Khu vực rửa linh kiện sau gia công thường dùng nước sạch, nước nóng, nước pha hóa chất tẩy dầu, dung dịch rửa hoặc nước tráng để loại bỏ mạt kim loại, dầu cắt gọt, bụi mài, cặn nhựa, bụi cao su và tạp chất còn bám trên sản phẩm. Van điện từ được dùng để tự động cấp nước, ngắt nước hoặc điều khiển từng bước rửa theo PLC, timer, cảm biến mức, cảm biến áp suất hoặc cảm biến lưu lượng.
Van điện từ ODE có thể lắp cho đường ống cấp nước khu vực rửa linh kiện sau gia công nếu chọn đúng theo loại nước, lưu lượng, áp suất, nhiệt độ, hóa chất, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil và mức độ cặn bẩn. Đây là ứng dụng cần chú ý nhiều đến lọc cặn, chống nước bẩn hồi ngược và bảo vệ phần điện khỏi nước bắn.
Van điện từ ODE có phù hợp với khu vực rửa linh kiện sau gia công không?
Van điện từ ODE phù hợp với nhiều đường nước cấp trong khu vực rửa linh kiện, nhất là đường nước sạch, nước tráng, nước cấp cho đầu phun hoặc nước bổ sung cho bồn rửa.
Van thường được dùng cho:
- Đường cấp nước sạch vào máy rửa linh kiện.
- Đường cấp nước cho đầu phun rửa.
- Đường nước tráng sau khi rửa hóa chất.
- Đường nước nóng vệ sinh dầu mỡ.
- Đường nước bổ sung bồn tuần hoàn.
- Đường nước điều khiển theo timer.
- Đường nước điều khiển theo PLC.
- Đường nước cấp theo cảm biến mức hoặc cảm biến áp suất.
Tuy nhiên, nếu nước sau rửa có nhiều mạt kim loại, bùn mài, dầu, keo hoặc hóa chất bẩn, không nên để dòng nước này đi trực tiếp qua van điện từ nếu chưa lọc và xử lý phù hợp.
Cần xác định nước đi qua van là loại nào
Trước khi chọn van, cần làm rõ van đang nằm trên đường nước nào. Đường nước sạch cấp mới sẽ khác hoàn toàn với đường nước tuần hoàn sau khi rửa linh kiện.
| Loại nước qua van | Lưu ý khi chọn |
|---|---|
| Nước sạch cấp mới | Chọn theo lưu lượng, áp suất và điện áp coil |
| Nước nóng | Kiểm tra nhiệt độ và vật liệu gioăng |
| Nước pha hóa chất rửa | Kiểm tra pH, nồng độ, gioăng và thân van |
| Nước tuần hoàn | Cần lọc cặn, tách dầu, vệ sinh định kỳ |
| Nước có mạt kim loại | Không nên cho qua van nếu chưa lọc kỹ |
| Nước tráng cuối | Cần van đóng kín, tránh nhỏ giọt sau chu trình |
Nếu van chỉ điều khiển nước sạch hoặc nước tráng cuối, việc chọn dễ hơn. Nếu van tiếp xúc với nước có dầu, hóa chất hoặc mạt gia công, cần kiểm tra vật liệu rất kỹ.
Nên chọn van thường đóng hay thường mở?
Với đường ống cấp nước khu vực rửa linh kiện sau gia công, van thường đóng là lựa chọn phổ biến hơn. Khi chưa có tín hiệu điều khiển, van đóng lại. Khi đến bước rửa hoặc tráng, tủ điều khiển cấp điện để van mở.
Van thường đóng phù hợp khi:
- Chỉ cấp nước khi máy rửa hoạt động.
- Cấp nước theo chu trình PLC.
- Cấp nước theo timer.
- Ngắt nước khi máy dừng.
- Tránh nước chảy tự do khi mất điện.
- Điều khiển từng nhánh đầu phun riêng.
- Hạn chế tràn bồn hoặc lãng phí nước.
- Cấp nước theo cảm biến mức.
