Hệ thống rửa sàn tự động sử dụng van điện từ để cấp, ngắt hoặc phân phối nước đến các đầu phun theo chương trình điều khiển. Van có thể hoạt động theo cảm biến, bộ hẹn giờ, PLC hoặc tín hiệu từ máy rửa sàn.
Van điện từ ODE có thể sử dụng cho hệ thống này nếu lựa chọn đúng môi chất, vật liệu thân, gioăng, áp suất và điện áp. Đặc biệt, cần kiểm tra nước rửa có pha hóa chất hay không vì đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ của van.
Van điện từ có vai trò gì trong hệ thống rửa sàn?
Van điện từ giúp kiểm soát nước rửa tự động mà không cần người vận hành đóng mở bằng tay. Thiết bị thường được lắp trên đường cấp nước chính hoặc từng nhánh dẫn đến đầu phun.
Van có thể thực hiện các nhiệm vụ:
- Cấp nước khi bắt đầu chu trình rửa.
- Ngắt nước khi máy hoặc đầu phun dừng.
- Phân phối nước đến từng khu vực.
- Điều khiển nước theo thời gian cài đặt.
- Phối hợp với cảm biến phát hiện phương tiện hoặc thiết bị.
- Kiểm soát nước theo tín hiệu từ PLC.
- Ngăn nước chảy liên tục khi hệ thống mất điện.
- Cấp nước cho đường pha hóa chất.
- Điều khiển chu trình xả rửa đường ống.
Van phù hợp giúp hệ thống tiết kiệm nước, hạn chế tràn sàn và vận hành đồng bộ với thiết bị rửa.
Van điện từ ODE có phù hợp với hệ thống rửa sàn không?
Van ODE phù hợp với hệ thống rửa sàn sử dụng nước sạch, nước đã qua lọc hoặc một số dung dịch tẩy rửa có thành phần tương thích. Người dùng cần chọn đúng model thay vì mặc định mọi van điện từ đều có thể dùng chung.
Van có thể được sử dụng trong:
- Nhà xưởng sản xuất.
- Kho hàng.
- Bãi đỗ xe.
- Trung tâm thương mại.
- Nhà máy thực phẩm.
- Khu chế biến.
- Trạm rửa xe tự động.
- Khu chăn nuôi.
- Hệ thống vệ sinh băng tải.
- Máy rửa sàn công nghiệp.
Khả năng sử dụng phụ thuộc vào nồng độ hóa chất, nhiệt độ nước, áp suất và tần suất đóng mở.
Phân biệt nước sạch và dung dịch rửa sàn
Nguồn cấp cho hệ thống có thể là nước sạch hoặc hỗn hợp nước pha hóa chất. Hai loại môi chất này yêu cầu vật liệu van và gioăng khác nhau.
Trước khi chọn van cần xác định:
- Tên hóa chất sử dụng.
- Nồng độ pha loãng.
- Độ pH của dung dịch.
- Nhiệt độ nước.
- Có chứa clo, axit hay kiềm không.
- Dung dịch có tạo bọt hoặc kết tủa không.
- Hóa chất có được bơm trước hay sau van.
- Thời gian dung dịch lưu lại trong đường ống.
Nếu hóa chất được châm sau van, van chỉ tiếp xúc với nước sạch và việc lựa chọn đơn giản hơn. Nếu dung dịch đã pha đi trực tiếp qua van, phải kiểm tra khả năng tương thích của cả thân, màng, gioăng và lõi từ.
Lựa chọn vật liệu thân van
Vật liệu thân quyết định khả năng chịu áp, chống ăn mòn và phạm vi môi chất sử dụng. Đối với hệ thống rửa sàn, thân đồng hoặc inox 316 thường được cân nhắc.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng phù hợp với nước sạch và dung dịch có tính chất tương đối trung tính. Đây là lựa chọn hợp lý cho nhiều hệ thống rửa sàn thông thường.
Có thể sử dụng thân đồng khi:
- Nước không chứa hóa chất ăn mòn.
- Hóa chất được pha sau van.
- Nồng độ chất tẩy rửa thấp và đã được xác nhận tương thích.
- Nhiệt độ nằm trong giới hạn của model.
- Khu vực lắp đặt được che chắn.
- Hệ thống không có yêu cầu đặc biệt về vệ sinh.
Van điện từ ODE inox 316
Inox 316 phù hợp hơn với môi trường ẩm, khu vực thường xuyên vệ sinh hoặc dung dịch có khả năng gây ăn mòn. Bề mặt inox cũng dễ làm sạch hơn khi van lắp trong nhà máy thực phẩm.
