Đường ống nước mềm trong nhà xưởng thường được dùng để cấp nước rửa, nước làm mát, nước vệ sinh thiết bị hoặc nước phụ trợ cho máy móc. Ưu điểm của loại ống này là dễ đi tuyến, dễ thay đổi vị trí và giảm một phần rung động so với ống kim loại cứng.
Tuy nhiên, khi lắp van điện từ ODE trên đường ống nước mềm, người dùng cần chú ý đến giá đỡ, lực kéo, độ rung, áp suất, đầu nối và khả năng bảo vệ coil. Nếu lắp trực tiếp mà không cố định tốt, van có thể bị lệch, rò nước hoặc đóng mở không ổn định sau một thời gian sử dụng.
Đường ống nước mềm trong nhà xưởng là loại nào?
Đường ống nước mềm có thể là ống nhựa mềm, ống PVC lõi thép, ống PU, ống cao su, ống mềm gia cường hoặc đoạn ống nối linh hoạt giữa thiết bị và đường ống chính. Loại ống này thường được sử dụng ở những vị trí cần tháo lắp, di chuyển hoặc giảm rung nhẹ.
Trong nhà xưởng, ống nước mềm thường gặp tại:
- Khu vực rửa sàn.
- Đường cấp nước vệ sinh máy.
- Hệ thống làm mát thiết bị.
- Máy phun rửa.
- Máy gia công có nước làm mát.
- Đường nước tạm thời.
- Khu vực pha chế dung dịch.
- Đường cấp nước cho thiết bị di động.
- Hệ thống tưới, phun sương hoặc rửa băng tải.
- Đoạn nối giữa ống cứng và máy rung nhẹ.
Mỗi loại ống có khả năng chịu áp, chịu nhiệt và chịu uốn khác nhau. Vì vậy, van điện từ không nên được lắp theo cảm tính mà cần xem xét toàn bộ cụm đường ống.
Van điện từ ODE có lắp được trên ống nước mềm không?
Van điện từ ODE có thể lắp cho đường ống nước mềm nếu hệ thống được bố trí đúng kỹ thuật. Bản thân van là thiết bị kim loại có khối lượng nhất định, trong khi ống mềm dễ võng, rung hoặc bị kéo lệch.
Điều kiện cần chú ý gồm:
- Ống mềm phải chịu được áp suất làm việc.
- Đầu nối phải tương thích với thân van.
- Van cần có giá đỡ hoặc điểm cố định.
- Không để trọng lượng van treo hoàn toàn trên ống.
- Không để ống kéo lệch hai đầu van.
- Nước đi qua van phải đủ sạch.
- Điện áp coil phải đúng với tủ điều khiển.
- Khu vực lắp đặt cần tránh nước phun trực tiếp vào phần điện.
Nếu chỉ nối van vào hai đầu ống mềm rồi để treo tự do, nguy cơ rò rỉ và hư hỏng sẽ cao hơn nhiều so với lắp trên đường ống cứng.
Không để ống mềm chịu toàn bộ trọng lượng van
Van điện từ có thân đồng hoặc inox, cộng thêm coil và đầu nối nên nặng hơn nhiều so với một đoạn ống mềm thông thường. Khi treo van trên ống, lực kéo sẽ tập trung tại mối nối.
Tình trạng này có thể gây:
- Ống bị võng xuống.
- Đầu nối bị kéo lệch.
- Ren van bị chịu lực uốn.
- Gioăng hoặc vật liệu làm kín nhanh hỏng.
- Nước rò tại đầu nối.
- Thân van bị rung khi nước chảy.
- Coil và dây điện bị kéo theo chuyển động của ống.
Cách tốt hơn là cố định thân van bằng giá đỡ riêng hoặc lắp van trên đoạn ống cứng ngắn, sau đó mới nối sang ống mềm.
Nên có đoạn ống cứng trước và sau van
Với đường ống mềm, nên bố trí một đoạn ống cứng hoặc cụm giá đỡ để van có vị trí làm việc ổn định. Cách này giúp hạn chế lực xoắn và lực kéo tác động trực tiếp lên thân van.
