Máy trộn bê tông cần cấp nước theo đúng lượng để bảo đảm tỷ lệ trộn ổn định. Nếu nước cấp quá nhiều, bê tông dễ bị loãng; nếu nước cấp thiếu, hỗn hợp khó trộn đều, ảnh hưởng đến chất lượng mẻ trộn. Vì vậy, van điện từ thường được dùng để tự động đóng mở nước theo tín hiệu từ tủ điều khiển, cân định lượng hoặc bộ hẹn giờ.
Van điện từ ODE có thể dùng cho hệ thống cấp nước máy trộn bê tông nếu chọn đúng loại van, áp suất, lưu lượng, vật liệu thân, gioăng và phương án bảo vệ trong môi trường nhiều bụi xi măng. Đây là ứng dụng không quá phức tạp về nhiệt độ, nhưng lại cần chú ý nhiều đến cặn bẩn, rung động và độ ổn định khi đóng mở.
Van điện từ ODE có phù hợp với máy trộn bê tông không?
Van điện từ ODE phù hợp với đường cấp nước cho máy trộn bê tông, trạm trộn nhỏ, bồn trộn hoặc hệ thống cấp nước định lượng. Van có thể nhận tín hiệu từ tủ điện để mở nước trong một khoảng thời gian nhất định hoặc theo lệnh từ bộ cân nước.
Van thường được dùng tại các vị trí:
- Đường nước cấp vào thùng trộn.
- Đường nước cấp vào bồn định lượng.
- Đường nước xả rửa sau mẻ trộn.
- Đường nước vệ sinh phễu, máng hoặc cối trộn.
- Đường nước cấp cho hệ thống phun ẩm.
- Đường nước phụ trợ trong trạm trộn bê tông.
Tuy nhiên, cần hiểu rõ môi trường làm việc của máy trộn bê tông thường nhiều bụi, rung và cặn hơn đường cấp nước dân dụng. Vì vậy, van cần được bảo vệ và bảo dưỡng đúng cách.
Cần xác định van cấp nước theo thời gian hay theo định lượng
Hệ thống cấp nước cho máy trộn bê tông có thể điều khiển theo thời gian mở van hoặc theo lượng nước đo được. Hai cách này ảnh hưởng đến yêu cầu chọn van.
Nếu điều khiển theo thời gian, van cần đóng mở ổn định và lưu lượng nước phải tương đối đều. Nếu áp suất nước thay đổi liên tục, lượng nước cấp trong cùng một thời gian có thể khác nhau.
Nếu điều khiển theo định lượng, van thường phối hợp với đồng hồ lưu lượng, cân nước hoặc cảm biến mức. Khi đó, van cần đóng kín tốt để tránh nước rò thêm sau khi đã đủ lượng.
Cần xác định:
- Nước cấp theo thời gian hay theo cân.
- Mỗi mẻ trộn cần bao nhiêu nước.
- Thời gian cấp nước cho một mẻ.
- Áp suất nước có ổn định không.
- Có bơm cấp nước riêng không.
- Van đóng mở bao nhiêu lần mỗi ngày.
Nên chọn van thường đóng cho đường cấp nước
Với máy trộn bê tông, van thường đóng là lựa chọn phổ biến hơn. Khi chưa cấp điện, van ở trạng thái đóng. Khi tủ điều khiển ra lệnh cấp nước, van mở trong thời gian cài đặt hoặc đến khi đủ lượng nước.
Van thường đóng phù hợp vì:
- Tự ngắt nước khi mất điện.
- Hạn chế nước chảy ngoài ý muốn.
- Phù hợp cấp nước theo từng mẻ trộn.
- Dễ điều khiển bằng PLC hoặc timer.
- Hạn chế tràn bồn định lượng.
- Giúp kiểm soát lượng nước chính xác hơn.
Van thường mở chỉ nên dùng trong trường hợp đặc biệt, khi hệ thống cần duy trì dòng nước liên tục và chỉ đóng khi có tín hiệu điều khiển.
Chọn kích thước van theo lưu lượng nước cấp
Kích thước van ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian cấp nước cho mỗi mẻ trộn. Nếu chọn van quá nhỏ, thời gian cấp nước kéo dài, làm chậm chu kỳ sản xuất. Nếu chọn van quá lớn, việc kiểm soát lượng nước nhỏ có thể khó chính xác hơn.
Khi chọn kích thước cần xác định:
- Lượng nước cần cấp cho mỗi mẻ.
- Thời gian mong muốn để cấp đủ nước.
- Áp suất nước đầu vào.
- Đường kính ống cấp nước.
- Lưu lượng thực tế qua van.
