Hệ thống rửa dao cắt, lưỡi cắt công nghiệp thường dùng nước sạch, nước nóng, nước pha hóa chất tẩy rửa hoặc nước áp lực để làm sạch mạt kim loại, vụn nhựa, bột giấy, cặn thực phẩm, dầu bôi trơn, keo dính hoặc bụi bẩn bám trên bề mặt dao. Van điện từ được dùng để tự động cấp nước theo timer, PLC, công tắc hành trình, cảm biến vị trí hoặc chu trình vệ sinh sau ca sản xuất.
Van điện từ ODE có thể lắp cho hệ thống rửa dao cắt, lưỡi cắt công nghiệp nếu chọn đúng theo loại nước, lưu lượng, áp suất, nhiệt độ, hóa chất, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil và vị trí lắp đặt. Đây là ứng dụng cần chú ý kỹ đến cặn sắc, mạt kim loại, nước bắn, hóa chất vệ sinh và độ an toàn quanh khu vực dao cắt.
Van điện từ ODE có phù hợp với hệ thống rửa dao cắt không?
Van điện từ ODE phù hợp với các đường nước cấp tự động cho hệ thống rửa dao cắt, nhất là đường nước sạch, nước tráng, nước rửa nhẹ hoặc nước cấp cho đầu phun vệ sinh.
Van thường được dùng cho:
- Đường nước rửa dao cắt sau ca sản xuất.
- Đường nước cấp cho đầu phun làm sạch lưỡi cắt.
- Đường nước tráng sau khi dùng hóa chất.
- Đường nước nóng rửa dầu, keo hoặc cặn bám.
- Đường nước vệ sinh cụm dao trong máy.
- Đường nước cấp theo timer hoặc PLC.
- Đường nước cấp theo cảm biến vị trí.
- Đường nước bổ sung vào bồn rửa tuần hoàn.
Tuy nhiên, nếu nước sau rửa có nhiều mạt kim loại, vụn sắc, bột mài, keo, dầu đặc hoặc hóa chất mạnh, không nên để nước bẩn này đi trực tiếp qua van điện từ nếu chưa lọc và xử lý phù hợp.
Cần xác định dao cắt dùng trong ngành nào
Dao cắt công nghiệp có nhiều loại, mỗi loại tạo ra dạng cặn khác nhau. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cách chọn và bố trí van.
| Ứng dụng dao cắt | Rủi ro cần chú ý |
|---|---|
| Dao cắt kim loại | Mạt sắc, dầu cắt gọt, rỉ sét |
| Dao cắt nhựa | Vụn nhựa, bụi nhựa, keo bám |
| Dao cắt giấy, bao bì | Bột giấy, bụi, sợi nhỏ |
| Dao cắt thực phẩm | Cặn hữu cơ, dầu mỡ, yêu cầu vệ sinh cao |
| Dao cắt cao su | Bụi cao su, dầu, phụ gia |
| Dao cắt vải, sợi | Xơ sợi, cặn mềm dễ kẹt lọc |
| Dao cắt màng, decal | Keo dính, bụi màng, dung dịch vệ sinh |
Nếu môi trường có mạt sắc hoặc keo dính, việc lắp lọc và chọn vật liệu gioăng càng quan trọng.
Nên bố trí van trên đường nước sạch cấp vào
Cách bố trí tốt hơn là đặt van điện từ ODE trên đường nước sạch trước khi nước đi vào đầu phun hoặc cụm rửa dao. Không nên đặt van trên đường nước bẩn sau khi rửa dao nếu nước có nhiều cặn hoặc mạt sắc.
Cụm bố trí tham khảo:
Nguồn nước → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ ODE → van điều chỉnh lưu lượng nếu cần → đầu phun rửa dao cắt
Cách bố trí này giúp:
- Bảo vệ màng van khỏi cặn bẩn.
- Giảm nguy cơ kẹt lõi từ.
- Giúp van đóng kín hơn.
- Bảo vệ đầu phun khỏi tắc nghẽn.
- Dễ cô lập van khi bảo trì.
- Dễ vệ sinh bộ lọc.
- Hạn chế nước bẩn hồi ngược về van.
- Giảm lỗi rò nước sau khi van đóng.
Nếu hệ thống dùng nước tuần hoàn, cần lọc nước trước khi nước quay lại đường cấp qua van.
Nên chọn van thường đóng hay thường mở?
Với hệ thống rửa dao cắt, lưỡi cắt công nghiệp, van thường đóng là lựa chọn phổ biến hơn. Khi chưa có tín hiệu điều khiển, van đóng lại. Khi đến chu kỳ vệ sinh hoặc khi PLC ra lệnh, van mới mở để cấp nước.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Chỉ cấp nước khi cần rửa dao.
