống nóng không.
- Có hơi nước nóng quanh vị trí lắp không.
- Hệ thống có làm mát lại sau chu kỳ rửa không.
Nếu van lắp trên đường nước nóng, cần chọn đúng model và vật liệu gioăng tương thích. Không nên dùng van nước lạnh thông thường cho đường nước nóng khi chưa kiểm tra.
Chọn kích thước van theo lưu lượng đầu phun
Hệ thống rửa băng tải thường dùng nhiều đầu phun. Nếu van quá nhỏ, nước ra yếu, tia phun không đủ lực và bề mặt băng tải không được rửa sạch. Nếu van quá lớn, việc kiểm soát từng nhánh rửa có thể kém chính xác hơn.
Khi chọn kích thước van cần xác định:
- Số lượng đầu phun.
- Lưu lượng mỗi đầu phun.
- Áp suất yêu cầu tại đầu phun.
- Chiều dài đường ống.
- Số nhánh mở cùng lúc.
- Đường kính ống cấp nước.
- Mức tụt áp qua van.
- Lưu lượng thực tế của model van.
Không nên chọn van chỉ theo đường kính ren. Hai van cùng cỡ ren nhưng lỗ thông và lưu lượng thực tế có thể khác nhau.
Kiểm tra áp suất nước và xung áp
Hệ thống rửa băng tải có thể dùng bơm tăng áp, bơm rửa hoặc nước áp lực từ hệ thống trung tâm. Khi van đóng nhanh, đường ống có thể xuất hiện xung áp.
Cần kiểm tra:
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm.
- Áp suất tại đầu phun.
- Áp suất khi nhiều nhánh rửa cùng mở.
- Áp suất khi van đóng đột ngột.
- Chênh áp qua van.
- Mức tụt áp qua bộ lọc.
- Khả năng chịu áp của ống mềm nếu có.
Nếu hệ thống có tiếng đập khi van đóng, cần kiểm tra búa nước, bình tích áp, van một chiều, tốc độ dòng chảy và trình tự đóng mở van.
Chú ý chênh áp tối thiểu của van
Một số dòng van điện từ hoạt động gián tiếp bằng màng cần có chênh áp tối thiểu để mở ổn định. Nếu hệ thống rửa dùng bồn thấp, áp lực yếu hoặc đường xả gần bằng áp suất khí quyển, van có thể mở không hết.
Dấu hiệu chênh áp không đủ gồm:
- Coil có điện nhưng nước ra yếu.
- Van rung khi mở.
- Van lúc mở được, lúc không.
- Van chỉ hoạt động khi bơm chạy mạnh.
- Lưu lượng qua đầu phun không ổn định.
- Van mở chậm hơn bình thường.
Với hệ thống áp thấp, nên chọn dòng van phù hợp với chênh áp thấp hoặc van tác động trực tiếp nếu điều kiện cho phép.
Nên lắp bộ lọc trước van
Nước rửa băng tải có thể chứa cặn rỉ, cát, mạt kim loại, cặn từ bồn chứa hoặc tạp chất sau quá trình thi công đường ống. Nếu cặn đi vào van, lõi từ và màng van rất dễ bị kẹt.
Bộ lọc trước van giúp:
- Giữ cặn bẩn trước khi vào van.
- Hạn chế kẹt lõi từ.
- Giảm nguy cơ tắc lỗ pilot.
- Bảo vệ màng van.
- Giúp van đóng kín hơn.
- Bảo vệ đầu phun không bị tắc.
- Giữ tia phun đều hơn.
Bộ lọc cần được vệ sinh định kỳ. Nếu bộ lọc tắc, van vẫn mở nhưng lưu lượng nước rửa sẽ giảm, khiến hệ thống làm sạch không đạt hiệu quả.
Tránh để nước bẩn sau rửa chảy ngược về van
Trong hệ thống rửa băng tải, nước bẩn sau rửa có thể chứa dầu mỡ, bụi sản xuất, cặn thực phẩm, bột, hóa chất hoặc mảnh vụn nhỏ. Cần tránh để nước bẩn chảy ngược về van điện từ.
Nên lưu ý:
- Bố trí đầu phun cao hơn vùng nước bẩn.
- Không để đầu phun ngập trong máng nước.
- Có van một chiều nếu có nguy cơ chảy ngược.
- Đường xả nước bẩn phải thoát tốt.
- Không để áp suất sau van cao hơn trước van bất thường.
- Không dùng chung đường cấp sạch và đường xả bẩn.
- Vệ sinh máng hứng nước thải định kỳ.
Chảy ngược có thể làm bẩn khoang van và khiến van đóng không kín sau một thời gian.
Bảo vệ coil khỏi nước phun và hóa chất
Coil là phần điện nên cần được bảo vệ tốt trong môi trường rửa băng tải. Khu vực này thường có nước phun, hơi ẩm, hóa chất và thao tác vệ sinh bằng vòi áp lực.
