Khu vực vệ sinh cuối dây chuyền thường dùng nước để rửa băng tải, rửa bàn thao tác, rửa đầu phun, vệ sinh dụng cụ, làm sạch sản phẩm sau công đoạn cuối hoặc xả rửa khu vực trước khi chuyển ca. Van điện từ được dùng để tự động đóng mở nước theo timer, PLC, công tắc vận hành, cảm biến mức hoặc chương trình vệ sinh đã cài sẵn.
Van điện từ ODE có thể dùng cho hệ thống cấp nước khu vực vệ sinh cuối dây chuyền nếu bố trí đúng vị trí, chọn đúng lưu lượng, áp suất, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil và điều kiện môi trường. Đây là khu vực thường có nước bắn, hóa chất vệ sinh, cặn bẩn và tần suất sử dụng theo ca, nên không nên lắp van quá sơ sài như một đường cấp nước thông thường.
Van điện từ ODE có phù hợp với khu vực vệ sinh cuối dây chuyền không?
Van điện từ ODE phù hợp với nhiều đường nước cấp trong khu vực vệ sinh cuối dây chuyền, nhất là đường nước sạch, nước tráng, nước rửa nhẹ hoặc nước cấp cho đầu phun vệ sinh.
Van thường được dùng cho:
- Đường nước rửa cuối dây chuyền.
- Đường nước cấp cho vòi phun vệ sinh.
- Đường nước tráng sản phẩm sau công đoạn cuối.
- Đường nước rửa băng tải.
- Đường nước rửa bàn thao tác.
- Đường nước vệ sinh dụng cụ.
- Đường nước bổ sung bồn rửa.
- Đường nước điều khiển theo timer hoặc PLC.
- Đường nước xả rửa sau ca sản xuất.
Tuy nhiên, nếu nước đi qua van có nhiều cặn, hóa chất, dầu, bột, mạt kim loại hoặc nước tuần hoàn bẩn, cần có lọc và chọn vật liệu phù hợp hơn.
Cần xác định khu vực vệ sinh dùng nước kiểu gì
Không phải khu vực vệ sinh cuối dây chuyền nào cũng giống nhau. Có nơi chỉ dùng nước sạch để tráng. Có nơi dùng nước nóng. Có nơi pha hóa chất. Có nơi dùng đầu phun áp lực để rửa băng tải và thiết bị.
| Kiểu vệ sinh | Lưu ý khi bố trí van |
|---|---|
| Rửa bằng nước sạch | Chọn theo lưu lượng, áp suất và điện áp coil |
| Rửa bằng nước nóng | Kiểm tra nhiệt độ, gioăng và màng van |
| Rửa có hóa chất | Kiểm tra vật liệu thân, gioăng, màng |
| Rửa bằng đầu phun | Chú ý áp suất, lưu lượng và xung áp |
| Rửa băng tải | Cần lọc cặn, chống nước bắn vào coil |
| Vệ sinh theo timer | Cần cài thời gian mở hợp lý |
| Vệ sinh theo PLC | Cần liên động đúng với bơm và cảm biến |
Muốn chọn đúng van, trước tiên cần biết van nằm trên đường nước sạch cấp vào, đường nước nóng, đường nước pha hóa chất hay đường nước tuần hoàn.
Nên bố trí van sau van khóa tay và bộ lọc
Cách bố trí hợp lý là đặt van điện từ ODE sau van khóa tay và bộ lọc, trước cụm đầu phun hoặc khu vực sử dụng nước.
Cụm bố trí tham khảo:
Nguồn nước → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ ODE → van điều chỉnh lưu lượng nếu cần → đầu phun/vòi rửa/khu vực vệ sinh
Cách bố trí này giúp:
- Cô lập van khi cần bảo trì.
- Giữ cặn trước khi vào thân van.
- Bảo vệ màng van.
- Hạn chế kẹt lõi từ.
- Giúp van đóng kín hơn.
- Bảo vệ đầu phun.
- Dễ kiểm tra lưu lượng sau van.
- Giảm lỗi rò nước sau khi van đóng.
Không nên lắp van điện từ trực tiếp trên đường nước mà không có van khóa và lọc, vì khi kẹt cặn sẽ rất khó xử lý nhanh.
Nên chọn van thường đóng hay thường mở?