- Cấp nước theo timer hoặc PLC.
- Ngắt nước khi máy dừng.
- Tránh nước chảy tự do khi mất điện.
- Hạn chế tràn nước quanh máy cắt.
- Điều khiển từng cụm đầu phun riêng.
- Cần tiết kiệm nước.
- Cần đồng bộ với chu kỳ an toàn của máy.
Van thường mở chỉ nên dùng khi quy trình yêu cầu nước vẫn phải chảy khi mất điện vì lý do an toàn hoặc chống quá nhiệt. Với hệ thống rửa dao, trường hợp này không phổ biến.
Chọn lưu lượng theo số đầu phun rửa
Lưu lượng nước quyết định hiệu quả làm sạch dao. Nếu van quá nhỏ, đầu phun yếu, cặn bám không được cuốn trôi. Nếu van quá lớn, nước phun quá mạnh, dễ bắn vào khu vực điện, làm ướt ổ trục hoặc gây lãng phí nước.
Khi chọn lưu lượng cần xác định:
- Số lượng đầu phun rửa.
- Lưu lượng mỗi đầu phun.
- Áp suất yêu cầu tại đầu phun.
- Thời gian rửa mỗi chu kỳ.
- Số nhánh mở cùng lúc.
- Kích thước đường ống.
- Áp suất nước đầu vào.
- Mức tụt áp qua van.
- Lưu lượng thực tế của model ODE.
Không nên chọn van chỉ theo cỡ ren. Hai van cùng cỡ ren nhưng lưu lượng thực tế có thể khác nhau.
Chọn theo áp suất nước thực tế
Hệ thống rửa dao cắt có thể dùng nước máy, bơm tăng áp, bơm tuần hoàn hoặc máy rửa áp lực nhẹ. Áp suất tại vị trí lắp van cần nằm trong dải làm việc của model van.
Cần kiểm tra:
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm nếu có.
- Áp suất sau bộ lọc.
- Áp suất sau van.
- Áp suất tại đầu phun.
- Áp suất khi nhiều đầu phun mở cùng lúc.
- Áp suất khi đầu phun bị tắc.
- Chênh áp thực tế qua van.
- Áp suất khi van đóng nhanh.
Nếu có bơm tăng áp, cần chú ý xung áp khi van đóng nhanh, vì xung áp có thể làm rung đường ống và nhanh hỏng màng van.
Chú ý chênh áp tối thiểu
Một số dòng van điện từ ODE dạng màng gián tiếp cần có chênh áp tối thiểu để mở ổn định. Nếu hệ thống dùng bồn thấp, áp yếu hoặc tuần hoàn kín, van có thể mở không hết.
Dấu hiệu chênh áp không đủ gồm:
- Coil có điện nhưng nước ra yếu.
- Van mở chậm.
- Đầu phun phun không đều.
- Van rung khi mở.
- Lưu lượng rửa không ổn định.
- Van chỉ hoạt động tốt khi bơm chạy mạnh.
- Cặn bám dao không được rửa sạch.
Nếu áp suất yếu hoặc chênh áp nhỏ, cần chọn model phù hợp với điều kiện áp thấp.
Lắp bộ lọc trước van
Bộ lọc trước van là hạng mục rất quan trọng trong hệ thống rửa dao cắt. Nước cấp có thể có rỉ sét, cát mịn, cặn đường ống, mạt kim loại hoặc tạp chất từ bồn chứa.
Bộ lọc giúp:
- Giữ cặn trước khi vào thân van.
- Bảo vệ màng van.
- Hạn chế kẹt lõi từ.
- Giảm nguy cơ tắc lỗ pilot.
- Giúp van đóng kín hơn.
- Bảo vệ đầu phun.
- Giảm lỗi nước yếu sau van.
- Kéo dài tuổi thọ van.
Bộ lọc cần đặt ở vị trí dễ tháo vệ sinh. Nếu bộ lọc tắc, đầu phun sẽ yếu và người vận hành dễ nhầm là van hỏng.
Chú ý mạt kim loại, vụn sắc và keo bám
Dao cắt, lưỡi cắt sau vận hành có thể kéo theo nhiều loại cặn sắc hoặc cặn dính. Đây là nhóm tạp chất dễ gây hại cho van nếu bị hút ngược hoặc đi vào đường nước tuần hoàn.
Các tạp chất thường gặp gồm:
- Mạt kim loại nhỏ.