Van thường mở chỉ nên cân nhắc nếu quy trình cần duy trì nước cấp khi mất điện vì lý do an toàn. Với khu vực rửa linh kiện, trường hợp này ít phổ biến vì dễ gây tràn nước hoặc thất thoát nước.
Chọn lưu lượng theo số đầu phun và chu trình rửa
Lưu lượng nước quyết định hiệu quả làm sạch linh kiện. Nếu van quá nhỏ, nước rửa yếu, đầu phun không đủ lực và cặn bám không được loại bỏ tốt. Nếu van quá lớn, nước cấp quá nhanh, dễ gây dao động áp suất hoặc tiêu hao nước nhiều.
Khi chọn lưu lượng cần xác định:
- Số lượng đầu phun rửa.
- Lưu lượng mỗi đầu phun.
- Lưu lượng tổng cần cấp.
- Thời gian rửa mỗi chu kỳ.
- Số nhánh mở cùng lúc.
- Áp suất yêu cầu tại đầu phun.
- Kích thước đường ống.
- Mức tụt áp qua van.
- Lưu lượng thực tế của model ODE.
Không nên chọn van chỉ theo cỡ ren. Hai van cùng kích thước ren nhưng lỗ thông và lưu lượng thực tế có thể khác nhau.
Chọn theo áp suất nước thực tế
Hệ thống rửa linh kiện có thể dùng nước từ mạng nhà xưởng, bơm tăng áp, bơm tuần hoàn hoặc máy rửa chuyên dụng. Áp suất tại vị trí lắp van cần nằm trong dải làm việc của model van được chọn.
Cần kiểm tra:
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm nếu có.
- Áp suất tại đầu phun.
- Áp suất khi nhiều nhánh mở cùng lúc.
- Áp suất khi đầu phun bị tắc.
- Áp suất sau bộ lọc.
- Áp suất sau van.
- Chênh áp thực tế qua van.
- Áp suất khi van đóng nhanh.
Nếu hệ thống có bơm tăng áp, đường ống dài hoặc nhiều đầu phun, cần chú ý thêm xung áp khi van đóng mở.
Chú ý chênh áp tối thiểu
Một số dòng van điện từ ODE dạng màng gián tiếp cần có chênh áp tối thiểu để mở ổn định. Nếu hệ thống áp thấp, dùng bồn đặt thấp hoặc tuần hoàn kín, van có thể mở không hết.
Dấu hiệu chênh áp không phù hợp gồm:
- Coil có điện nhưng nước ra yếu.
- Van mở chậm.
- Đầu phun phun không đều.
- Van rung khi mở.
- Lưu lượng rửa không ổn định.
- Van chỉ hoạt động tốt khi bơm chạy mạnh.
- Chu trình rửa lúc mạnh lúc yếu.
Nếu áp suất yếu hoặc chênh áp nhỏ, cần chọn model phù hợp với điều kiện làm việc thực tế, không chọn theo thói quen.
Chọn theo nhiệt độ nước rửa
Nhiều khu vực rửa linh kiện dùng nước nóng để tăng khả năng tẩy dầu, tẩy mỡ và làm sạch bề mặt sau gia công. Nhiệt độ nước ảnh hưởng trực tiếp đến gioăng, màng van và tuổi thọ của van.
Cần xác định:
- Nhiệt độ nước cấp bình thường.
- Nhiệt độ nước cao nhất.
- Van lắp trên đường nước nóng hay nước lạnh.
- Nhiệt độ nước hồi nếu dùng tuần hoàn.
- Thời gian van tiếp xúc nước nóng.
- Nhiệt độ môi trường quanh máy rửa.
- Coil có gần buồng nước nóng không.
- Gioăng có phù hợp nhiệt độ không.
Nếu nước rửa nóng, không nên dùng van nước lạnh thông thường khi chưa kiểm tra giới hạn nhiệt độ của model.
