Máy đùn nhựa thường cần nước cho các vị trí như làm mát trục vít, xy lanh, khuôn đùn, bể làm mát sản phẩm, bộ trao đổi nhiệt dầu hoặc cụm làm mát phụ trợ. Van điện từ được dùng để tự động cấp, ngắt hoặc phân chia nước theo tín hiệu từ tủ điều khiển, cảm biến nhiệt độ, cảm biến mức, timer hoặc PLC.
Van điện từ ODE có thể dùng cho hệ thống cấp nước máy đùn nhựa nếu chọn đúng theo lưu lượng, áp suất, nhiệt độ, chất lượng nước, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil và vị trí lắp đặt. Đây là ứng dụng cần chú ý đến nhiệt môi trường, rung động, nước tuần hoàn và độ ổn định khi làm mát.
Van điện từ ODE có phù hợp với máy đùn nhựa không?
Van điện từ ODE phù hợp với nhiều đường cấp nước phụ trợ trong hệ thống máy đùn nhựa. Van có thể mở nước khi nhiệt độ tăng, ngắt nước khi máy dừng hoặc cấp nước theo từng vùng làm mát riêng.
Van thường được dùng cho:
- Đường nước làm mát khuôn đùn.
- Đường nước làm mát xy lanh.
- Đường nước làm mát trục vít.
- Đường nước cấp vào bể làm mát sản phẩm.
- Đường nước bổ sung cho bồn tuần hoàn.
- Đường nước qua bộ trao đổi nhiệt dầu.
- Đường nước cấp cho chiller.
- Đường nước vệ sinh hoặc xả rửa định kỳ.
Tuy nhiên, cần xác định rõ van đang điều khiển nước sạch, nước tuần hoàn, nước nóng hồi về hay nước có phụ gia. Mỗi trường hợp sẽ có tiêu chí chọn khác nhau.
Cần xác định vị trí cấp nước trên máy đùn
Máy đùn nhựa có nhiều vùng nhiệt khác nhau. Có vị trí cần làm mát ổn định, có vị trí chỉ cần cấp nước theo chu kỳ, có vị trí cần duy trì nước liên tục để tránh quá nhiệt.
| Vị trí dùng nước | Tiêu chí cần chú ý |
|---|---|
| Làm mát khuôn đùn | Lưu lượng ổn định, nhiệt độ nước, chống tắc cặn |
| Làm mát xy lanh | Điều khiển theo nhiệt độ, tránh đóng mở liên tục |
| Làm mát trục vít | Lưu lượng đủ và áp suất ổn định |
| Bể làm mát sản phẩm | Lưu lượng lớn, điều khiển mức nước |
| Chiller hoặc bơm tuần hoàn | Chênh áp, lọc cặn, chống xung áp |
| Bộ trao đổi nhiệt dầu | Chọn theo đường nước, không chọn theo dầu |
| Đường xả rửa | Chú ý cặn, vị trí lắp và bảo trì |
Không nên chọn cùng một loại van cho mọi vị trí nếu điều kiện áp suất, nhiệt độ và lưu lượng khác nhau.
Nên chọn van thường đóng hay thường mở?
Với hệ thống cấp nước máy đùn nhựa, van thường đóng được dùng khá phổ biến. Khi chưa cấp điện, van đóng lại. Khi máy cần nước làm mát hoặc cần bổ sung nước, tủ điều khiển cấp điện để van mở.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Chỉ cấp nước khi máy hoạt động.
- Cấp nước theo tín hiệu nhiệt độ.
- Bổ sung nước theo cảm biến mức.
- Ngắt nước khi dây chuyền dừng.
- Cần tránh nước chảy tự do khi mất điện.
- Điều khiển từng vùng làm mát riêng.
- Cấp nước theo timer hoặc PLC.
Van thường mở chỉ nên cân nhắc khi hệ thống cần duy trì dòng nước trong trạng thái mất điện để bảo vệ khuôn, trục vít hoặc vùng nhiệt quan trọng. Trường hợp này cần đánh giá theo logic an toàn của máy đùn và tủ điều khiển.
Chọn theo lưu lượng nước làm mát
Lưu lượng là tiêu chí rất quan trọng. Nếu van quá nhỏ, nước làm mát không đủ, khuôn hoặc xy lanh có thể nóng quá mức. Nếu van quá lớn, việc điều khiển lượng nước nhỏ theo từng vùng có thể kém ổn định hơn.
Khi chọn lưu lượng cần xác định:
- Lưu lượng nước yêu cầu của từng vùng làm mát.