Một cụm lắp đặt hợp lý có thể gồm:
Ống mềm → đầu nối chuyển tiếp → đoạn ống cứng ngắn → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ → đoạn ống cứng ngắn → đầu nối ống mềm
Không nhất thiết hệ thống nào cũng phải bố trí đầy đủ như trên, nhưng nguyên tắc chung là van điện từ nên được giữ cố định, còn ống mềm chỉ đóng vai trò dẫn nước và bù chuyển động nhẹ.
Chọn đúng đầu nối giữa ống mềm và van
Van điện từ ODE thường có kết nối ren. Trong khi đó, ống mềm có thể dùng đai siết, đầu nối nhanh, khớp nối ren ngoài, ren trong hoặc đầu nối chuyên dụng. Chọn sai đầu nối dễ gây rò hoặc tuột ống khi áp suất tăng.
Khi chọn đầu nối cần kiểm tra:
- Kích thước ren của van.
- Tiêu chuẩn ren.
- Đường kính trong của ống mềm.
- Độ dày thành ống.
- Áp suất làm việc của ống.
- Kiểu đầu nối phù hợp với ống.
- Vật liệu đầu nối.
- Khả năng chịu nhiệt.
- Khả năng chịu hóa chất nếu nước có pha dung dịch.
Không nên dùng đầu nối tạm, đai siết yếu hoặc phụ kiện không rõ cấp áp suất cho khu vực có máy bơm và áp lực thay đổi.
Chọn kích thước van theo lưu lượng thực tế
Đường ống mềm thường có đường kính danh nghĩa nhưng tiết diện trong có thể nhỏ hơn ống cứng cùng cỡ. Nếu chọn van chỉ theo cỡ ren mà không tính lưu lượng, hệ thống có thể bị thiếu nước.
Cần xác định:
- Lưu lượng nước cần cấp.
- Áp suất trước van.
- Áp suất sau van.
- Chiều dài ống mềm.
- Đường kính trong thực tế của ống.
- Mức tụt áp qua ống.
- Mức tụt áp qua van.
- Số nhánh dùng nước cùng lúc.
- Công suất máy bơm nếu có.
Van quá nhỏ sẽ làm giảm lưu lượng. Van quá lớn có thể làm tăng chi phí nhưng không cải thiện hiệu quả nếu ống mềm và nguồn nước đã giới hạn lưu lượng.
Kiểm tra áp suất của ống mềm và van
Ống mềm có giới hạn áp suất riêng, van điện từ cũng có dải áp suất riêng. Khi lắp chung, toàn bộ cụm chỉ an toàn theo chi tiết có khả năng chịu áp thấp nhất.
Cần kiểm tra:
- Áp suất làm việc của van.
- Áp suất lớn nhất của ống mềm.
- Áp suất khi máy bơm khởi động.
- Áp suất khi đầu ra bị khóa.
- Xung áp khi van đóng nhanh.
- Nhiệt độ nước ảnh hưởng đến khả năng chịu áp của ống.
- Cấp áp suất của đầu nối và đai siết.
Không nên chỉ nhìn áp suất trên thân van rồi bỏ qua áp suất cho phép của ống mềm.
Chú ý hiện tượng ống mềm phồng hoặc giật khi van đóng
Khi van điện từ đóng nhanh, dòng nước bị dừng đột ngột. Với ống mềm, hiện tượng này có thể làm ống giật, phồng nhẹ hoặc rung mạnh hơn so với ống cứng.
Dấu hiệu cần kiểm tra gồm:
- Ống giật khi van đóng.
- Có tiếng va trong đường ống.
- Đầu nối bị lỏng sau một thời gian.
- Van bị rung theo ống.
- Đai siết bị xê dịch.
- Rò nước tại đầu nối.
- Ống mềm bị phồng tại một đoạn.
Nếu hiện tượng xảy ra thường xuyên, cần giảm xung áp bằng cách điều chỉnh trình tự điều khiển, giảm vận tốc dòng chảy hoặc bổ sung thiết bị chống búa nước phù hợp.
Chọn van thường đóng hay thường mở?