Chọn vật liệu thân van theo môi trường rửa
Khu vực rửa linh kiện thường ẩm, có nước bắn, hóa chất, dầu mỡ và cặn gia công. Vật liệu thân van cần chọn theo cả môi chất bên trong và môi trường bên ngoài.
Van điện từ ODE thân đồng
Thân đồng có thể dùng cho nước sạch, nước rửa thông thường, không có hóa chất ăn mòn mạnh và nhiệt độ nằm trong giới hạn cho phép.
Có thể chọn thân đồng khi:
- Nước rửa là nước sạch.
- Không dùng hóa chất mạnh.
- Nhiệt độ không quá cao.
- Áp suất phù hợp.
- Van không bị nước bẩn hoặc hóa chất bắn trực tiếp.
- Cần tối ưu chi phí đầu tư.
Van điện từ ODE thân inox
Thân inox nên được ưu tiên hơn nếu khu vực rửa dùng hóa chất, nước nóng, nước tuần hoàn, nước RO hoặc môi trường ẩm ướt.
Nên chọn inox khi:
- Có hóa chất tẩy dầu, tẩy cặn.
- Có nước nóng trong chu trình rửa.
- Khu vực thường xuyên có nước bắn.
- Nước tuần hoàn có phụ gia.
- Cần chống oxy hóa tốt hơn.
- Cần bề mặt dễ vệ sinh.
- Linh kiện thuộc ngành thực phẩm, y tế hoặc môi trường sạch hơn.
- Van lắp gần bồn hóa chất rửa.
Dù dùng thân inox, vẫn cần kiểm tra vật liệu gioăng và màng van theo hóa chất thực tế.
Chọn gioăng theo hóa chất, dầu và nhiệt độ
Gioăng và màng van là bộ phận quyết định độ kín. Nếu nước rửa có hóa chất, dầu cắt gọt, dung dịch tẩy dầu, chất kiềm hoặc nước nóng, chọn sai gioăng sẽ làm van nhanh rò hoặc đóng không kín.
Một số vật liệu gioăng thường gặp:
| Vật liệu gioăng | Đặc điểm tham khảo |
|---|---|
| NBR | Phù hợp với nước sạch và môi chất thông thường |
| EPDM | Phù hợp với nước, nước nóng nhẹ và nhiều ứng dụng cấp nước |
| FKM/Viton | Chịu nhiệt, dầu nhẹ và một số hóa chất tốt hơn |
| PTFE | Chịu nhiệt và chống nhiều loại hóa chất tốt |
Nếu dùng hóa chất rửa linh kiện, cần cung cấp tên hóa chất, nồng độ, pH, nhiệt độ và thời gian tiếp xúc để chọn gioăng phù hợp.
Cặn mạt gia công là rủi ro lớn
Linh kiện sau gia công thường còn mạt kim loại, bụi mài, dầu cắt gọt, cặn nhựa, bụi cao su hoặc rỉ sét. Khi rửa, các tạp chất này đi vào nước và có thể gây hại cho van nếu nước được tuần hoàn lại.
Cặn bẩn có thể gây:
- Kẹt lõi từ.
- Tắc lỗ pilot.
- Màng van bị xước.
- Gioăng đóng không kín.
- Van mở chậm.
- Van rò nước sau khi đóng.
- Đầu phun bị tắc.
- Lưu lượng rửa giảm.
- Cảm biến lưu lượng báo sai.
Vì vậy, cần tách rõ đường nước sạch cấp vào van và đường nước bẩn sau khi rửa linh kiện.
Lắp bộ lọc trước van
Bộ lọc trước van là hạng mục rất cần thiết trong hệ thống rửa linh kiện sau gia công. Bộ lọc giúp giữ cặn rỉ, cát, mạt kim loại và tạp chất trước khi nước đi vào thân van.
Cụm lắp đặt tham khảo:
Nguồn nước → van khóa tay → bộ lọc → van điện từ ODE → van điều chỉnh lưu lượng nếu cần → cụm đầu phun rửa linh kiện
Bộ lọc giúp:
- Bảo vệ lõi từ.