- Số vùng làm mát mở cùng lúc.
- Lưu lượng bơm tuần hoàn.
- Kích thước đường ống.
- Chiều dài đường ống.
- Số co, cút và đầu nối.
- Mức tụt áp qua van.
- Hệ số lưu lượng của model van.
- Nhiệt tải thực tế của máy đùn.
Không nên chọn van chỉ theo cỡ ren. Hai van cùng kích thước ren nhưng lỗ thông và lưu lượng thực tế có thể khác nhau.
Chọn theo áp suất và chênh áp
Van điện từ ODE cần làm việc trong dải áp suất phù hợp. Hệ thống máy đùn nhựa có thể dùng nước cấp trực tiếp, bơm tuần hoàn, chiller hoặc bồn nước đặt cao. Mỗi kiểu sẽ tạo áp suất khác nhau tại vị trí van.
Cần kiểm tra:
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm.
- Áp suất phía sau van.
- Áp suất khi nhiều nhánh cùng mở.
- Áp suất khi đường nước bị tắc một phần.
- Chênh áp thực tế qua van.
- Mức tụt áp qua bộ lọc.
- Xung áp khi van đóng nhanh.
Một số dòng van màng gián tiếp cần chênh áp tối thiểu để mở ổn định. Nếu hệ thống áp thấp, tuần hoàn kín hoặc cột nước thấp, cần chọn dòng phù hợp với chênh áp thấp.
Chọn theo nhiệt độ nước và nhiệt độ môi trường
Máy đùn nhựa có vùng gia nhiệt cao, nên nhiệt độ xung quanh van có thể cao hơn môi trường bình thường. Ngoài ra, nước hồi từ khuôn hoặc xy lanh cũng có thể nóng hơn nước cấp ban đầu.
Cần xác định:
- Nhiệt độ nước cấp vào.
- Nhiệt độ nước hồi về.
- Nhiệt độ cao nhất khi máy chạy lâu.
- Van lắp trên đường cấp hay đường hồi.
- Coil có gần vùng gia nhiệt không.
- Van có gần đầu đùn, khuôn nóng hoặc điện trở nhiệt không.
- Khu vực lắp có thông thoáng không.
- Coil có phải cấp điện liên tục không.
Nếu van lắp gần vùng nóng, cần bảo vệ coil khỏi nhiệt bức xạ và không được bọc kín coil gây bí nhiệt.
Chọn vật liệu thân van
Vật liệu thân van cần phù hợp với nước làm mát và môi trường quanh máy. Máy đùn nhựa có thể có nhiệt, dầu mỡ, bụi nhựa, nước tuần hoàn và phụ gia xử lý nước.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng phù hợp với nước sạch, nước máy hoặc nước tuần hoàn có tính chất trung tính. Đây là lựa chọn hợp lý cho nhiều đường cấp nước làm mát thông thường.
Có thể chọn thân đồng khi:
- Nước làm mát tương đối sạch.
- Không có hóa chất ăn mòn mạnh.
- Nhiệt độ nằm trong giới hạn model.
- Áp suất phù hợp.
- Vị trí lắp không quá ẩm.
- Van không bị hóa chất hoặc nước bẩn bắn trực tiếp.
- Cần tối ưu chi phí đầu tư.
Van điện từ ODE thân inox
Thân inox nên được cân nhắc khi nước tuần hoàn có phụ gia, môi trường ẩm, khu vực có nước nóng hoặc cần chống oxy hóa tốt hơn.
Nên chọn inox khi:
- Nước có chất chống cáu cặn.
- Nước có phụ gia chống ăn mòn.
- Khu vực lắp van thường xuyên ẩm.
- Có nước nóng hồi về.
- Van cần vệ sinh thường xuyên.
- Cần độ bền chống oxy hóa cao hơn.
- Môi trường có dầu, bụi nhựa và hơi nóng.
Dù chọn thân inox, vẫn phải kiểm tra gioăng và màng van theo môi chất thực tế.
Chọn gioăng theo nước, nhiệt và phụ gia
Gioăng và màng van tiếp xúc trực tiếp với nước. Nếu nước có nhiệt độ cao hoặc có phụ gia, gioăng không phù hợp có thể bị chai, trương, nứt hoặc đóng không kín.
Một số vật liệu gioăng thường gặp:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước, nước nóng nhẹ và nhiều ứng dụng cấp nước |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chịu nhiệt và chống nhiều loại hóa chất tốt |
Nếu nước làm mát có chất chống rỉ, chất chống đóng cặn, glycol hoặc hóa chất xử lý nước, cần kiểm tra khả năng tương thích vật liệu trước khi chọn van.