Van thường đóng thường được dùng nhiều hơn cho đường nước mềm trong nhà xưởng. Khi chưa cấp điện, van đóng và ngăn nước chảy tự do.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Cấp nước theo chu kỳ.
- Điều khiển bằng cảm biến.
- Cần ngắt nước khi máy dừng.
- Muốn hạn chế tràn nước khi mất điện.
- Đường nước cấp cho thiết bị rửa.
- Đường nước làm mát chỉ mở khi cần.
Van thường mở được cân nhắc khi dòng nước cần duy trì liên tục, mất điện vẫn cần cấp nước để bảo vệ thiết bị. Khi đó cần đánh giá kỹ trạng thái an toàn của hệ thống.
Chú ý chênh áp tối thiểu của van
Một số dòng van điện từ hoạt động gián tiếp bằng màng cần có chênh áp tối thiểu để mở ổn định. Trên đường ống mềm, áp suất có thể bị giảm do chiều dài ống, tổn thất qua đầu nối hoặc nguồn nước yếu.
Nếu chênh áp không đủ, van có thể:
- Không mở.
- Mở không hết.
- Rung khi cấp điện.
- Lưu lượng yếu.
- Đóng mở chập chờn.
- Chỉ hoạt động khi áp suất nguồn tăng.
Với hệ thống áp thấp, cấp nước bằng bồn hoặc ống mềm dài, nên cân nhắc van tác động trực tiếp hoặc model có khả năng hoạt động ở chênh áp thấp.
Chọn thân đồng hay inox
Vật liệu thân van nên chọn theo môi chất và môi trường lắp đặt. Đường ống nước mềm trong nhà xưởng có thể dùng nước sạch, nước làm mát, nước pha hóa chất nhẹ hoặc nước tuần hoàn.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng phù hợp với nước sạch, nước máy hoặc nước phụ trợ thông thường. Đây là lựa chọn phổ biến cho nhiều hệ thống cấp nước trong nhà xưởng.
Có thể chọn thân đồng khi:
- Nước không có tính ăn mòn mạnh.
- Không pha hóa chất đặc biệt.
- Nhiệt độ nước nằm trong giới hạn model.
- Khu vực lắp đặt không quá ẩm.
- Hệ thống cần tối ưu chi phí.
Van điện từ ODE thân inox
Thân inox nên được cân nhắc khi môi trường ẩm, có hóa chất vệ sinh hoặc nước có thành phần ăn mòn. Inox cũng phù hợp hơn với khu vực cần vệ sinh thường xuyên.
Nên chọn inox khi:
- Nước có pha hóa chất.
- Gần khu vực rửa sàn.
- Môi trường có hơi ẩm hoặc hơi muối.
- Nhà xưởng yêu cầu vật liệu chống ăn mòn tốt hơn.
- Đường nước phục vụ sản xuất có yêu cầu sạch hơn.
Chọn gioăng theo nước và hóa chất
Ống mềm trong nhà xưởng không phải lúc nào cũng chỉ dẫn nước sạch. Nhiều hệ thống có thể pha thêm hóa chất vệ sinh, chất chống cáu cặn hoặc dung dịch làm mát.
Vật liệu gioăng cần được chọn theo môi chất:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước, nước nóng nhẹ và một số dung dịch rửa |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chống nhiều loại hóa chất và chịu nhiệt tốt |
Nếu nước có hóa chất, cần biết tên hóa chất, nồng độ và nhiệt độ để chọn gioăng phù hợp. Không nên gọi chung là “nước rửa” rồi chọn như nước sạch.
Lắp bộ lọc trước van
Đường ống mềm có thể chứa cặn, mạt nhựa, cặn rỉ từ đầu nối hoặc bụi bẩn trong quá trình thi công. Những tạp chất này dễ làm kẹt lõi từ hoặc làm van đóng không kín.
Nên lắp bộ lọc trước van để:
- Giữ cát và cặn bẩn.
- Bảo vệ màng van.
- Hạn chế tắc lỗ điều khiển.
- Giảm rò nước sau khi đóng.
- Bảo vệ đầu phun hoặc thiết bị phía sau.