- Mức tụt áp cho phép.
- Số máy hoặc nhánh dùng nước cùng lúc.
Không nên chọn van chỉ theo đường kính ống. Hai van cùng cỡ ren nhưng lỗ thông và lưu lượng thực tế có thể khác nhau.
Áp suất nước phải ổn định
Hệ thống cấp nước máy trộn bê tông thường dùng nước từ bồn, bơm hoặc mạng cấp nước nội bộ. Nếu áp suất thay đổi mạnh, lượng nước đi qua van cũng thay đổi theo.
Cần kiểm tra:
- Áp suất thấp nhất khi cấp nước.
- Áp suất cao nhất khi bơm chạy.
- Áp suất khi nhiều thiết bị dùng nước cùng lúc.
- Áp suất phía sau van.
- Chênh áp qua van.
- Mức tụt áp qua bộ lọc.
- Xung áp khi van đóng nhanh.
Nếu dùng van màng gián tiếp, cần bảo đảm hệ thống có đủ chênh áp tối thiểu để van mở ổn định. Nếu áp suất thấp hoặc cấp nước bằng bồn đặt thấp, nên cân nhắc dòng van phù hợp với chênh áp thấp.
Cặn bẩn là vấn đề rất đáng chú ý
Môi trường bê tông thường có bụi xi măng, cát mịn, bùn và tạp chất. Nguồn nước có thể bị lẫn cặn từ bồn chứa, đường ống hoặc khu vực vệ sinh thiết bị.
Cặn bẩn có thể làm:
- Kẹt lõi từ.
- Tắc lỗ pilot.
- Màng van đóng không kín.
- Lưu lượng nước giảm.
- Van mở chậm.
- Van đóng rồi vẫn rò nước.
- Bề mặt làm kín bị xước.
- Bộ định lượng nước sai lệch.
Vì vậy, bộ lọc trước van là hạng mục rất quan trọng trong hệ thống này.
Bắt buộc nên lắp bộ lọc trước van
Bộ lọc giúp giữ cát, rỉ sét, mạt kim loại và cặn thô trước khi nước đi vào van. Với máy trộn bê tông, bộ lọc càng cần thiết vì môi trường xung quanh dễ phát sinh bụi bẩn.
Cụm lắp đặt có thể bố trí:
Nguồn nước → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ ODE → đồng hồ hoặc bồn định lượng → máy trộn
Khi lắp bộ lọc cần lưu ý:
- Chọn lọc đủ lưu lượng.
- Không chọn mắt lọc quá nhỏ gây tụt áp lớn.
- Có vị trí tháo lưới lọc dễ dàng.
- Vệ sinh lọc định kỳ.
- Có van khóa để bảo dưỡng.
- Xả rửa đường ống trước khi đưa vào vận hành.
Nếu nước lấy từ bồn hở ngoài trời, nên kiểm tra thêm bùn đáy và rác trong bồn.
Chọn vật liệu thân van
Van điện từ ODE có thể có thân đồng hoặc inox tùy dòng sản phẩm. Với nước sạch thông thường, thân đồng có thể đáp ứng tốt. Tuy nhiên, trong trạm trộn bê tông, van thường làm việc ở nơi ẩm, bụi và dễ bị nước xi măng bám ngoài.
Van thân đồng
Thân đồng phù hợp khi:
- Nước cấp tương đối sạch.
- Không có hóa chất ăn mòn mạnh.
- Áp suất nằm trong giới hạn model.
- Khu vực lắp đặt có che chắn.
- Cần tối ưu chi phí đầu tư.
Van thân inox
Thân inox nên cân nhắc khi:
- Khu vực lắp đặt thường xuyên ẩm.
- Có nước rửa xi măng bắn vào van.
- Môi trường dễ oxy hóa.
- Cần vệ sinh bề mặt thường xuyên.
- Nguồn nước có tính ăn mòn nhẹ.
- Muốn tăng độ bền cho thân van.
Dù chọn thân inox, phần coil và giắc điện vẫn cần được bảo vệ khỏi nước, bụi và va đập.
Chọn gioăng theo nước và điều kiện làm việc
Đường cấp nước máy trộn bê tông thường dùng nước lạnh hoặc nước nhiệt độ môi trường. Tuy nhiên, gioăng vẫn cần phù hợp với chất lượng nước và tần suất đóng mở.
Một số vật liệu gioăng thường gặp:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước và khả năng lão hóa tốt trong nhiều ứng dụng nước |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chịu hóa chất và nhiệt tốt hơn trong một số điều kiện đặc biệt |
Nếu nước có phụ gia, hóa chất vệ sinh hoặc dung dịch tẩy rửa, cần kiểm tra vật liệu gioăng trước khi chọn.