Chọn theo chất lượng nước làm mát
Nước làm mát máy đùn nhựa thường chạy tuần hoàn. Sau thời gian sử dụng, nước có thể có cặn khoáng, rỉ sét, rong rêu, bụi nhựa hoặc tạp chất từ bồn chứa.
Cặn bẩn có thể gây:
- Kẹt lõi từ.
- Tắc lỗ pilot.
- Màng van đóng không kín.
- Van mở chậm.
- Lưu lượng nước yếu.
- Tắc đường nước nhỏ trong khuôn.
- Tắc bộ trao đổi nhiệt.
- Cảm biến lưu lượng báo sai.
- Van rò sau khi đóng.
Vì vậy, nguồn nước cần được kiểm soát tốt. Không nên để nước tuần hoàn quá bẩn đi trực tiếp qua van điện từ.
Lắp bộ lọc trước van
Bộ lọc trước van giúp giữ cặn trước khi nước vào thân van. Với máy đùn nhựa, lọc còn giúp bảo vệ đường nước nhỏ trong khuôn và bộ trao đổi nhiệt.
Cụm lắp đặt tham khảo:
Bồn nước hoặc chiller → bơm tuần hoàn → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ ODE → vùng làm mát máy đùn → đường hồi nước
Khi chọn bộ lọc cần lưu ý:
- Lưu lượng lọc phải đủ.
- Mắt lọc phù hợp với độ sạch yêu cầu.
- Không chọn lọc quá mịn gây tụt áp lớn.
- Có vị trí tháo lọc dễ vệ sinh.
- Có van khóa để bảo dưỡng.
- Vệ sinh lọc định kỳ.
- Kiểm tra chênh áp trước và sau lọc nếu cần.
Nếu lọc bị tắc, van vẫn có thể mở nhưng nước làm mát không đủ, làm nhiệt độ máy tăng.
Chọn điện áp coil theo tủ điều khiển
Van điện từ ODE có nhiều lựa chọn điện áp như 24VDC, 24VAC, 110VAC, 220VAC hoặc 230VAC tùy model. Máy đùn nhựa thường dùng PLC, relay, bộ điều khiển nhiệt hoặc tủ điện trung tâm để điều khiển van.
Cần kiểm tra:
- Điện áp ghi trên coil.
- Nguồn là AC hay DC.
- Công suất coil.
- Ngõ ra PLC có đủ tải không.
- Có cần relay trung gian không.
- Khoảng cách từ tủ đến van.
- Dây dẫn có bị sụt áp không.
- Có nhiễu từ motor, biến tần hoặc gia nhiệt không.
- Có cần chống xung cho coil không.
Không nên đấu coil trực tiếp vào ngõ ra điều khiển nếu ngõ ra không đủ dòng tải. Cấp sai điện áp có thể làm coil rung, nóng hoặc cháy.
Bảo vệ coil khỏi nhiệt và dầu bụi
Khu vực máy đùn nhựa thường có nhiệt cao, dầu mỡ, bụi nhựa và rung nhẹ từ motor, hộp số hoặc bơm. Coil cần được bảo vệ để tránh hỏng sớm.
Khi lắp đặt cần:
- Không đặt coil sát điện trở gia nhiệt.
- Không để khí nóng thổi trực tiếp vào coil.
- Không bọc kín coil bằng vật liệu cách nhiệt.
- Có tấm chắn nhiệt nếu gần vùng nóng.
- Hướng dây điện xuống dưới.
- Lắp đầy đủ gioăng giắc điện.
- Siết kín đầu cáp.
- Không để dầu hoặc nước bắn vào giắc.
- Cố định dây chống rung.
- Vệ sinh bụi bám quanh coil định kỳ.
Coil cần được che khỏi nguồn nhiệt trực tiếp nhưng vẫn phải có không gian tản nhiệt.
Chú ý điều khiển theo nhiệt độ
Nhiều máy đùn nhựa điều khiển nước làm mát theo tín hiệu nhiệt độ. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng, van mở; khi nhiệt độ giảm, van đóng. Nếu cài đặt không hợp lý, van có thể đóng mở liên tục.
Cần cài đặt:
- Ngưỡng mở van.
- Ngưỡng đóng van.
- Khoảng chênh nhiệt độ đủ rộng.
- Thời gian trễ mở.
- Thời gian trễ đóng.