Với hệ thống cấp nước khu vực vệ sinh cuối dây chuyền, van thường đóng là lựa chọn phổ biến hơn. Khi chưa có tín hiệu điều khiển, van đóng lại. Khi đến thời điểm vệ sinh, tủ điều khiển hoặc công tắc mới cấp điện để van mở.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Chỉ cấp nước khi cần vệ sinh.
- Cấp nước theo timer.
- Cấp nước theo PLC.
- Ngắt nước khi dây chuyền dừng.
- Tránh nước chảy tự do khi mất điện.
- Hạn chế tràn nước khu vực cuối chuyền.
- Điều khiển từng nhánh vệ sinh riêng.
- Cần tiết kiệm nước.
Van thường mở chỉ nên dùng khi hệ thống có yêu cầu đặc biệt, ví dụ mất điện vẫn cần duy trì nước xả vì lý do an toàn. Với vệ sinh cuối dây chuyền, đa số trường hợp không cần chọn thường mở.
Chọn lưu lượng theo số đầu phun và khu vực rửa
Lưu lượng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vệ sinh. Nếu van quá nhỏ, nước yếu, đầu phun không đủ lực, cặn bẩn còn bám lại. Nếu van quá lớn, nước cấp quá nhiều, dễ bắn nước, tràn sàn hoặc tiêu hao nước không cần thiết.
Khi chọn lưu lượng cần xác định:
- Số lượng đầu phun hoặc vòi rửa.
- Lưu lượng mỗi đầu phun.
- Số nhánh mở cùng lúc.
- Thời gian vệ sinh mỗi chu kỳ.
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất yêu cầu tại đầu phun.
- Kích thước đường ống.
- Mức tụt áp qua van.
- Lưu lượng thực tế của model ODE.
Không nên chọn van chỉ theo kích thước ren. Hai van cùng cỡ ren nhưng lưu lượng thực tế có thể khác nhau.
Kiểm tra áp suất nước thực tế
Khu vực vệ sinh cuối dây chuyền có thể dùng nước máy, bơm tăng áp, bơm tuần hoàn hoặc hệ thống nước nóng. Áp suất tại vị trí lắp van cần nằm trong dải làm việc của model van được chọn.
Cần kiểm tra:
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm nếu có.
- Áp suất sau bộ lọc.
- Áp suất sau van.
- Áp suất tại đầu phun.
- Áp suất khi nhiều nhánh cùng mở.
- Áp suất khi đầu phun bị tắc.
- Chênh áp thực tế qua van.
- Áp suất khi van đóng nhanh.
Nếu hệ thống có bơm tăng áp hoặc đường ống dài, cần chú ý thêm xung áp khi van đóng mở.
Chú ý chênh áp tối thiểu
Một số dòng van điện từ ODE dạng màng gián tiếp cần chênh áp tối thiểu để mở ổn định. Nếu hệ thống cấp nước từ bồn thấp, áp yếu hoặc áp trước và sau van gần cân bằng, van có thể mở không hết.
Dấu hiệu chênh áp không đủ gồm:
- Coil có điện nhưng nước ra yếu.
- Van mở chậm.
- Đầu phun phun không đều.
- Van rung khi mở.
- Lưu lượng vệ sinh không ổn định.
- Van chỉ hoạt động tốt khi bơm chạy mạnh.
- Nước yếu ở cuối dây chuyền.
Nếu áp suất yếu, cần chọn model phù hợp với áp thấp, không nên chọn theo thói quen.
Chọn vật liệu thân van theo môi trường vệ sinh
Khu vực vệ sinh cuối dây chuyền thường có nước bắn, hơi ẩm, hóa chất vệ sinh, cặn sản phẩm và tần suất rửa theo ca. Vật liệu thân van cần chọn theo cả môi chất bên trong và môi trường bên ngoài.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng có thể dùng khi:
- Nước qua van là nước sạch.
- Không dùng hóa chất ăn mòn mạnh.
- Nhiệt độ nước không quá cao.
- Áp suất nằm trong giới hạn model.
- Van không bị hóa chất bắn trực tiếp.
- Khu vực lắp có che chắn tương đối tốt.
- Cần tối ưu chi phí đầu tư.
Van điện từ ODE thân inox
Thân inox nên được cân nhắc khi:
- Khu vực vệ sinh thường xuyên ẩm ướt.
- Có nước nóng hoặc hóa chất vệ sinh.
- Có nước bắn trực tiếp quanh thiết bị.