- Hạn chế tắc lỗ pilot.
- Bảo vệ màng van.
- Giúp van đóng kín hơn.
- Bảo vệ đầu phun.
- Giảm lỗi mở chậm.
- Giảm rò nước sau khi van đóng.
- Kéo dài tuổi thọ hệ thống.
Nếu dùng nước tuần hoàn, nên có thêm bể lắng, lọc thô, lọc tinh hoặc tách dầu trước khi nước quay lại đường cấp.
Chú ý tách dầu trong nước tuần hoàn
Nhiều linh kiện sau gia công còn dầu cắt gọt, dầu chống rỉ hoặc dầu bảo quản. Dầu nổi hoặc dầu nhũ hóa trong bồn rửa có thể ảnh hưởng đến gioăng, màng van, đầu phun và hiệu quả làm sạch.
Cần chú ý:
- Có tách dầu nếu nước tuần hoàn nhiều lần.
- Không để dầu đặc đi qua van.
- Kiểm tra hóa chất tẩy dầu có phù hợp gioăng không.
- Vệ sinh bồn rửa định kỳ.
- Xả bỏ nước bẩn khi quá tải dầu.
- Lọc cặn trước khi nước quay lại đường cấp.
- Không để dầu và mạt kim loại tích tụ lâu trong bồn.
Nếu nước rửa vừa có dầu vừa có hóa chất, vật liệu gioăng cần được kiểm tra kỹ hơn.
Chống hồi lưu nước bẩn về van
Nước sau khi rửa linh kiện có thể chứa mạt kim loại, dầu, hóa chất và cặn bẩn. Nếu nước này hồi ngược về van cấp, van dễ bị kẹt và đóng không kín.
Nên bố trí:
- Tách đường cấp nước sạch và đường xả nước bẩn.
- Không để đầu cấp nước ngập trong bồn nước bẩn nếu không có bảo vệ.
- Lắp van một chiều nếu có nguy cơ hồi lưu.
- Đường xả cặn phải thoát tốt.
- Không để bồn nước bẩn dâng ngược lên đường cấp.
- Vệ sinh bể tuần hoàn định kỳ.
- Có lọc thô trước khi tái sử dụng nước.
Chống hồi lưu giúp bảo vệ van, bộ lọc, đầu phun và nguồn nước sạch.
Bảo vệ coil khỏi nước bắn và hóa chất
Khu vực rửa linh kiện thường có nước phun, hơi nóng, hóa chất và độ ẩm cao. Coil và giắc điện cần được bảo vệ kỹ để tránh chập chờn hoặc hỏng sớm.
Khi lắp đặt cần:
- Không để đầu phun chĩa trực tiếp vào coil.
- Không để hóa chất rửa bắn vào giắc điện.
- Lắp đầy đủ gioăng giắc điện.
- Siết kín đầu cáp.
- Hướng dây điện xuống dưới.
- Tạo vòng võng để nước không chảy vào giắc.
- Không để coil ở điểm thấp dễ ngập.
- Đặt hộp nối điện ở vị trí khô hơn.
- Che chắn coil nhưng không bọc kín gây bí nhiệt.
- Không xịt nước áp lực trực tiếp vào coil khi vệ sinh máy.
Coil bị ẩm hoặc bám hóa chất có thể làm van đóng mở chập chờn, giắc oxy hóa hoặc coil nhanh hỏng.
Chọn điện áp coil theo tủ điều khiển
Van điện từ ODE có nhiều lựa chọn điện áp như 24VDC, 24VAC, 110VAC, 220VAC hoặc 230VAC tùy model. Khu vực rửa linh kiện thường điều khiển bằng PLC, relay, timer, cảm biến mức hoặc cảm biến áp suất.
Cần kiểm tra:
- Điện áp ghi trên coil.
- Nguồn điều khiển là AC hay DC.
- Công suất coil.
- Ngõ ra PLC có đủ tải không.
- Có cần relay trung gian không.
- Khoảng cách dây từ tủ đến van.