- Tăng tuổi thọ van.
Sau khi lắp mới, nên xả rửa đường ống trước khi đưa van vào vận hành chính thức.
Không để băng tan hoặc keo ren lọt vào trong van
Khi nối ren với van điện từ, nhiều người quấn băng tan quá dày hoặc để băng tan thừa lọt vào đường nước. Các mảnh này có thể đi vào khoang van và gây kẹt.
Khi lắp ren cần:
- Làm sạch ren trước khi lắp.
- Quấn băng tan đúng chiều.
- Không quấn phủ đầu ren quá nhiều.
- Không để băng tan che lỗ dòng chảy.
- Vặn bằng tay trước để tránh chéo ren.
- Giữ đúng phần lục giác của thân van khi siết.
- Không dùng coil làm tay vặn.
- Không siết quá lực.
Với ống mềm rung hoặc hay tháo lắp, nên kiểm tra lại đầu ren định kỳ.
Cố định dây điện và bảo vệ coil
Đường ống mềm có thể dịch chuyển nhẹ khi nước chảy hoặc khi công nhân thao tác quanh khu vực. Nếu dây điện không được cố định, chuyển động của ống có thể kéo vào giắc coil.
Cần chú ý:
- Dây điện có đoạn chùng vừa đủ.
- Không để dây bị kéo căng.
- Không để dây cọ vào cạnh sắc.
- Cố định dây vào máng hoặc giá đỡ.
- Lắp đủ gioăng giắc điện.
- Hướng dây xuống dưới để tránh nước chảy vào giắc.
- Không đặt coil ở vị trí thường xuyên bị nước phun.
- Không để giắc điện bị ngâm nước.
- Kiểm tra đầu cốt sau thời gian vận hành.
Nếu khu vực rửa sàn thường xuyên, nên có nắp che hoặc hộp bảo vệ phần điện.
Chọn điện áp coil phù hợp
Van điện từ ODE có nhiều lựa chọn điện áp tùy model. Điện áp phải phù hợp với tủ điều khiển, cảm biến hoặc nguồn cấp tại nhà xưởng.
Các điện áp thường gặp gồm:
- 24VDC.
- 24VAC.
- 110VAC.
- 220VAC hoặc 230VAC.
Khi chọn cần kiểm tra:
- Nguồn là AC hay DC.
- Điện áp định mức của coil.
- Công suất coil.
- Khả năng chịu tải của PLC.
- Có cần relay trung gian không.
- Chiều dài dây dẫn.
- Mức sụt áp khi cấp điện.
- Điều kiện ẩm ướt quanh van.
Không nên đấu coil theo suy đoán vì hình dáng coil giống nhau có thể dùng điện áp khác nhau.
Không để van va đập khi ống mềm di chuyển
Ống mềm có thể bị kéo, nâng, đẩy hoặc cuộn lại khi nhà xưởng thay đổi vị trí thiết bị. Nếu van gắn trực tiếp trên đoạn ống di động, thân van có thể va vào nền, máy hoặc khung thép.
Điều này có thể gây:
- Nứt thân van.
- Gãy giắc coil.
- Lỏng đầu nối.
- Hỏng dây điện.
- Méo đầu ren.
- Rò nước.
- Coil bị nứt vỏ.
- Lõi từ hoạt động không ổn định.
Van điện từ nên được lắp tại vị trí cố định. Đoạn ống mềm di động nên nằm sau cụm van hoặc được bảo vệ bằng giá đỡ.
Chú ý nhiệt độ môi trường trong nhà xưởng
Một số nhà xưởng có khu vực gần lò, máy ép, máy sấy hoặc thiết bị tỏa nhiệt. Nhiệt độ môi trường cao có thể ảnh hưởng đến ống mềm, gioăng và coil.
Cần kiểm tra:
- Nhiệt độ nước.
- Nhiệt độ môi trường.
- Giới hạn nhiệt của ống mềm.
- Giới hạn nhiệt của gioăng.
- Coil có bị gần nguồn nhiệt không.
- Ống có bị mềm hoặc biến dạng không.