Khi lắp đặt cần:
- Không để đầu phun chĩa trực tiếp vào coil.
- Lắp đầy đủ gioăng giắc điện.
- Siết kín đầu cáp.
- Hướng dây điện xuống dưới.
- Tạo vòng võng để nước không chảy vào giắc.
- Không để coil nằm ở điểm thấp dễ đọng nước.
- Không dùng vòi áp lực cao xịt trực tiếp vào coil.
- Cố định dây điện chống rung và chống kéo.
- Đưa hộp đấu nối lên vị trí khô hơn.
Nếu khu vực bắt buộc phải phun rửa thường xuyên, nên bố trí tấm che để bảo vệ coil nhưng vẫn để coil có không gian tản nhiệt.
Không bọc kín coil gây bí nhiệt
Một số người dùng che coil quá kín để tránh nước. Cách này có thể làm coil không tản nhiệt được, đặc biệt khi van mở trong thời gian dài.
Cần nhớ:
- Coil sinh nhiệt khi có điện.
- Coil cần không gian thoáng để tản nhiệt.
- Hộp che phải có hướng thoát nước.
- Không dùng vật liệu giữ nước bọc quanh coil.
- Không quấn kín coil bằng băng keo.
- Không để bụi và hóa chất bám dày quanh coil.
- Kiểm tra nhiệt độ coil sau khi lắp che chắn.
Bảo vệ coil đúng cách là chống nước phun trực tiếp nhưng không làm coil bị nóng quá mức.
Chọn điện áp coil theo tủ điều khiển
Hệ thống rửa băng tải thường điều khiển bằng PLC, timer, nút nhấn hoặc tủ điện của dây chuyền. Van điện từ ODE cần chọn đúng điện áp coil theo nguồn điều khiển thực tế.
Các điện áp thường gặp:
- 24VDC.
- 24VAC.
- 110VAC.
- 220VAC hoặc 230VAC.
Cần kiểm tra nguồn là AC hay DC, công suất coil và khả năng chịu tải của ngõ ra điều khiển. Nếu PLC không đủ tải, nên dùng relay trung gian. Không nên đấu trực tiếp coil vào cảm biến hoặc PLC khi chưa kiểm tra dòng tải cho phép.
Cài đặt thời gian rửa hợp lý
Van điện từ có thể đóng mở theo thời gian cài đặt. Nếu thời gian rửa quá ngắn, băng tải chưa sạch. Nếu quá dài, nước và hóa chất bị lãng phí.
Khi cài đặt cần dựa trên:
- Tốc độ băng tải.
- Độ bám bẩn trên bề mặt.
- Áp suất đầu phun.
- Số lượng đầu phun.
- Loại hóa chất vệ sinh.
- Nhiệt độ nước rửa.
- Thời gian xả tráng sau hóa chất.
- Yêu cầu vệ sinh của nhà máy.
Nếu dùng cảm biến để kích hoạt rửa, cần có độ trễ chống đóng mở liên tục, tránh làm van hoạt động quá nhiều lần trong thời gian ngắn.
Tần suất đóng mở có cao không?
Một số hệ thống chỉ rửa cuối ca, nhưng cũng có hệ thống phun rửa tự động nhiều lần trong ngày hoặc theo từng chu kỳ sản xuất. Tần suất đóng mở ảnh hưởng đến tuổi thọ coil, lõi từ, lò xo và màng van.
Cần xác định:
- Van đóng mở bao nhiêu lần mỗi giờ.
- Mỗi lần mở trong bao lâu.
- Coil có phải giữ điện liên tục không.
- Van có bị điều khiển theo tín hiệu dao động không.
- Nguồn điện có ổn định không.
- Môi trường quanh coil có nóng ẩm không.
- Nước có nhiều cặn không.
Nếu tần suất cao, nên kiểm tra kỹ model van và cài đặt điều khiển để tránh đóng mở không cần thiết.
Không dùng van điện từ để điều chỉnh tia phun
Van điện từ thông thường chủ yếu dùng để đóng hoặc mở hoàn toàn. Không nên dùng van bằng cách mở hé để điều chỉnh áp lực hoặc lưu lượng tia phun.
Nếu cần chỉnh tia phun, nên dùng thêm:
- Van điều chỉnh lưu lượng.
- Van giảm áp.
- Đồng hồ áp suất.
- Bộ điều áp.
- Đầu phun phù hợp.
- Van cân bằng cho từng nhánh.
- Biến tần cho bơm nếu cần điều khiển áp lực.
Van điện từ nên đảm nhiệm nhiệm vụ đóng mở theo tín hiệu, còn điều chỉnh lưu lượng nên dùng thiết bị chuyên dụng.