- Có sụt áp khi nhiều van mở cùng lúc không.
- Có cần chống xung cho coil không.
- Tủ điện có chống ẩm và chống hóa chất không.
Không nên đấu coil trực tiếp vào cảm biến hoặc ngõ ra PLC nếu thiết bị điều khiển không đủ dòng tải.
Chú ý xung áp khi van đóng nhanh
Nếu hệ thống dùng bơm tăng áp, bơm tuần hoàn hoặc nhiều nhánh đầu phun, van điện từ đóng nhanh có thể tạo xung áp. Xung áp lặp lại nhiều lần sẽ làm rung đường ống và giảm tuổi thọ màng van.
Dấu hiệu có xung áp gồm:
- Đường ống kêu đập khi van đóng.
- Đồng hồ áp dao động mạnh.
- Đầu nối thường rò nước.
- Cụm đầu phun rung.
- Van một chiều đóng mạnh.
- Màng van nhanh hỏng.
- Bơm phát tiếng bất thường.
- Van rò lại sau thời gian ngắn.
Nếu có hiện tượng này, cần kiểm tra áp suất bơm, bình tích áp, van một chiều, tốc độ dòng chảy và trình tự đóng mở các van.
Chú ý tần suất đóng mở
Máy rửa linh kiện có thể chạy theo chu kỳ liên tục trong ca sản xuất. Van có thể mở cho bước rửa thô, rửa hóa chất, tráng nước sạch, bổ sung nước hoặc xả rửa.
Cần xác định:
- Số lần van đóng mở trong một chu trình.
- Số chu trình rửa mỗi giờ.
- Thời gian coil giữ điện mỗi lần.
- Van có phải mở liên tục lâu không.
- Nước có nhiều cặn không.
- Áp suất có ổn định không.
- Coil có bị ẩm hoặc nóng không.
- Có xung áp khi van đóng không.
- Có độ trễ điều khiển không.
Nếu tần suất đóng mở cao, cần ưu tiên nguồn điện ổn định, lọc cặn tốt và bảo vệ coil đúng cách.
Không dùng van điện từ để chỉnh lưu lượng
Van điện từ thông thường chủ yếu làm việc ở hai trạng thái đóng hoàn toàn và mở hoàn toàn. Không nên dùng van bằng cách mở hé để chỉnh áp lực hoặc lượng nước rửa linh kiện.
Nếu cần điều chỉnh lưu lượng, nên dùng thêm:
- Van điều chỉnh lưu lượng.
- Van kim.
- Van giảm áp.
- Đồng hồ áp suất.
- Đồng hồ lưu lượng.
- Bộ điều áp.
- Đầu phun phù hợp.
- Biến tần cho bơm nếu cần.
Van điện từ nên làm nhiệm vụ đóng mở tự động, còn lưu lượng và áp lực rửa nên được điều chỉnh bằng thiết bị chuyên dụng.
Vị trí lắp đặt phù hợp
Van nên được lắp ở vị trí dễ quan sát, dễ tháo coil, dễ vệ sinh bộ lọc và tránh nước phun trực tiếp. Không nên lắp van quá sâu trong buồng rửa nếu khi bảo trì phải tháo nhiều cụm che chắn.
Khi lắp cần chú ý:
- Lắp đúng chiều mũi tên trên thân van.
- Có van khóa trước và sau.
- Có bộ lọc trước van.
- Có van một chiều nếu có nguy cơ hồi lưu.
- Có giá đỡ đường ống.
- Không để ống mềm treo trọng lượng van.
- Không để thân van bị kéo lệch.
- Không dùng coil làm tay vặn.
- Chừa khoảng trống tháo coil và nắp van.
- Tránh điểm thấp dễ ngập nước bẩn.
- Dây điện đi gọn và chống nước.
Vị trí lắp tốt giúp giảm lỗi rò nước, kẹt van, hỏng coil và thuận tiện bảo trì.