- Cảnh báo khi nhiệt độ không giảm.
- Liên động với bơm hoặc chiller.
- Tín hiệu báo lỗi khi thiếu nước làm mát.
Không nên để van bật tắt liên tục chỉ vì nhiệt độ dao động nhỏ quanh điểm cài đặt. Điều này làm coil nóng và giảm tuổi thọ van.
Tần suất đóng mở có cao không?
Máy đùn nhựa thường chạy liên tục nhiều giờ. Van có thể mở liên tục hoặc đóng mở nhiều lần theo nhiệt độ từng vùng. Tần suất đóng mở ảnh hưởng trực tiếp đến coil, lõi từ, lò xo và màng van.
Cần xác định:
- Van mở liên tục hay theo chu kỳ.
- Số lần đóng mở mỗi giờ.
- Thời gian coil có điện.
- Máy chạy bao nhiêu giờ mỗi ngày.
- Nhiệt độ quanh coil có cao không.
- Nước có nhiều cặn không.
- Điện áp có ổn định không.
- Van có bị rung từ máy không.
Nếu van phải mở gần như liên tục, cần cân nhắc trạng thái van và chế độ làm việc của coil.
Không để máy quá nhiệt khi van chưa mở
Trong hệ thống làm mát máy đùn, cần tránh tình trạng máy vẫn gia nhiệt và vận hành trong khi van nước chưa mở hoặc lưu lượng nước không đủ.
Nên có liên động:
- Bơm nước chạy trước khi máy vận hành.
- Van mở trước khi vùng làm mát cần nước.
- Cảm biến lưu lượng xác nhận có nước.
- Cảm biến nhiệt báo quá nhiệt.
- Máy dừng hoặc cảnh báo khi thiếu nước.
- Chiller báo lỗi về tủ điều khiển.
- Không cho phép chạy lâu khi nhiệt không giảm.
Với khuôn hoặc xy lanh quan trọng, chỉ tín hiệu cấp điện cho van chưa đủ. Cần xác nhận dòng nước thực tế.
Chú ý xung áp khi van đóng nhanh
Nếu hệ thống dùng bơm tuần hoàn hoặc chiller có áp suất tương đối cao, van đóng nhanh có thể tạo xung áp trong đường ống. Xung áp làm rung ống, lỏng đầu nối và ảnh hưởng màng van.
Dấu hiệu có xung áp gồm:
- Tiếng đập trong đường ống.
- Ống rung khi van đóng.
- Đồng hồ áp dao động.
- Đầu nối thường xuyên rò.
- Màng van nhanh hỏng.
- Cảm biến lưu lượng báo chập chờn.
- Van một chiều phát tiếng đóng mạnh.
Nếu có hiện tượng này, cần kiểm tra áp suất bơm, đường ống, bình tích áp nhỏ, van một chiều và trình tự đóng mở van.
Không dùng van điện từ để điều chỉnh lưu lượng
Van điện từ thông thường chủ yếu dùng để đóng hoặc mở hoàn toàn. Không nên dùng van bằng cách mở hé để điều chỉnh nước làm mát cho máy đùn.
Nếu cần điều chỉnh lưu lượng, nên dùng thêm:
- Van điều chỉnh lưu lượng.
- Van kim.
- Van cân bằng.
- Đồng hồ lưu lượng.
- Cảm biến lưu lượng.
- Van giảm áp.
- Bộ điều áp.
- Biến tần cho bơm nếu cần.
Van điện từ nên đảm nhiệm nhiệm vụ đóng mở theo tín hiệu điều khiển. Lưu lượng nên được kiểm soát bằng thiết bị điều tiết chuyên dụng.
Chú ý rung động từ máy đùn
Máy đùn có motor, hộp số, trục vít, bơm và hệ thống truyền động. Rung động có thể truyền qua khung máy và đường ống, làm ảnh hưởng đến van điện từ.
Rung động có thể gây:
- Lỏng đầu nối ren.
- Rò nước tại mối nối.
- Giắc coil tiếp xúc kém.
- Dây điện bị mỏi.
- Coil phát tiếng rung.
- Thân van bị kéo lệch.
- Màng van nhanh xuống cấp.
- Van đóng mở chập chờn.
Nên lắp van trên đoạn ống cố định, có giá đỡ chắc chắn và không để thân van chịu lực kéo từ ống mềm hoặc đường ống rung.
Vị trí lắp đặt phù hợp
Van nên được lắp ở vị trí dễ quan sát, dễ tháo coil, dễ vệ sinh bộ lọc và tránh nguồn nhiệt trực tiếp. Không nên lắp van quá sát vùng gia nhiệt hoặc sâu trong máy gây khó bảo dưỡng.