Chú ý rung động từ máy trộn
Máy trộn bê tông có rung động lớn khi hoạt động, đặc biệt ở khu vực bồn trộn, mô tơ, hộp giảm tốc và khung đỡ. Nếu van lắp quá gần vị trí rung mạnh, các đầu nối và dây điện có thể bị ảnh hưởng.
Rung động có thể gây:
- Lỏng đầu nối ren.
- Rò nước tại mối nối.
- Dây điện bị mỏi.
- Giắc coil tiếp xúc kém.
- Coil rung hoặc phát tiếng kêu.
- Thân van bị kéo lệch.
- Màng và lõi từ nhanh mòn hơn.
- Van đóng mở không ổn định.
Nên lắp van trên đoạn ống cố định, có giá đỡ chắc chắn và không để thân van chịu rung trực tiếp từ máy trộn.
Không để xi măng và nước bẩn bám vào coil
Bụi xi măng khi gặp nước sẽ tạo lớp bám cứng. Nếu lớp này bám quanh coil, giắc điện hoặc đầu cáp, việc tản nhiệt và tiếp xúc điện có thể bị ảnh hưởng.
Cần bảo vệ coil bằng cách:
- Lắp van ở vị trí có che chắn.
- Không để nước xi măng phun trực tiếp vào coil.
- Hướng dây điện xuống dưới.
- Lắp đầy đủ gioăng giắc điện.
- Cố định dây điện chống rung.
- Không để dây cọ vào khung máy.
- Vệ sinh bụi bám bên ngoài định kỳ.
- Không dùng vòi áp lực cao xịt thẳng vào coil.
Nếu coil bị phủ bụi dày và ẩm lâu ngày, nguy cơ chập chờn hoặc hỏng sẽ tăng lên.
Chọn điện áp coil theo tủ điều khiển
Van điện từ ODE có nhiều lựa chọn điện áp như 24VDC, 24VAC, 110VAC hoặc 220VAC tùy model. Hệ thống máy trộn bê tông thường có tủ điều khiển riêng, vì vậy cần chọn coil đúng điện áp có sẵn.
Cần kiểm tra:
- Nguồn điều khiển là AC hay DC.
- Điện áp định mức của coil.
- Công suất coil.
- Ngõ ra PLC có đủ tải không.
- Có cần relay trung gian không.
- Khoảng cách từ tủ điện đến van.
- Dây có bị sụt áp không.
- Có thiết bị chống xung cho coil không.
Cấp sai điện áp có thể làm van không mở, coil rung, nóng hoặc cháy.
Không dùng van điện từ để điều chỉnh lượng nước bằng mở hé
Van điện từ thông thường chủ yếu làm việc ở hai trạng thái đóng hoàn toàn và mở hoàn toàn. Không nên dùng van bằng cách mở hé để điều chỉnh lưu lượng nước vào máy trộn.
Nếu cần định lượng chính xác, nên dùng:
- Đồng hồ lưu lượng.
- Cân nước.
- Van điều chỉnh lưu lượng.
- Van giảm áp.
- Bộ điều khiển định lượng.
- Cảm biến mức.
- Timer điều khiển thời gian mở van.
Van điện từ có thể là thiết bị đóng mở, còn việc định lượng nên do cảm biến, đồng hồ hoặc bộ điều khiển đảm nhiệm.
Cài đặt thời gian đóng mở hợp lý
Nếu dùng timer để cấp nước, thời gian mở van phải được hiệu chỉnh theo áp suất và lưu lượng thực tế. Không nên lấy thời gian cài đặt ban đầu làm cố định nếu áp suất nước thay đổi theo ca sản xuất.
Nên kiểm tra:
- Lượng nước thực tế sau mỗi lần mở van.
- Áp suất khi bơm chạy.
- Lưu lượng khi bộ lọc sạch và khi bộ lọc bẩn.
- Sai số lượng nước giữa các mẻ.
- Thời gian van đóng có bị trễ không.
- Có nước rò sau khi van đóng không.
Nếu lượng nước thay đổi nhiều, nên xem xét dùng đồng hồ lưu lượng hoặc cân nước thay vì chỉ cài thời gian.
Chú ý xung áp khi van đóng nhanh
Khi van điện từ đóng nhanh, dòng nước dừng đột ngột có thể tạo xung áp. Với hệ thống có bơm cấp nước, hiện tượng này có thể làm rung đường ống và lỏng đầu nối.
Dấu hiệu có xung áp gồm:
- Tiếng đập trong đường ống.
- Ống rung khi van đóng.