- Vụn nhựa sắc.
- Bột giấy hoặc xơ sợi.
- Bụi cao su.
- Keo dính từ màng, decal, bao bì.
- Dầu cắt gọt.
- Cặn thực phẩm.
- Bùn rửa sau vệ sinh.
Những tạp chất này có thể làm kẹt màng, tắc lỗ pilot, xước bề mặt làm kín và làm van rò sau khi đóng.
Chống hồi lưu nước bẩn về van
Nước sau khi rửa dao cắt thường chứa cặn, dầu, keo hoặc mạt nhỏ. Nếu nước bẩn hồi ngược về van cấp, van dễ bị kẹt và đóng không kín.
Nên bố trí:
- Tách đường cấp nước sạch và đường thoát nước bẩn.
- Không để đầu cấp nước ngập trong bồn nước bẩn.
- Lắp van một chiều nếu có nguy cơ hồi lưu.
- Không để nước thải dâng ngược lên đường cấp.
- Đường thoát nước phải đủ lưu lượng.
- Có lọc trước khi tái sử dụng nước.
- Vệ sinh bồn hoặc hố gom định kỳ.
Chống hồi lưu giúp bảo vệ van điện từ, đầu phun và chất lượng nước rửa.
Chọn thân đồng hay thân inox?
Vật liệu thân van cần chọn theo nước rửa, hóa chất vệ sinh và môi trường quanh máy cắt.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng có thể dùng khi:
- Nước qua van là nước sạch.
- Không có hóa chất ăn mòn mạnh.
- Nhiệt độ nước không quá cao.
- Áp suất nằm trong giới hạn model.
- Van không bị nước bẩn hoặc hóa chất bắn trực tiếp.
- Khu vực lắp có che chắn tương đối.
- Cần tối ưu chi phí đầu tư.
Van điện từ ODE thân inox
Thân inox nên được cân nhắc khi:
- Khu vực rửa thường xuyên ẩm ướt.
- Có hóa chất vệ sinh hoặc nước nóng.
- Dao cắt dùng trong ngành thực phẩm, y tế hoặc môi trường sạch.
- Có nước bắn trực tiếp quanh thiết bị.
- Cần chống oxy hóa tốt hơn.
- Van cần vệ sinh thường xuyên.
- Nước có phụ gia tẩy rửa hoặc chống rỉ.
- Môi trường có mạt kim loại và hơi ẩm.
Dù chọn thân inox, vẫn cần kiểm tra vật liệu gioăng và màng theo nước, nhiệt độ và hóa chất thực tế.
Chọn gioăng theo nước, hóa chất và nhiệt độ
Gioăng và màng van quyết định khả năng đóng kín. Trong hệ thống rửa dao cắt, nếu có nước nóng, hóa chất tẩy dầu, chất khử trùng, clo, kiềm nhẹ hoặc dầu cắt gọt, cần chọn gioăng phù hợp.
Một số vật liệu gioăng thường gặp:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước, nước nóng nhẹ và nhiều ứng dụng cấp nước |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chịu nhiệt và chống nhiều loại hóa chất tốt |
Nếu dùng hóa chất vệ sinh dao, cần cung cấp tên hóa chất, nồng độ, pH, nhiệt độ và thời gian tiếp xúc để chọn gioăng phù hợp.
Chú ý nước nóng khi rửa dầu hoặc keo
Một số hệ thống rửa dao dùng nước nóng để làm mềm dầu, keo, mỡ hoặc cặn bám. Khi đó van không chỉ cần chịu nước mà còn cần chịu nhiệt.
Cần xác định:
- Nhiệt độ nước rửa cao nhất.
- Thời gian nước nóng đi qua van.
- Số chu kỳ nước nóng mỗi ngày.
- Van lắp gần nguồn nhiệt không.
- Coil có bị hơi nóng phả trực tiếp không.
- Gioăng có phù hợp nhiệt độ không.
- Nước nóng có pha hóa chất không.
Nếu nước nóng đi qua van theo chu kỳ, cần chọn theo nhiệt độ cao nhất, không chọn theo nhiệt độ trung bình.
Bảo vệ coil khỏi nước phun và hóa chất
Khu vực rửa dao cắt thường có nước bắn, hơi ẩm, hóa chất, bụi kim loại hoặc cặn sản phẩm. Coil và giắc điện cần được bảo vệ kỹ.
Khi lắp đặt cần:
- Không để đầu phun chĩa trực tiếp vào coil.
- Không để hóa chất vệ sinh bắn vào giắc điện.