- Cần chống oxy hóa tốt hơn.
- Dây chuyền liên quan thực phẩm, dược phẩm, y tế hoặc môi trường sạch.
- Van cần vệ sinh thường xuyên.
- Nước có phụ gia hoặc chất tẩy rửa.
- Cần bề mặt dễ làm sạch.
Dù chọn thân inox, vẫn cần kiểm tra vật liệu gioăng và màng theo hóa chất, nhiệt độ và nước thực tế.
Chọn gioăng theo nước, nhiệt độ và hóa chất
Gioăng và màng van quyết định khả năng đóng kín. Trong khu vực vệ sinh cuối dây chuyền, nếu nước có hóa chất tẩy rửa, nước nóng, clo hoặc phụ gia, chọn sai gioăng sẽ làm van nhanh rò hoặc kẹt.
Một số vật liệu gioăng thường gặp:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước, nước nóng nhẹ và nhiều ứng dụng cấp nước |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chịu nhiệt và chống nhiều loại hóa chất tốt |
Nếu dùng hóa chất vệ sinh, cần cung cấp tên hóa chất, nồng độ, pH, nhiệt độ và thời gian tiếp xúc để chọn gioăng phù hợp.
Lắp bộ lọc trước van
Bộ lọc trước van là hạng mục rất nên có. Nước cấp có thể chứa rỉ sét, cát mịn, cặn đường ống, mạt kim loại hoặc cặn từ bồn chứa. Ngoài ra, trong quá trình vệ sinh, nước bẩn có thể hồi ngược nếu bố trí sai.
Bộ lọc giúp:
- Giữ cặn trước khi vào thân van.
- Bảo vệ màng van.
- Hạn chế kẹt lõi từ.
- Giảm nguy cơ tắc lỗ pilot.
- Giúp van đóng kín hơn.
- Bảo vệ đầu phun.
- Giảm lỗi nước yếu sau van.
- Kéo dài tuổi thọ van.
Bộ lọc cần đặt ở vị trí dễ tháo vệ sinh. Nếu bộ lọc tắc, đầu phun sẽ yếu và người vận hành dễ nhầm là van hỏng.
Chống hồi lưu nước bẩn về van
Khu vực vệ sinh cuối dây chuyền thường có nước bẩn, cặn sản phẩm, hóa chất và dầu nhẹ. Nếu nước bẩn hồi ngược về van cấp, van dễ bị kẹt màng hoặc đóng không kín.
Nên bố trí:
- Tách đường cấp nước sạch và đường thoát nước bẩn.
- Không để đầu cấp nước ngập trong bồn nước bẩn.
- Lắp van một chiều nếu có nguy cơ hồi lưu.
- Không để nước xả dâng ngược lên đường cấp.
- Đường thoát nước phải đủ lưu lượng.
- Có lọc trước khi tái sử dụng nước.
- Vệ sinh bồn hoặc hố gom định kỳ.
Chống hồi lưu giúp bảo vệ van điện từ, đầu phun và chất lượng nước cấp.
Bảo vệ coil khỏi nước bắn
Khu vực vệ sinh cuối dây chuyền thường xuyên có nước phun, nước xả, hơi ẩm và hóa chất nhẹ. Coil và giắc điện cần được bảo vệ kỹ hơn so với khu vực khô.
Khi lắp đặt cần:
- Không để đầu phun chĩa trực tiếp vào coil.
- Không để hóa chất vệ sinh bắn vào giắc điện.
- Lắp đầy đủ gioăng giắc điện.
- Siết kín đầu cáp.
- Hướng dây điện xuống dưới.
- Tạo vòng võng để nước không chảy vào giắc.
- Không đặt coil ở điểm thấp dễ ngập.
- Đặt hộp nối điện ở vị trí khô hơn.
- Che chắn coil nhưng không bọc kín gây bí nhiệt.
- Không xịt nước áp lực trực tiếp vào coil khi vệ sinh.
Coil bị ẩm hoặc bám hóa chất lâu ngày có thể làm van đóng mở chập chờn, giắc oxy hóa hoặc coil nhanh hỏng.
Chọn điện áp coil theo tủ điều khiển
Van điện từ ODE có nhiều lựa chọn điện áp như 24VDC, 24VAC, 110VAC, 220VAC hoặc 230VAC tùy model. Hệ thống vệ sinh cuối dây chuyền thường điều khiển bằng PLC, relay, timer, công tắc tay hoặc cảm biến.