Tuy nhiên, inox 316 không phù hợp với mọi loại hóa chất. Dung dịch có clo hoặc một số chất tẩy đậm đặc vẫn có thể gây ăn mòn nếu nồng độ và nhiệt độ vượt giới hạn.
Chọn vật liệu gioăng theo hóa chất
Gioăng và màng van tiếp xúc trực tiếp với nước rửa nên cần được lựa chọn cẩn thận. Sai vật liệu có thể khiến gioăng trương, mềm, cứng hoặc nứt chỉ sau một thời gian ngắn.
Một số vật liệu thường gặp:
| Gioăng, màng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Thường phù hợp với nước và một số dung dịch tẩy rửa |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu và một số hóa chất tốt |
| PTFE | Chống nhiều loại hóa chất và chịu nhiệt cao |
Không nên chọn gioăng chỉ dựa vào tên gọi chung như “nước rửa sàn”. Cần có tên hóa chất, nồng độ, nhiệt độ và bảng dữ liệu an toàn để kiểm tra chính xác.
Chọn van thường đóng hay thường mở?
Van thường đóng thường là lựa chọn phù hợp cho hệ thống rửa sàn tự động. Khi mất điện, van trở về trạng thái đóng và ngăn nước tiếp tục chảy ra sàn.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Hệ thống chỉ cấp nước theo chu kỳ.
- Cần ngắt nước khi máy dừng.
- Muốn hạn chế tràn khi mất điện.
- Van hoạt động theo cảm biến.
- Mỗi khu vực được rửa trong khoảng thời gian riêng.
- PLC điều khiển từng nhánh cấp nước.
Van thường mở được cân nhắc nếu dòng nước cần lưu thông liên tục và chỉ ngắt trong thời gian ngắn. Việc lựa chọn phải dựa trên trạng thái an toàn mong muốn khi nguồn điện hoặc bộ điều khiển gặp sự cố.
Kiểm tra áp suất tại vị trí lắp van
Áp suất trong hệ thống rửa sàn có thể thay đổi khi nhiều đầu phun cùng hoạt động. Nếu chỉ lấy áp suất trên nhãn máy bơm, người chọn van có thể không xác định đúng điều kiện vận hành thực tế.
Cần đo hoặc tính:
- Áp suất khi một đầu phun hoạt động.
- Áp suất khi nhiều nhánh mở đồng thời.
- Áp suất cao nhất khi tất cả đầu phun đóng.
- Áp suất thấp nhất ở cuối đường ống.
- Mức tụt áp qua bộ lọc.
- Áp suất khi máy bơm khởi động.
- Nguy cơ tăng áp khi van đóng nhanh.
Van phải đáp ứng cả áp suất tối thiểu và tối đa. Không nên chỉ so sánh áp suất lớn nhất của van với áp suất định mức của máy bơm.
Chú ý chênh áp tối thiểu
Nhiều model van điện từ hoạt động theo nguyên lý gián tiếp bằng màng. Loại van này cần có chênh lệch áp suất nhất định giữa đầu vào và đầu ra để mở hoàn toàn.
Khi áp suất quá thấp, van có thể:
- Không mở.
- Mở không hết.
- Làm đầu phun thiếu nước.
- Phát sinh tiếng rung.
- Đóng mở chập chờn.
- Làm chu trình rửa không đạt yêu cầu.
Nếu hệ thống cấp nước bằng trọng lực, bơm áp thấp hoặc áp suất phía sau gần bằng đầu vào, nên chọn van tác động trực tiếp hoặc loại không yêu cầu chênh áp tối thiểu.
Chọn kích thước van theo lưu lượng đầu phun
Đường kính van không nên được lựa chọn chỉ theo kích thước ống. Cần tính tổng lưu lượng của các đầu phun hoạt động cùng một thời điểm.
Các thông số cần xác định gồm:
- Lưu lượng của một đầu phun.
- Số đầu phun mở đồng thời.
- Áp suất yêu cầu tại vòi phun.
- Chiều dài đường ống.
- Mức tụt áp cho phép qua van.
- Hệ số lưu lượng của model.
- Công suất máy bơm.
Van quá nhỏ làm giảm áp suất tại vòi phun và khiến hiệu quả rửa kém. Van quá lớn làm tăng chi phí nhưng không cải thiện lưu lượng nếu máy bơm hoặc đường ống không đáp ứng.
Nguồn nước cần được lọc trước van
Nước rửa sàn có thể lấy từ bể chứa, giếng khoan hoặc nguồn nước tái sử dụng. Các nguồn này thường chứa cát, cặn rỉ, sợi rác và chất rắn lơ lửng.
Cặn bẩn có thể:
- Làm kẹt lõi từ.
- Tắc lỗ điều khiển.
- Làm rách màng.
- Khiến van đóng không kín.
- Giảm lưu lượng.