- Lắp đầy đủ gioăng giắc điện.
- Siết kín đầu cáp.
- Hướng dây điện xuống dưới.
- Tạo vòng võng để nước không chảy vào giắc.
- Không đặt coil ở điểm thấp dễ ngập.
- Đặt hộp nối điện ở vị trí khô hơn.
- Che chắn coil nhưng không bọc kín gây bí nhiệt.
- Không xịt nước áp lực trực tiếp vào coil khi vệ sinh.
Coil bị ẩm hoặc bám hóa chất lâu ngày có thể làm van đóng mở chập chờn, giắc oxy hóa hoặc coil nhanh hỏng.
Chọn điện áp coil theo tủ điều khiển
Van điện từ ODE có nhiều lựa chọn điện áp như 24VDC, 24VAC, 110VAC, 220VAC hoặc 230VAC tùy model. Hệ thống rửa dao cắt thường điều khiển bằng PLC, relay, timer, công tắc tay hoặc cảm biến vị trí.
Cần kiểm tra:
- Điện áp ghi trên coil.
- Nguồn điều khiển là AC hay DC.
- Công suất coil.
- Ngõ ra PLC có đủ tải không.
- Có cần relay trung gian không.
- Khoảng cách dây từ tủ đến van.
- Có sụt áp khi nhiều van mở cùng lúc không.
- Có cần chống xung cho coil không.
- Tủ điện có chống ẩm tốt không.
- Dây điện có đi gần motor, bơm hoặc biến tần không.
Không nên đấu coil trực tiếp vào cảm biến hoặc ngõ ra PLC nếu thiết bị điều khiển không đủ dòng tải.
Chú ý an toàn khi rửa gần dao cắt
Đây là điểm rất quan trọng. Khu vực dao cắt, lưỡi cắt công nghiệp luôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Van điện từ chỉ đóng mở nước, không thay thế được cơ cấu an toàn của máy.
Khi bố trí hệ thống rửa cần chú ý:
- Chỉ cho phép rửa khi dao đã dừng hoặc ở trạng thái an toàn.
- Liên động van nước với tín hiệu dừng máy nếu cần.
- Không để người vận hành đưa tay vào khu vực dao khi máy còn chạy.
- Có che chắn đầu phun và vùng dao cắt.
- Có nút dừng khẩn cấp.
- Không để nước bắn vào motor, cảm biến hoặc tủ điện.
- Có quy trình khóa nguồn khi vệ sinh thủ công.
- Có cảnh báo trước khi hệ thống rửa tự động chạy.
Không nên vì muốn tự động hóa cấp nước mà bỏ qua logic an toàn quanh lưỡi cắt.
Chú ý xung áp khi van đóng nhanh
Nếu hệ thống dùng bơm tăng áp hoặc nhiều đầu phun, van điện từ đóng nhanh có thể tạo xung áp. Xung áp làm rung đường ống, rò đầu nối và giảm tuổi thọ màng van.
Dấu hiệu có xung áp gồm:
- Đường ống kêu đập khi van đóng.
- Đồng hồ áp dao động mạnh.
- Đầu nối thường rò nước.
- Cụm đầu phun rung.
- Van một chiều đóng mạnh.
- Màng van nhanh hỏng.
- Bơm phát tiếng bất thường.
- Van rò lại sau thời gian ngắn.
Nếu có hiện tượng này, cần kiểm tra áp suất bơm, bình tích áp, van một chiều, tốc độ dòng chảy và trình tự đóng mở các van.
Không dùng van điện từ để chỉnh lưu lượng
Van điện từ thông thường chủ yếu làm việc ở hai trạng thái đóng hoàn toàn và mở hoàn toàn. Không nên dùng van bằng cách mở hé để chỉnh lượng nước rửa dao.
Nếu cần điều chỉnh lưu lượng, nên dùng thêm:
- Van điều chỉnh lưu lượng.
- Van kim.
- Van giảm áp.
- Đồng hồ áp suất.
- Đồng hồ lưu lượng.
- Bộ điều áp.
- Đầu phun phù hợp.
- Biến tần cho bơm nếu cần.
Van điện từ nên làm nhiệm vụ đóng mở tự động, còn lưu lượng và áp lực rửa nên được kiểm soát bằng thiết bị chuyên dụng.
Vị trí lắp đặt phù hợp
Van nên lắp ở vị trí dễ quan sát, dễ tháo coil, dễ vệ sinh bộ lọc và tránh nước phun trực tiếp. Không nên lắp van ngay trong vùng dao cắt nếu vị trí đó rung mạnh, nhiều cặn hoặc khó thao tác.