Bảo dưỡng van trong khu vực rửa linh kiện
Van điện từ trong khu vực rửa linh kiện sau gia công cần được kiểm tra định kỳ vì môi trường ẩm, nhiều cặn, dầu và hóa chất.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Vệ sinh bộ lọc trước van.
- Kiểm tra đầu phun có bị tắc không.
- Kiểm tra áp suất nước rửa.
- Kiểm tra lưu lượng nước sau van.
- Kiểm tra rò nước tại đầu nối.
- Kiểm tra giắc điện và dây dẫn.
- Lau sạch hóa chất bám quanh coil.
- Đo điện áp cấp cho coil.
- Chạy thử van nhiều chu kỳ.
- Vệ sinh lõi từ nếu van mở chậm.
- Kiểm tra màng và gioăng nếu van rò.
- Xả cặn, tách dầu và vệ sinh bồn tuần hoàn nếu có.
Nếu van đóng không kín, cần kiểm tra cặn, mạt kim loại, màng van, lỗ pilot và bề mặt làm kín trước khi thay coil.
Những sai lầm thường gặp khi chọn van
Một số lỗi chọn và lắp đặt có thể làm van ODE nhanh hỏng hoặc hệ thống rửa linh kiện hoạt động kém hiệu quả.
Cần tránh:
- Chọn van chỉ theo kích thước ren.
- Không xác định nước sạch hay nước tuần hoàn.
- Không tính lưu lượng đầu phun.
- Không kiểm tra áp suất bơm rửa.
- Không kiểm tra nước nóng hoặc hóa chất.
- Dùng gioăng không phù hợp.
- Không lắp bộ lọc trước van.
- Để nước bẩn hồi ngược về van.
- Để coil bị nước phun trực tiếp.
- Cấp sai điện áp coil.
- Không xử lý xung áp khi van đóng nhanh.
- Dùng van điện từ để điều chỉnh lưu lượng.
- Không vệ sinh bồn tuần hoàn định kỳ.
Thông tin cần cung cấp khi chọn van ODE
Để chọn đúng van điện từ ODE cho đường ống cấp nước khu vực rửa linh kiện sau gia công, người mua nên chuẩn bị đầy đủ thông tin vận hành.
Cần cung cấp:
- Nước rửa là nước sạch hay nước tuần hoàn.
- Có nước nóng không.
- Có hóa chất tẩy dầu, tẩy cặn không.
- Tên hóa chất và nồng độ nếu có.
- Nước có mạt kim loại, dầu hoặc cặn không.
- Áp suất nước đầu vào.
- Áp suất sau bơm nếu có.
- Lưu lượng yêu cầu.
- Số lượng đầu phun rửa.
- Kích thước đường ống.
- Van thường đóng hay thường mở.
- Điện áp coil.
- Tần suất đóng mở.
- Máy điều khiển bằng timer, PLC hay cảm biến.
- Có nguy cơ xung áp không.
- Cần thân đồng hay inox.
- Vị trí lắp có bị nước bắn trực tiếp không.
Kết luận
Van điện từ ODE lắp cho đường ống cấp nước khu vực rửa linh kiện sau gia công cần chọn theo loại nước, lưu lượng, áp suất, chênh áp, nhiệt độ, hóa chất, vật liệu thân, gioăng, điện áp coil và tần suất đóng mở. Với môi trường rửa linh kiện, cần đặc biệt chú ý lọc cặn, tách dầu, chống hồi lưu nước bẩn, bảo vệ coil khỏi nước bắn và xử lý xung áp khi van đóng nhanh.
Trong khu vực rửa linh kiện có nước nóng, hóa chất tẩy dầu, nước tuần hoàn, độ ẩm cao hoặc yêu cầu chống oxy hóa tốt hơn, người dùng có thể tham khảo nhóm Van điện từ inox để chọn thân van phù hợp hơn. Khi lựa chọn vẫn cần đối chiếu đúng môi chất, áp suất, lưu lượng, vật liệu gioăng, điện áp coil và vị trí lắp đặt thực tế.