Cần kiểm tra:
- Điện áp ghi trên coil.
- Nguồn điều khiển là AC hay DC.
- Công suất coil.
- Ngõ ra PLC có đủ tải không.
- Có cần relay trung gian không.
- Khoảng cách dây từ tủ đến van.
- Có sụt áp khi nhiều van mở cùng lúc không.
- Có cần chống xung cho coil không.
- Tủ điện có chống ẩm tốt không.
- Dây điện có đi gần motor hoặc bơm không.
Không nên đấu coil trực tiếp vào cảm biến hoặc ngõ ra PLC nếu thiết bị điều khiển không đủ dòng tải.
Cài đặt thời gian vệ sinh hợp lý
Nếu van đóng mở theo timer hoặc PLC, thời gian mở van cần đủ để vệ sinh đạt yêu cầu nhưng không gây lãng phí nước.
Nên cài đặt:
- Thời gian mở van mỗi lần.
- Số lần vệ sinh trong một chu kỳ.
- Khoảng nghỉ giữa các lần mở.
- Thời điểm vệ sinh cuối ca.
- Thời điểm vệ sinh giữa ca nếu cần.
- Giới hạn thời gian cấp nước tối đa.
- Cảnh báo thiếu nước.
- Cảnh báo tràn nước.
- Liên động với bơm tăng áp nếu có.
Nếu thời gian mở quá ngắn, vệ sinh không sạch. Nếu quá dài, nước tràn và chi phí vận hành tăng.
Chú ý tần suất đóng mở
Khu vực vệ sinh cuối dây chuyền có thể dùng van theo ca, theo mẻ hoặc theo từng chu kỳ sản xuất. Nếu đóng mở nhiều lần trong thời gian ngắn, coil và màng van sẽ chịu tải cao hơn.
Cần xác định:
- Số lần van đóng mở mỗi giờ.
- Thời gian coil giữ điện mỗi lần.
- Van có phải mở liên tục lâu không.
- Nước có cặn hoặc hóa chất không.
- Áp suất có ổn định không.
- Có xung áp khi van đóng không.
- Coil có bị ẩm hoặc nóng không.
- Có độ trễ trong chương trình điều khiển không.
Nếu tần suất đóng mở cao, cần ưu tiên lọc cặn tốt, nguồn điện ổn định và bảo vệ coil đúng cách.
Chú ý xung áp khi dùng bơm tăng áp
Nếu hệ thống vệ sinh dùng bơm tăng áp hoặc nhiều đầu phun, van điện từ đóng nhanh có thể tạo xung áp. Xung áp lặp lại nhiều lần sẽ làm rung đường ống, rò đầu nối và giảm tuổi thọ màng van.
Dấu hiệu có xung áp gồm:
- Đường ống kêu đập khi van đóng.
- Đồng hồ áp dao động mạnh.
- Đầu nối thường rò nước.
- Cụm đầu phun rung.
- Van một chiều đóng mạnh.
- Màng van nhanh hỏng.
- Bơm phát tiếng bất thường.
- Van rò lại sau thời gian ngắn.
Nếu có hiện tượng này, cần kiểm tra áp suất bơm, bình tích áp, van một chiều, tốc độ dòng chảy và trình tự đóng mở các van.
Không dùng van điện từ để chỉnh lưu lượng
Van điện từ thông thường chủ yếu làm việc ở hai trạng thái đóng hoàn toàn và mở hoàn toàn. Không nên dùng van bằng cách mở hé để chỉnh lượng nước vệ sinh.
Nếu cần điều chỉnh lưu lượng, nên dùng thêm:
- Van điều chỉnh lưu lượng.
- Van kim.
- Van giảm áp.
- Đồng hồ áp suất.
- Đồng hồ lưu lượng.
- Bộ điều áp.
- Đầu phun phù hợp.
- Biến tần cho bơm nếu cần.
Van điện từ nên làm nhiệm vụ đóng mở tự động. Lưu lượng và áp lực vệ sinh nên được kiểm soát bằng thiết bị chuyên dụng.
Vị trí lắp đặt phù hợp
Van nên lắp ở vị trí dễ quan sát, dễ tháo coil, dễ vệ sinh bộ lọc và tránh nước phun trực tiếp. Không nên lắp van sâu trong khu vực ẩm bẩn hoặc nơi người vận hành khó tiếp cận.