- Đầu nối thường xuyên rò.
- Đồng hồ áp dao động mạnh.
- Màng van nhanh hỏng.
- Van một chiều phát tiếng đóng mạnh.
Nếu có hiện tượng này, cần kiểm tra áp suất bơm, vận tốc dòng chảy, bình tích áp, van một chiều và trình tự điều khiển.
Vị trí lắp đặt van trong trạm trộn
Van nên được lắp ở vị trí dễ quan sát, dễ tháo coil, dễ vệ sinh bộ lọc và tránh bụi xi măng bám trực tiếp. Không nên lắp van ở điểm thấp dễ bị ngập nước xi măng hoặc nơi thường xuyên bị va chạm bởi xe, xe rùa, gầu hoặc dụng cụ.
Khi lắp cần:
- Lắp đúng chiều mũi tên trên thân van.
- Có van khóa trước và sau.
- Có bộ lọc trước van.
- Có giá đỡ đường ống.
- Không để trọng lượng ống đè lên van.
- Không kéo lệch hai đầu ống.
- Chừa khoảng trống bảo dưỡng.
- Tránh vị trí rung mạnh.
- Tránh vị trí bụi xi măng rơi trực tiếp.
- Bảo vệ dây điện khỏi va chạm.
Bảo dưỡng van trong môi trường bê tông
Van lắp trong hệ thống máy trộn bê tông cần được kiểm tra thường xuyên hơn van lắp trong môi trường sạch. Bụi, cặn và rung động là ba yếu tố chính làm van nhanh xuống cấp.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Xả cặn trong đường nước.
- Kiểm tra rò tại hai đầu nối.
- Kiểm tra giắc điện và dây dẫn.
- Lau bụi xi măng bám trên thân và coil.
- Kiểm tra van có đóng kín không.
- Làm sạch lõi từ nếu van mở chậm.
- Kiểm tra màng van nếu có rò nước.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Chạy thử van nhiều chu kỳ.
- Kiểm tra lượng nước cấp thực tế.
- Ghi nhận sai số nước giữa các mẻ trộn.
Nếu van đóng không kín, cần kiểm tra cặn bẩn và màng trước khi thay coil.
Những sai lầm thường gặp
Một số lỗi lựa chọn và lắp đặt có thể làm hệ thống cấp nước máy trộn bê tông hoạt động không ổn định.
Cần tránh:
- Không lắp bộ lọc trước van.
- Để bụi xi măng bám dày quanh coil.
- Lắp van tại vị trí rung mạnh.
- Chọn van quá nhỏ làm cấp nước chậm.
- Chọn van chỉ theo kích thước ren.
- Không kiểm tra áp suất nước.
- Cấp sai điện áp coil.
- Không có van khóa để bảo dưỡng.
- Dùng van điện từ để điều tiết lưu lượng.
- Không xả rửa đường ống mới.
- Để dây điện bị kéo căng hoặc va chạm.
- Không kiểm tra lượng nước thực tế sau khi lắp.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để chọn đúng van điện từ ODE cho hệ thống cấp nước máy trộn bê tông, người mua nên cung cấp đầy đủ thông tin vận hành.
Cần có:
- Lượng nước cần cấp cho mỗi mẻ.
- Thời gian cấp nước mong muốn.
- Áp suất nước đầu vào.
- Lưu lượng yêu cầu.
- Kích thước đường ống.
- Nước sạch hay nước bồn chứa.
- Có nhiều cặn không.
- Van thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Tần suất đóng mở mỗi ngày.
- Vị trí lắp có rung không.
- Có bụi xi măng hoặc nước bẩn bắn vào không.
- Yêu cầu thân đồng hay inox.
- Có dùng đồng hồ lưu lượng hoặc cân nước không.
Kết luận
Van điện từ ODE dùng cho hệ thống cấp nước máy trộn bê tông cần được chọn theo lưu lượng nước, áp suất, tần suất đóng mở, độ sạch của nước và điều kiện môi trường nhiều bụi xi măng. Cần lắp bộ lọc trước van, bố trí giá đỡ chắc chắn, bảo vệ coil khỏi bụi ẩm và kiểm tra định kỳ để tránh kẹt van hoặc cấp nước sai lượng.
Với các khu vực trạm trộn có bụi xi măng, nước rửa bắn nhiều hoặc cần thân van chống oxy hóa tốt hơn, người dùng có thể tham khảo nhóm Van điện từ inox để chọn dòng van phù hợp với môi trường làm việc khắc nghiệt hơn. Khi chọn vẫn cần đối chiếu đúng kích thước, áp suất, lưu lượng, vật liệu gioăng và điện áp điều khiển.