- Đầu nối có bị lỏng khi nóng không.
Không nên chọn ống và van chỉ theo áp suất mà bỏ qua nhiệt độ làm việc.
Có nên lắp van trên đoạn ống mềm treo cao không?
Có thể lắp nếu cụm van được cố định chắc chắn và có biện pháp chống rơi. Tuy nhiên, không nên để van treo tự do trên ống mềm ở vị trí cao, vì khi rò hoặc tuột ống sẽ khó xử lý và có thể gây nguy hiểm.
Khi lắp trên cao cần:
- Có giá treo riêng cho van.
- Cố định ống mềm hai bên.
- Dùng đầu nối đúng cấp áp suất.
- Có van khóa để cô lập.
- Bố trí khay hứng hoặc hướng thoát nước nếu cần.
- Dây điện đi gọn và không bị kéo.
- Có lối tiếp cận để bảo dưỡng.
- Không đặt van phía trên tủ điện hoặc thiết bị dễ hỏng do nước.
Bảo dưỡng van trên đường ống mềm
Van lắp trên đường ống mềm nên được kiểm tra định kỳ vì mối nối dễ chịu tác động cơ học hơn ống cứng. Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào mức độ rung, áp suất và số lần thao tác quanh khu vực.
Các việc nên thực hiện gồm:
- Kiểm tra rò tại hai đầu nối.
- Quan sát ống có bị võng hoặc nứt không.
- Kiểm tra đai siết và đầu nối.
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Kiểm tra coil có bị lỏng không.
- Kiểm tra dây điện và giắc cắm.
- Chạy thử van ở chế độ đóng mở.
- Quan sát tiếng rung hoặc tiếng va khi van đóng.
- Kiểm tra màng và lõi từ nếu van đóng không kín.
- Thay ống mềm khi có dấu hiệu lão hóa.
Ống mềm đã chai cứng, phồng, nứt hoặc đổi màu nên được thay sớm để tránh sự cố tuột ống.
Những sai lầm thường gặp khi lắp van ODE trên ống mềm
Một số lỗi lắp đặt có thể làm van nhanh hỏng dù bản thân van chọn đúng thông số. Cần tránh các sai lầm sau:
- Để van treo hoàn toàn trên ống mềm.
- Không có giá đỡ thân van.
- Dùng đầu nối không đúng áp suất.
- Chọn van chỉ theo kích thước ren.
- Không tính tụt áp qua ống mềm.
- Không lắp bộ lọc trước van.
- Để dây điện bị kéo theo ống.
- Lắp coil ở vị trí bị nước phun trực tiếp.
- Siết ren quá mạnh làm nứt thân.
- Để ống mềm xoắn tại hai đầu van.
- Không kiểm tra xung áp khi van đóng.
- Dùng ống mềm đã lão hóa.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van
Để chọn đúng van điện từ ODE cho đường ống nước mềm trong nhà xưởng, nên chuẩn bị các thông tin sau:
- Loại nước sử dụng.
- Có hóa chất hay không.
- Nhiệt độ nước.
- Áp suất nhỏ nhất và lớn nhất.
- Lưu lượng yêu cầu.
- Đường kính trong của ống mềm.
- Kiểu đầu nối đang dùng.
- Van thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Tần suất đóng mở.
- Vị trí lắp cố định hay di động.
- Mức rung của đường ống.
- Có nguy cơ nước phun vào coil không.
- Có yêu cầu thân đồng hay inox không.
Kết luận
Van điện từ ODE có thể lắp cho đường ống nước mềm trong nhà xưởng, nhưng cần bố trí chắc chắn hơn so với đường ống cứng. Không nên để thân van treo tự do trên ống mềm hoặc để ống kéo lệch hai đầu van.
Khi lựa chọn, cần kiểm tra lưu lượng, áp suất, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil, đầu nối và chất lượng nước. Với các hệ thống cấp nước thông thường trong nhà xưởng, người dùng có thể tham khảo nhóm Van điện từ inox để chọn kích thước, kiểu thường đóng hoặc thường mở và điện áp phù hợp với thực tế lắp đặt.