Khi lắp cần chú ý:
- Lắp đúng chiều mũi tên trên thân van.
- Có van khóa trước và sau.
- Có bộ lọc trước van.
- Có van một chiều nếu có nguy cơ hồi lưu.
- Có giá đỡ đường ống.
- Không để ống mềm treo trọng lượng van.
- Không để thân van bị kéo lệch.
- Không dùng coil làm tay vặn.
- Chừa khoảng trống tháo coil và nắp van.
- Tránh điểm thấp dễ ngập nước.
- Dây điện đi gọn, chống nước và chống rung.
Vị trí lắp tốt giúp giảm lỗi rò nước, kẹt van, hỏng coil và thuận tiện bảo trì.
Bảo dưỡng van trong khu vực vệ sinh cuối dây chuyền
Van điện từ trong khu vực vệ sinh cuối dây chuyền cần được kiểm tra định kỳ vì môi trường thường có nước, cặn, hóa chất và độ ẩm cao.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Kiểm tra đầu phun có bị tắc không.
- Kiểm tra lưu lượng nước sau van.
- Kiểm tra áp suất trước và sau van.
- Kiểm tra rò nước tại đầu nối.
- Kiểm tra giắc điện và dây dẫn.
- Lau sạch hóa chất bám quanh coil.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Kiểm tra coil có nóng bất thường không.
- Vệ sinh lõi từ nếu van mở chậm.
- Kiểm tra màng và gioăng nếu van rò.
- Xả cặn bồn hoặc đường nước nếu có tuần hoàn.
Nếu van đóng không kín, cần kiểm tra cặn, màng van, lỗ pilot và bộ lọc trước khi thay coil.
Những sai lầm thường gặp khi bố trí van
Một số lỗi bố trí và chọn van có thể làm hệ thống vệ sinh cuối dây chuyền hoạt động kém ổn định.
Cần tránh:
- Chọn van chỉ theo kích thước ren.
- Không tính lưu lượng đầu phun.
- Không kiểm tra áp suất thực tế.
- Không lắp bộ lọc trước van.
- Để nước bẩn hồi ngược về van.
- Để coil bị nước phun trực tiếp.
- Dùng gioăng không phù hợp hóa chất.
- Không kiểm tra nước nóng nếu có.
- Không xử lý xung áp khi dùng bơm.
- Dùng van điện từ để chỉnh lưu lượng.
- Không có van khóa tay để bảo trì.
- Không vệ sinh bộ lọc định kỳ.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để chọn và bố trí đúng van điện từ ODE cho hệ thống cấp nước khu vực vệ sinh cuối dây chuyền, người mua nên chuẩn bị đầy đủ thông tin vận hành.
Cần cung cấp:
- Khu vực vệ sinh dùng nước sạch, nước nóng hay nước có hóa chất.
- Có bao nhiêu đầu phun hoặc vòi rửa.
- Lưu lượng nước yêu cầu.
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm nếu có.
- Kích thước đường ống.
- Van thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Điều khiển bằng timer, PLC hay công tắc tay.
- Tần suất đóng mở.
- Có nước tuần hoàn không.
- Có nguy cơ nước bẩn hồi ngược không.
- Vị trí lắp có bị nước bắn trực tiếp không.
- Cần thân đồng hay inox.
- Có hóa chất vệ sinh không, nồng độ bao nhiêu.
Kết luận
Van điện từ ODE dùng cho hệ thống cấp nước khu vực vệ sinh cuối dây chuyền nên được bố trí sau van khóa tay và bộ lọc, trước cụm đầu phun hoặc khu vực rửa. Khi chọn cần chú ý lưu lượng, áp suất, chênh áp, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil, tần suất đóng mở và nguy cơ nước bẩn hồi ngược. Với môi trường vệ sinh cuối dây chuyền, việc bảo vệ coil khỏi nước bắn và lắp bộ lọc trước van là hai điểm rất quan trọng.
Trong khu vực vệ sinh có độ ẩm cao, nước nóng, hóa chất tẩy rửa hoặc yêu cầu chống oxy hóa tốt hơn, người dùng có thể tham khảo nhóm Van điện từ inox để chọn thân van phù hợp hơn. Khi lựa chọn vẫn cần đối chiếu đúng môi chất, áp suất, lưu lượng, vật liệu gioăng, điện áp coil và điều kiện lắp đặt thực tế.