Vị trí lắp đặt phù hợp
Van nên được lắp tại vị trí dễ thao tác, dễ tháo coil, dễ vệ sinh bộ lọc và hạn chế nước phun trực tiếp. Không nên đặt van quá sát đầu phun, trong máng nước bẩn hoặc khu vực thường xuyên bị va đập khi vệ sinh.
Một cụm lắp đặt tham khảo:
Nguồn nước → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ ODE → van điều chỉnh lưu lượng nếu cần → cụm đầu phun rửa băng tải
Cách bố trí này giúp bảo vệ van khỏi cặn, dễ cô lập khi bảo trì và kiểm soát tốt hơn lưu lượng nước rửa.
Cần chú ý đường ống mềm nếu có
Nhiều hệ thống rửa băng tải dùng ống mềm để cấp nước tới cụm đầu phun. Ống mềm dễ rung, kéo lệch hoặc bị va chạm trong quá trình vệ sinh.
Khi lắp với ống mềm cần:
- Không để ống mềm treo toàn bộ trọng lượng van.
- Có giá đỡ cố định thân van.
- Không để ống mềm xoắn hoặc gập.
- Kiểm tra áp suất chịu được của ống.
- Dùng đầu nối phù hợp.
- Tránh để ống mềm kéo lệch ren van.
- Không để ống cọ vào cạnh sắc.
- Kiểm tra rò nước định kỳ.
Van nên được lắp trên đoạn ống cố định, còn ống mềm chỉ nên nối sau cụm van nếu cần linh hoạt vị trí phun.
Bảo dưỡng van trong hệ thống rửa băng tải
Môi trường rửa băng tải có nhiều nước, cặn và hóa chất nên van cần được bảo dưỡng định kỳ. Bảo dưỡng tốt giúp hạn chế kẹt van, rò nước và lỗi phần điện.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Kiểm tra đầu phun có bị tắc không.
- Kiểm tra rò nước tại đầu nối.
- Kiểm tra giắc điện và dây dẫn.
- Lau sạch hóa chất bám quanh coil.
- Kiểm tra thân van có bị oxy hóa không.
- Chạy thử van nhiều chu kỳ.
- Kiểm tra van đóng có kín không.
- Làm sạch lõi từ nếu van mở chậm.
- Kiểm tra màng và gioăng.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Ghi nhận lượng nước rửa thực tế.
Nếu van đóng không kín, cần kiểm tra cặn bẩn, màng van và bề mặt làm kín trước khi thay coil.
Những sai lầm thường gặp khi lắp van
Một số lỗi có thể làm van nhanh hỏng hoặc hệ thống rửa hoạt động không ổn định.
Cần tránh:
- Không lắp bộ lọc trước van.
- Để đầu phun nước chĩa thẳng vào coil.
- Dùng van thân đồng trong môi trường hóa chất mạnh.
- Không kiểm tra vật liệu gioăng.
- Chọn van quá nhỏ làm tia phun yếu.
- Không kiểm tra áp suất đầu phun.
- Cấp sai điện áp coil.
- Không dùng relay khi PLC không đủ tải.
- Lắp van tại nơi nước bẩn chảy ngược.
- Bọc kín coil gây quá nhiệt.
- Không có van khóa để bảo dưỡng.
- Dùng van điện từ để điều chỉnh lưu lượng.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để chọn đúng van điện từ ODE cho hệ thống rửa băng tải, người mua nên chuẩn bị đầy đủ thông tin vận hành.
Cần cung cấp:
- Nước rửa là nước sạch, nước nóng hay nước pha hóa chất.
- Tên hóa chất và nồng độ nếu có.
- Nhiệt độ nước rửa.
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất yêu cầu tại đầu phun.
- Lưu lượng tổng của hệ thống rửa.
- Số lượng đầu phun.
- Kích thước đường ống.
- Van thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Tần suất đóng mở.
- Van lắp gần đầu phun hay trong tủ kỹ thuật.
- Khu vực có bị phun nước trực tiếp không.
- Cần thân đồng hay inox.
- Có yêu cầu chống hóa chất hoặc vệ sinh đặc biệt không.
Kết luận
Van điện từ ODE lắp cho hệ thống rửa băng tải trong nhà máy cần được chọn theo loại nước rửa, hóa chất, nhiệt độ, áp suất, lưu lượng đầu phun, vật liệu gioăng và điều kiện môi trường. Với phần lớn hệ thống, van thường đóng phù hợp để tự động cấp nước theo chu kỳ và ngắt nước khi dây chuyền dừng.
Trong môi trường rửa băng tải có độ ẩm cao, nước bắn thường xuyên hoặc dùng dung dịch vệ sinh nhẹ, người dùng có thể tham khảo nhóm Van điện từ inox để chọn thân van chống oxy hóa tốt hơn. Khi chọn vẫn cần đối chiếu đúng môi chất, áp suất, lưu lượng, nhiệt độ, gioăng và điện áp coil.