Khi lắp cần chú ý:
- Lắp đúng chiều mũi tên trên thân van.
- Có van khóa trước và sau.
- Có bộ lọc trước van.
- Có van một chiều nếu có nguy cơ hồi lưu.
- Có giá đỡ đường ống.
- Không để ống mềm treo trọng lượng van.
- Không để thân van bị kéo lệch.
- Không dùng coil làm tay vặn.
- Chừa khoảng trống tháo coil và nắp van.
- Tránh điểm thấp dễ ngập nước.
- Dây điện đi gọn, chống nước và chống rung.
Vị trí lắp tốt giúp giảm lỗi rò nước, kẹt van, hỏng coil và thuận tiện bảo trì.
Bảo dưỡng van trong hệ thống rửa dao cắt
Van điện từ trong hệ thống rửa dao cắt cần được kiểm tra định kỳ vì môi trường thường có nước, cặn sắc, dầu, hóa chất và độ ẩm cao.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Kiểm tra đầu phun có bị tắc không.
- Kiểm tra lưu lượng nước sau van.
- Kiểm tra áp suất trước và sau van.
- Kiểm tra rò nước tại đầu nối.
- Kiểm tra giắc điện và dây dẫn.
- Lau sạch hóa chất bám quanh coil.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Kiểm tra coil có nóng bất thường không.
- Vệ sinh lõi từ nếu van mở chậm.
- Kiểm tra màng và gioăng nếu van rò.
- Xả cặn, mạt và nước bẩn ở bồn tuần hoàn nếu có.
Nếu van đóng không kín, cần kiểm tra cặn, mạt kim loại, màng van, lỗ pilot và bộ lọc trước khi thay coil.
Những sai lầm thường gặp khi bố trí van
Một số lỗi bố trí và chọn van có thể làm hệ thống rửa dao cắt hoạt động kém ổn định.
Cần tránh:
- Chọn van chỉ theo kích thước ren.
- Không tính lưu lượng đầu phun.
- Không kiểm tra áp suất thực tế.
- Không lắp bộ lọc trước van.
- Để nước bẩn hồi ngược về van.
- Để coil bị nước phun trực tiếp.
- Dùng gioăng không phù hợp hóa chất.
- Không kiểm tra nước nóng nếu có.
- Không xử lý xung áp khi dùng bơm.
- Dùng van điện từ để chỉnh lưu lượng.
- Bỏ qua an toàn quanh dao cắt.
- Không vệ sinh bộ lọc định kỳ.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để chọn đúng van điện từ ODE cho hệ thống rửa dao cắt, lưỡi cắt công nghiệp, người mua nên chuẩn bị đầy đủ thông tin vận hành.
Cần cung cấp:
- Dao cắt dùng trong ngành nào.
- Nước rửa là nước sạch, nước nóng hay nước có hóa chất.
- Có dầu, keo, mạt kim loại hoặc vụn sản phẩm không.
- Có bao nhiêu đầu phun rửa.
- Lưu lượng nước yêu cầu.
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm nếu có.
- Kích thước đường ống.
- Van thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Điều khiển bằng PLC, timer hay công tắc tay.
- Tần suất đóng mở.
- Có nước tuần hoàn không.
- Có nguy cơ nước bẩn hồi ngược không.
- Vị trí lắp có bị nước bắn trực tiếp không.
- Cần thân đồng hay inox.
- Có hóa chất vệ sinh không, nồng độ bao nhiêu.
Kết luận
Van điện từ ODE lắp cho hệ thống rửa dao cắt, lưỡi cắt công nghiệp cần được bố trí trên đường nước sạch hoặc nước đã lọc, sau van khóa tay và bộ lọc, trước cụm đầu phun rửa. Khi chọn cần chú ý lưu lượng, áp suất, chênh áp, nước nóng, hóa chất, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil, chống hồi lưu nước bẩn và bảo vệ coil khỏi nước phun. Riêng khu vực dao cắt cần thêm logic an toàn, tránh hệ thống rửa hoạt động khi người vận hành đang thao tác gần lưỡi dao.
Trong môi trường rửa dao cắt có độ ẩm cao, hóa chất vệ sinh, nước nóng, mạt kim loại hoặc yêu cầu chống oxy hóa tốt hơn, người dùng có thể tham khảo nhóm Van điện từ inox để chọn thân van phù hợp hơn. Khi lựa chọn vẫn cần đối chiếu đúng môi chất, áp suất, lưu lượng, vật liệu gioăng, điện áp coil và điều kiện lắp đặt thực tế.