Một cụm lắp đặt tham khảo:
Nguồn nước hoặc chiller → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ ODE → van điều chỉnh lưu lượng nếu cần → vùng làm mát máy đùn
Khi lắp cần chú ý:
- Lắp đúng chiều mũi tên trên thân van.
- Có van khóa trước và sau.
- Có bộ lọc trước van.
- Có giá đỡ đường ống.
- Không để trọng lượng ống đè lên van.
- Không dùng coil làm tay vặn.
- Chừa khoảng trống tháo coil.
- Tránh vùng nhiệt cao.
- Tránh vị trí dầu, nước hoặc nhựa nóng bắn vào.
- Dây điện phải đi gọn và an toàn.
Bảo dưỡng van trong hệ thống máy đùn nhựa
Van làm việc trong hệ thống làm mát máy đùn cần được kiểm tra định kỳ để tránh lỗi bất ngờ khi máy đang chạy sản xuất. Đặc biệt, nước tuần hoàn cần được quản lý cặn và phụ gia.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Kiểm tra lưu lượng nước làm mát.
- Kiểm tra nhiệt độ nước hồi.
- Kiểm tra rò nước tại đầu nối.
- Kiểm tra giắc điện và dây dẫn.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Kiểm tra nhiệt độ coil.
- Làm sạch lõi từ nếu van mở chậm.
- Kiểm tra màng và gioăng.
- Vệ sinh bồn nước hoặc chiller.
- Kiểm tra cảm biến lưu lượng.
- Ghi nhận lỗi nhiệt của máy nếu có.
Nếu van mở nhưng nhiệt độ máy vẫn cao, cần kiểm tra thêm bơm, chiller, bộ lọc, đường nước trong khuôn và cảm biến nhiệt.
Những sai lầm thường gặp khi chọn van
Một số lỗi lựa chọn và lắp đặt có thể khiến hệ thống cấp nước máy đùn hoạt động không ổn định.
Cần tránh:
- Chọn van chỉ theo kích thước ren.
- Không kiểm tra lưu lượng làm mát.
- Không kiểm tra nhiệt độ nước hồi.
- Không lắp bộ lọc trước van.
- Dùng van không phù hợp chênh áp thấp.
- Cấp sai điện áp coil.
- Đặt coil sát vùng gia nhiệt.
- Bọc kín coil gây quá nhiệt.
- Không kiểm tra phụ gia trong nước.
- Không cài độ trễ điều khiển nhiệt.
- Không có cảm biến xác nhận lưu lượng.
- Dùng van điện từ để điều chỉnh lưu lượng.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để chọn đúng van điện từ ODE cho hệ thống cấp nước máy đùn nhựa, người mua nên chuẩn bị đầy đủ thông tin vận hành.
Cần cung cấp:
- Nước cấp cho khuôn, xy lanh, trục vít hay bể làm mát.
- Nước sạch hay nước tuần hoàn.
- Có phụ gia chống rỉ, chống cáu cặn hoặc glycol không.
- Nhiệt độ nước cấp và nước hồi.
- Áp suất trước van.
- Áp suất sau van.
- Lưu lượng yêu cầu.
- Kích thước đường ống.
- Van thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Tần suất đóng mở.
- Van lắp gần vùng gia nhiệt hay không.
- Có cảm biến lưu lượng không.
- Cần thân đồng hay inox.
- Có nguy cơ xung áp hoặc rung động không.
Kết luận
Van điện từ ODE dùng cho hệ thống cấp nước máy đùn nhựa cần chọn theo các tiêu chí chính gồm lưu lượng nước làm mát, áp suất, chênh áp, nhiệt độ nước, chất lượng nước tuần hoàn, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil và điều kiện lắp đặt. Với máy đùn nhựa, cần đặc biệt chú ý lọc cặn, chống nhiệt cho coil, chống rung đường ống và cài đặt điều khiển nhiệt có độ trễ hợp lý.
Với các hệ thống có bơm tuần hoàn, chiller, áp suất thay đổi hoặc nguy cơ xung áp khi van đóng mở, người dùng có thể tham khảo nhóm Van áp cao để chọn dòng van ODE phù hợp hơn với điều kiện làm việc. Khi chọn vẫn cần đối chiếu đúng áp suất thực tế, lưu lượng, nhiệt độ nước, vật liệu gioăng và điện áp điều khiển.