- Bám vào đầu phun.
- Gây rò nước sau khi ngắt điện.
Nên lắp Y lọc hoặc bộ lọc phù hợp trước van. Nếu dùng nước tái sử dụng, cần đánh giá mức độ sạch và có phương án lọc nhiều cấp khi cần thiết.
Kiểm tra khả năng tạo cặn của hóa chất
Một số dung dịch rửa sàn có thể tạo kết tủa hoặc lớp bám khi để lâu trong đường ống. Cặn hóa chất ảnh hưởng đến màng, lõi từ và bề mặt làm kín.
Để hạn chế tình trạng này cần:
- Pha hóa chất đúng tỷ lệ.
- Không để dung dịch đậm đặc đi qua van nước thông thường.
- Súc rửa van bằng nước sạch sau chu trình.
- Không để hóa chất lưu lại quá lâu.
- Vệ sinh bộ lọc định kỳ.
- Kiểm tra lỗ điều khiển của van.
- Chọn gioăng tương thích.
Nếu hệ thống ngừng vận hành dài ngày, nên xả sạch dung dịch khỏi đường ống.
Lưu ý tần suất đóng mở của van
Hệ thống rửa sàn tự động có thể điều khiển van đóng mở nhiều lần trong ngày. Tần suất cao làm tăng mức độ mài mòn của lõi từ, lò xo và màng van.
Khi lựa chọn cần cung cấp:
- Số lần đóng mở trong một giờ.
- Thời gian van giữ trạng thái mở.
- Thời gian nghỉ giữa các chu kỳ.
- Hệ thống vận hành bao nhiêu giờ mỗi ngày.
- Coil có phải cấp điện liên tục không.
- Nhiệt độ môi trường xung quanh.
Nếu chu trình điều khiển đóng mở quá nhanh, nên kiểm tra lại phương pháp vận hành. Van điện từ thông thường không nên được dùng thay thiết bị điều tiết lưu lượng tuyến tính.
Chọn điện áp coil phù hợp
Van có thể sử dụng coil 24VDC, 24VAC, 110VAC hoặc 220VAC tùy model. Điện áp phải phù hợp với tủ điều khiển và điều kiện an toàn của khu vực rửa.
Hệ thống dùng PLC thường lựa chọn nguồn 24VDC. Khi đấu điện cần:
- Kiểm tra chính xác nguồn AC hoặc DC.
- Không cấp sai điện áp.
- Kiểm tra công suất đầu ra của PLC.
- Dùng relay trung gian khi cần.
- Bảo vệ mạch khỏi xung điện.
- Lắp cầu chì hoặc thiết bị bảo vệ phù hợp.
- Không cấp điện khi coil đã tháo khỏi van.
- Đánh dấu dây dẫn rõ ràng.
Nguồn điện yếu hoặc sụt áp có thể khiến lõi từ không hút hết hành trình, làm coil rung và nóng.
Bảo vệ coil trong khu vực thường xuyên có nước
Khu vực rửa sàn thường ẩm ướt và có nguy cơ nước phun trực tiếp vào van. Đây là điều kiện bất lợi cho giắc điện, dây dẫn và cuộn coil.
Khi lắp đặt cần:
- Sử dụng đầy đủ gioăng của giắc điện.
- Siết chặt đầu cáp.
- Hướng dây dẫn xuống dưới.
- Không để giắc điện hướng lên và giữ nước.
- Bố trí van cao hơn mặt sàn.
- Che coil khỏi tia nước trực tiếp.
- Không lắp van tại điểm thường xuyên bị ngập.
- Đặt hộp nối điện tại vị trí khô ráo.
- Kiểm tra lớp cách điện định kỳ.
Cấp bảo vệ chống bụi và nước bắn không có nghĩa coil có thể ngâm dưới nước trong thời gian dài.
Vị trí lắp đặt van trên đường ống
Van nên được đặt tại vị trí dễ kiểm tra, vệ sinh và thay thế. Không nên lắp sâu dưới sàn hoặc trong hố kỹ thuật không có khả năng thoát nước.
Một cụm cấp nước có thể bố trí theo thứ tự:
Nguồn nước → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ → van điều chỉnh áp suất → đường ống đầu phun
Cách bố trí thực tế phụ thuộc vào thiết kế hệ thống. Khi lắp cần chú ý:
- Tuân thủ chiều mũi tên trên thân van.
- Không để trọng lượng ống tác động lên van.
- Căn thẳng hai đầu kết nối.
- Chừa không gian tháo coil và màng.
- Lắp giá đỡ đường ống.
- Không lắp sát vị trí rung mạnh.
- Có van khóa để cô lập khi bảo dưỡng.
- Súc rửa đường ống trước khi lắp.
Phòng tránh hiện tượng búa nước
Van điện từ đóng nhanh có thể làm dòng nước dừng đột ngột. Với đường ống dài hoặc vận tốc nước cao, hiện tượng này tạo ra xung áp và tiếng va đập.
Búa nước có thể gây:
- Rung đường ống.
- Lỏng đầu ren.
- Hỏng màng van.
- Nứt phụ kiện.
- Rò rỉ tại mối nối.
- Giảm tuổi thọ máy bơm.
- Làm hỏng đồng hồ và đầu phun.
Nếu hệ thống thường xuyên phát ra tiếng va mạnh khi van đóng, cần kiểm tra tốc độ dòng chảy và bố trí thiết bị chống búa nước phù hợp.
Không dùng van điện từ để điều tiết áp suất
Van điện từ thông thường chủ yếu làm việc ở trạng thái đóng hoàn toàn hoặc mở hoàn toàn. Thiết bị không thay thế van giảm áp hay van điều tiết lưu lượng.
Nếu hệ thống cần duy trì áp suất ổn định tại đầu phun, nên sử dụng thêm:
- Van giảm áp.
- Van cân bằng.
- Bộ điều chỉnh lưu lượng.
- Biến tần cho máy bơm.
- Cảm biến áp suất.
- Bình tích áp.
Không nên làm van mở chập chờn liên tục để cố gắng điều chỉnh áp suất.
Bảo dưỡng van điện từ trong hệ thống rửa sàn
Môi trường nhiều nước và hóa chất khiến van cần được kiểm tra thường xuyên. Lịch bảo dưỡng nên dựa trên số chu kỳ đóng mở và mức độ sạch của nguồn nước.
Các công việc cần thực hiện gồm:
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Kiểm tra rò rỉ tại đầu nối.
- Quan sát dấu hiệu oxy hóa.
- Làm sạch lõi từ và khoang van.
- Kiểm tra màng và gioăng.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Kiểm tra nhiệt độ coil.
- Làm sạch hóa chất bám ngoài thân.
- Chạy thử trạng thái đóng khi mất điện.
- Kiểm tra tín hiệu từ PLC hoặc cảm biến.
- Súc rửa đường ống sau thời gian ngừng dài.
- Thay phụ kiện đúng model khi xuống cấp.
Nếu van đóng không kín, nên kiểm tra cặn bẩn và màng trước khi kết luận coil bị hỏng.
Những sai lầm thường gặp
Nhiều sự cố xuất phát từ việc lựa chọn và lắp đặt chưa đúng chứ không phải do chất lượng van. Nhận biết các lỗi phổ biến giúp hệ thống vận hành ổn định hơn.
Những sai lầm cần tránh gồm:
- Không xác định thành phần hóa chất.
- Dùng sai vật liệu gioăng.
- Chọn van chỉ theo kích thước ống.
- Không kiểm tra chênh áp tối thiểu.
- Không lắp bộ lọc trước van.
- Để coil bị nước phun trực tiếp.
- Cấp sai điện áp.
- Lắp van quá sát máy bơm.
- Không tính tổng lưu lượng đầu phun.
- Dùng van điện từ để điều tiết áp suất.
- Để dung dịch hóa chất lưu trong van quá lâu.
- Không súc rửa đường ống trước khi vận hành.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để lựa chọn đúng model, người mua nên chuẩn bị đầy đủ thông số của hệ thống. Việc này giúp tránh phải thay đổi van sau khi đã lắp đặt.
Thông tin cần có:
- Nguồn nước sử dụng.
- Tên và nồng độ hóa chất.
- Nhiệt độ dung dịch.
- Áp suất nhỏ nhất và lớn nhất.
- Lưu lượng cần cấp.
- Kích thước đường ống.
- Điện áp điều khiển.
- Kiểu thường đóng hoặc thường mở.
- Số lần đóng mở mỗi giờ.
- Thời gian cấp điện liên tục.
- Vị trí lắp trong nhà hay ngoài trời.
- Nguy cơ nước bắn hoặc ngập.
- Yêu cầu vật liệu thân và gioăng.
Kết luận
Van điện từ ODE có thể dùng cho hệ thống rửa sàn tự động nếu môi chất, áp suất, lưu lượng và điện áp nằm trong giới hạn của model. Với nước rửa pha hóa chất, phải kiểm tra kỹ vật liệu thân và gioăng thay vì lựa chọn như đường nước sạch thông thường.
Đối với đường nước trung tính cần van thân đồng, gioăng Viton và kích thước DN10, người dùng có thể tham khảo thông số van điện từ ODE 21H7KV120. Model cụ thể vẫn phải được đối chiếu với lưu lượng, áp suất và thành phần dung dịch trước khi sử dụng.
